Tổng cục trưởng Nguyễn Văn Cẩn phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Hùng Anh

Tại hội nghị toàn quốc tổng kết công tác năm 2019 và triển khai nhiệm vụ năm 2020 của Ban Chỉ đạo phòng, chống tội phạm của Chính phủ (Ban Chỉ đạo 138/CP) và Ban Chỉ đạo quốc gia về chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia), diễn ra chiều ngày 2/1/2020, Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Cẩn đã có báo cáo chuyên đề chống gian lận xuất xứ, giả mạo xuất xứ Việt Nam, chuyển tải bất hợp pháp hàng hóa vào Việt Nam để xuất khẩu, hưởng lợi bất chính…

Ông Nguyễn Văn Cẩn cho biết, tình hình gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp hàng hóa nước ngoài vào Việt Nam ngày càng tăng, tiềm ẩn nhiều rủi ro về buôn lậu, trốn thuế, lừa dối người tiêu dùng…

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ cũng như Bộ Tài chính, trong năm 2019, cơ quan hải quan đã tập trung chỉ đạo toàn lực lượng trên toàn các tuyến đấu tranh phòng ngừa, bước đầu ngăn chặn thành công một số hành vi gian lận xuất xứ.

Nhóm thứ nhất là giả mạo xuất xứ Việt Nam nhằm tiêu thụ trong nước. Các mặt hàng này được nhập khẩu từ nước ngoài như mặt hàng than, sợi, may mặc, điện tử… khai là hàng Trung Quốc nhưng khi kiểm tra, truy xét, cơ quan hải quan phát hiện bên trong dán mác Made in Việt Nam, thậm chí giấy bảo hành, doanh nghiệp (DN), địa chỉ sản xuất đều là Việt Nam và lấy thương hiệu của Việt Nam. Nhóm này điển hình là trường hợp của Asanzo.

Ông Cẩn cho biết thêm, nhóm thứ hai là giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu, lợi dụng ưu đãi thuế quan từ các nước dành cho Việt Nam. Điển hình như Tổng cục Hải quan đã phối hợp với cơ quan công an và các lực lượng ngăn chặn thành công một DN lớn là Công ty nhôm Toàn Cầu xuất khẩu có dấu hiệu gian lận xuất xứ, đến thời điểm này số nhôm tồn tại Bà Rịa - Vũng Tàu trị giá vào khoảng hơn 4,5 tỷ USD.

Cán bộ Hải quan Bình Dương khám xét lô hàng xe đạp có dấu hiệu gian lận xuất xứ Việt Nam để xuất đi Mỹ. Ảnh: Thanh Quế

Hơn nữa, Tổng cục Hải quan cũng bắt giữ tại cửa khẩu, tiến hành truy xét tại nhà máy và trao đổi với Viện Kiểm sát ra quyết định tịch thu hàng trăm container hàng hóa với hơn 40.000 sản phẩm, gồm xe máy điện, xe đạp điện…, toàn bộ 100% là hàng Trung Quốc nhập khẩu vào Việt Nam, tiến hành lắp ráp đơn giản với mục đích giả mạo xuất xứ Việt Nam, thậm chí có sản phẩm đã được cấp C/O để xuất khẩu… Cơ quan hải quan đã kiến nghị cơ quan chức năng thu hồi C/O này để xử lý…

Đề cập về khó khăn trong xử lý, ông Cẩn cho biết, hiện nay có khoảng trống pháp lý về quy định xuất xứ, có luật và nghị định nhưng lại chồng chéo. Tổng cục Hải quan cũng đã có báo cáo Thủ tướng Chính phủ và Thủ tướng đã giao cho các bộ, ngành sửa và bổ sung các quy định.

"Ví dụ hàng nước ngoài thành phẩm và bán thành phẩm, bán ra nước ngoài thì được coi là hàng Việt nhưng tiêu thụ trong nước thì không biết gọi là gì, giống như có khai sinh mà không có họ, gây khó khăn trong quản lý, nên đề nghị sớm sửa thông tư" - ông Cẩn nói.

Từ thực trạng nêu trên, ông Cẩn kiến nghị, ngay trong quý I/2020, các bộ, ngành tiến hành rà soát, cấp thông tư cần ban hành rõ ràng, cấp nghị định thì sửa đổi, tránh tình trạng khi có vụ việc, hành vi, cả DN lẫn cơ quan quản lý đều bối rối./.

Ngọc Linh