Lô hàng rác phế liệu nhựa do Tổng cục Hải quan tiến hành khám xét phát hiện tại cảng Hải Phòng vào đầu tháng 8/2018. Ảnh: Hải Anh

Đến nay các lực lượng chuyên trách của Tổng cục Hải quan đã chủ động phát hiện, xử lý khởi tố vụ án hình sự đối với nhiều doanh nghiệp (DN) liên quan đến rác phế liệu nhập khẩu (NK) và chuyển cơ quan cảnh sát mở rộng điều tra khởi tố bị can một số vụ... Tuy nhiên, việc phát hiện điều tra, xử lý DN, tổ chức, cá nhân vi phạm rất khó khăn, phức tạp..., trong đó cần nêu cao vai trò trách nhiệm từ phía cơ quan cấp phép nhập khẩu...”, Phó Cục trưởng Cục Điều tra chống buôn lậu (ĐTCBL) Tổng cục Hải quan Nguyễn Khánh Quang chia sẻ với phóng viên TBTCVN.

Nhiều vụ NK phế liệu bị khởi tố

Theo Cục Điều tra chống buôn lậu, đến nay, cơ quan hải quan đã khởi tố vụ án hình sự về tội “Vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới” đối với 5 DN. Lãnh đạo Đội điều tra hình sự (Đội 7), Cục ĐTCBL cho biết, các DN bị khởi tố do đã làm giả hồ sơ, chứng từ của cơ quan tài nguyên và môi trường (TN&MT), giấy xác nhận ký quỹ để NK phế liệu. Đồng thời, cũng không sử dụng phế liệu đúng mục đích nhập khẩu, đó là không đưa phế liệu nhập khẩu vào sản xuất mà bán lại cho các tổ chức, cá nhân khác. Điển hình như trường hợp Công ty TNHH dịch vụ thương mại XNK Đức Đạt và DN tư nhân sản xuất bao bì Trường Thịnh đã làm giả giấy chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu để thông quan hàng trăm lô hàng, với tổng khối lượng hàng chục ngàn tấn phế liệu nhựa...

Bên cạnh đó, cơ quan hải quan đã phát hiện có DN đã NK phế liệu không đạt quy chuẩn là rác thải gây ô nhiễm môi trường; DN sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện NK phế liệu (bị sửa chữa) và văn bản thông báo lô hàng phế liệu NK giả. Trường hợp này xảy ra đối với Công ty TNHH một thành viên Hương Quỳnh Cẩm Hưng (Hải Dương). Vụ việc đã được Cục Hải quan TP. Hải Phòng ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, chuyển vụ án đến cơ quan điều tra, Bộ Công an tiếp tục điều tra, xác minh theo thẩm quyền.

Cũng theo lãnh đạo Đội 7, liều lĩnh hơn có DN đã lợi dụng việc NK phế liệu để cất giấu, NK hàng hóa khác (máy móc, linh kiện, phụ tùng ô tô) hoặc hàng cấm (ma túy)... Trung tuần tháng 10/2018, cơ quan hải quan đã phát hiện phụ tùng ô tô "núp" trong container phế liệu của Công ty TNHH Posco SS Vina mở tờ khai NK tại Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Cái Mép, Bà Rịa - Vũng Tàu (ngày 14/9/2018). Vụ việc đang được Cục ĐTCBL mở rộng điều tra làm rõ và xử lý theo trình tự pháp luật...

Lập lại trật tự cấp phép phế liệu NK

Đề cập đến khó khăn trong việc xử lý DN vi phạm, lãnh đạo Đội 7 cho biết, số lượng hồ sơ NK của mỗi DN rất lớn (hàng nghìn bộ hồ sơ), diễn ra tại nhiều cửa khẩu cảng biển như TP. Hồ Chí Minh, TP. Hải Phòng, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu nên quá trình thu thập thông tin, xử lý đối chiếu, phục vụ điều tra thường phải kéo dài. Hơn nữa, việc xác minh, thu thập tài liệu từ Bộ TN&MT đến các sở TN&MT gặp khó khăn..., dẫn đến việc để có đủ căn cứ khởi tố DN vi phạm cần có thời gian và sự nhiệt tình hợp tác của cơ quan cấp phép NK...

Mới đây, ngày 3/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an ra quyết định khởi tố bị can và lệnh bắt tạm giam 2 bị can Đoàn Văn Phúc - nguyên Phó giám đốc Sở TN&MT tỉnh Bến Tre và Trương Văn Em, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường Bến Tre bị điều tra về tội "lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ".

Liên quan đến vụ việc này, ông Nguyễn Khánh Quang cho biết, 2 bị can vừa bị khởi tố và bắt tạm giam có liên quan đến hành vi NK trái phép phế liệu của Công ty TNHH sản xuất kinh doanh dịch vụ xây dựng Hồng Việt (Công ty Hồng Việt)… Đây là vụ việc do cơ quan hải quan chủ động phát hiện, tiến hành ra quyết định khởi tố vụ án hình sự và quyết định chuyển hồ sơ vụ án sang Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an tiếp tục làm rõ, xử lý theo thẩm quyền vào ngày 28/8/2018.

Kết quả điều tra ban đầu của cơ quan công an xác định, Sở TN&MT tỉnh Bến Tre cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện NK phế liệu cho Công ty Hồng Việt. Tuy nhiên, Công ty Hồng Việt không có nhà xưởng, máy móc, dây chuyền sản xuất, tái chế phế liệu theo quy định. Từ tháng 11/2015 đến tháng 2/2017, Công ty Hồng Việt đã lợi dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện NK phế liệu và 76 thông báo lô hàng phế liệu NK do Sở TN&MT tỉnh này cấp để nhập khẩu trái phép hơn 5.000 container phế liệu vào Việt Nam.

Cũng theo ông Nguyễn Khánh Quang, để lập lại trật tự quản lý NK phế liệu bên cạnh việc kiểm soát của cơ quan hải quan thì vai trò của cơ quan TN&MT là rất quan trọng.

Hải Linh