Chuyển đổi số đang trở thành động lực cốt lõi

Theo ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, chuyển đổi số đang trở thành động lực cốt lõi thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam, góp phần nâng cao thanh khoản, tính minh bạch, sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư trong và ngoài nước. Hiện nay, thị trường đã có khoảng hơn 12,6 triệu tài khoản chứng khoán, với gần như 100% giao dịch được thực hiện qua nền tảng trực tuyến. Điều này cho thấy công nghệ không còn là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành “hạ tầng lõi” của thị trường.

Sự phát triển nhanh chóng của các dịch vụ số như mở tài khoản trực tuyến bằng eKYC, giao dịch online hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chăm sóc khách hàng đang làm thay đổi mạnh mẽ cách thức vận hành của thị trường chứng khoán. Thanh khoản thị trường liên tục tăng mạnh, với giá trị giao dịch bình quân năm 2025 đạt hơn 29.000 tỷ đồng/phiên và những tháng đầu năm 2026 đã vượt mốc 31.000 tỷ đồng/phiên. Nhờ ứng dụng khoa học công nghệ thanh khoản trên thị trường Việt Nam hiện đứng đầu khu vực Đông Nam Á.

Chuyển đổi số đang trở thành động lực cốt lõi thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam. Ảnh: Đức Thanh

Đặc biệt, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ chính thức là thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026. Đây được xem là cơ hội lớn để thị trường thu hút mạnh dòng vốn quốc tế.

Ông Bùi Hoàng Hải cho rằng, việc ứng dụng công nghệ đã góp phần tăng tính minh bạch, giảm chi phí giao dịch, cải thiện khả năng tiếp cận thị trường và nâng cao niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy tốc độ phát triển nhanh của thị trường chứng khoán cùng xu hướng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho giao dịch điện tử. Nhiều hoạt động mới phát sinh trong thực tiễn như eKYC, hợp đồng điện tử, xác thực giao dịch theo từng loại hình, kết nối giao diện lập trình ứng dụng (API) hay nhận lệnh của nhà đầu tư nước ngoài qua hệ thống trung gian hiện vẫn chưa được quy định đầy đủ. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đã dự thảo Thông tư quy định giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý, đáp ứng nhu cầu thực tiễn, yêu cầu nâng hạng và phát triển.

Tăng cường bảo vệ nhà đầu tư

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo Thông tư là mở rộng phạm vi điều chỉnh từ “giao dịch chứng khoán trực tuyến” sang “cung cấp dịch vụ trực tuyến trong hoạt động kinh doanh chứng khoán”. Điều này giúp bao quát toàn bộ vòng đời tham gia thị trường của nhà đầu tư, từ mở tài khoản, định danh khách hàng, ký hợp đồng điện tử, giao dịch, rút tiền cho tới trao đổi thông tin trên môi trường số.

Dự thảo cũng bổ sung nhiều quy định mới nhằm tăng cường bảo vệ nhà đầu tư và bảo đảm an toàn giao dịch. Theo đó, việc mở hoặc đóng tài khoản chứng khoán sẽ phải áp dụng xác thực khớp đúng thông tin sinh trắc học, đối chiếu với dữ liệu căn cước công dân, tài khoản VNeID hoặc cơ sở dữ liệu đã được xác minh.

Đối với giao dịch chứng khoán trực tuyến, xác thực sinh trắc học phải được thực hiện, ít nhất với giao dịch đầu tiên của mỗi phiên đăng nhập. Các tổ chức cung cấp dịch vụ cũng phải áp dụng biện pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm việc xác thực và giao dịch được thực hiện trên cùng một thiết bị, qua đó hạn chế nguy cơ giả mạo hoặc thao túng tài khoản.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định áp dụng xác thực sinh trắc học đối với các giao dịch rút hoặc chuyển tiền từ 10 triệu đồng trở lên, tương tự quy định trong lĩnh vực ngân hàng. Quy định này được kỳ vọng sẽ tăng cường bảo vệ tài sản cho nhà đầu tư trong bối cảnh các hành vi lừa đảo công nghệ cao ngày càng gia tăng.

Lần đầu tiên, dự thảo Thông tư cũng đưa vào quy định riêng về triển khai giao diện lập trình ứng dụng API trong hoạt động giao dịch trực tuyến trên thị trường chứng khoán. Đây được xem là bước đi cần thiết nhằm thúc đẩy phát triển hệ sinh thái tài chính số và mở rộng khả năng kết nối giữa công ty chứng khoán với các nền tảng công nghệ khác.

Tuy nhiên, do đặc thù của thị trường chứng khoán liên quan trực tiếp tới tài sản nhà đầu tư và sự ổn định của thị trường, dự thảo Thông tư cũng đưa ra nhiều yêu cầu chặt chẽ nhằm kiểm soát rủi ro. Các tổ chức cung cấp dịch vụ phải công khai danh sách bên thứ ba được phép kết nối API, bảo đảm quyền kiểm soát dữ liệu của khách hàng và tăng cường quản lý an ninh mạng.

Theo các công ty chứng khoán, việc chuẩn hóa kết nối API cũng sẽ thúc đẩy phát triển hệ sinh thái tài chính số, mở rộng khả năng tích hợp với các ứng dụng quản lý tài sản, ngân hàng số và nền tảng đầu tư thông minh.

Đáng chú ý, một số thủ tục hành chính không còn phù hợp cũng được loại bỏ nhằm giảm chồng chéo, đơn giản hóa quy trình và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Trong đó, thủ tục đăng ký cung cấp dịch vụ giao dịch chứng khoán trực tuyến được bỏ khỏi Thông tư do đã được quy định cụ thể tại Nghị định 155/2020/NĐ-CP.