Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Bùi Tư

Ngày 17/5, Viện Chiến lược và Chính sách tài chính (CL&CSTC) phối hợp với Vụ Tài chính hành chính sự nghiệp, Bộ Tài chính tổ chức hội thảo khoa học "Đánh giá tình hình thực hiện Chiến lược phát triển KH&CN giai đoạn 2011 - 2020 trong lĩnh vực tài chính".

Kinh phí sự nghiệp cho KH&CN tăng lên đáng kể

Đánh giá về kết quả thực hiện Chiến lược phát triển KH&CN giai đoạn 2011 - 2020, TS.Hoàng Xuân Long, Viện Chiến lược và Chính sách KH&CN, Bộ KH&CN cho biết, công tác quản lý nhà nước về KH&CN đã nỗ lực tập trung vào xây dựng và triển khai thực hiện các chương trình hành động thực hiện các nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ về phát triển kinh tế xã hội.

Cùng với đó, đã có đổi mới mạnh mẽ và tăng cường năng lực cho hệ thống tổ chức KH&CN, nhờ đó kinh phí sự nghiệp dành cho các nhiệm vụ nghiên cứu KH&CN tăng lên đáng kể. Đặc biệt, tỷ lệ chi thường xuyên đã giảm đáng kể, nhất là trong giai đoạn 2016 – 2020 đã giảm từ 70% đầu nhiệm kỳ hiện xuống còn 64%.

Hoạt động nghiên cứu KH&CN đã gắn với nhu cầu thị trường, cơ chế quản lý nhiệm vụ đã dựa trên nguyên tắc cạnh tranh lành mạnh và phản biện độc lập theo thông lệ quốc tế.

Bà Nguyễn Thùy Linh phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Bùi Tư

Bà Nguyễn Thùy Linh - Phó Trưởng phòng Sự nghiệp văn hóa, khoa học, giáo dục - Vụ Tài chính hành chính sự nghiệp cho biết, thực hiện Chiến lược phát triển KH&CN giai đoạn 2011 - 2020, đến nay hành lang pháp lý trong lĩnh vực tài chính cho việc thúc đẩy phát triển của hoạt động KH&CN ngày càng hoàn thiện.

Nguồn lực đầu tư cho KH&CN bước đầu được đa dạng. Đầu tư từ ngân sách nhà nước (NSNN) cho phát triển KH&CN tiếp tục được mở rộng và tăng cường, góp phần quan trọng trong việc thực hiện có kết quả các nhiệm vụ về phát triển KH&CN nói riêng và nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội nói chung của đất nước.

Cụ thể, ngành Tài chính đã xây dựng, ban hành nhiều nhóm cơ chế chính sách nhằm khuyến khích các cá nhân, doanh nghiệp đầu tư vào KH&CN, đổi mới cơ chế hoạt động của tổ chức KH&CN, đổi mới cơ chế quản lý tài chính từ NSNN cho KH&CN...

Trong giai đoạn 2016 - 2019, mặc dù điều kiện NSNN còn gặp nhiều khó khăn, nhưng bố trí chi NSNN cho phát triển hoạt động KH&CN luôn ưu tiên năm sau tăng cao hơn so với năm trước. Tổng dự toán chi NSNN sự nghiệp KH&CN giai đoạn 2016 - 2019 đã được Quốc hội thông qua tại các nghị quyết về về phân bổ ngân sách hàng năm là 46.729 tỷ đồng.

Ngoài ra, hàng năm chi cho KHCN còn được bố trí trong chi quốc phòng, an ninh, đặc biệt và chi từ nguồn ưu đãi thu nhập tính thuế để trích lập Quỹ phát triển KH&CN của các doanh nghiệp theo quy định hiện hành.

Nguồn lực tài chính cho phát triển KH&CN đã được bố trí tăng dần trong những năm gần đây, theo đó trong năm 2019, tổng chi sự nghiệp cho KH&CN đạt 12.825 tỷ đồng, tăng khoảng 22% so với năm 2016.

Tăng cường đặt hàng, đấu thầu đối với các nhiệm vụ KH&CN

Theo bà Linh, trong thời gian tới, NSNN cần đổi mới cơ chế huy động và phân bổ chi đầu tư cho KH&CN. Theo đó, NSNN tập trung đầu tư vào các lĩnh vực trọng điểm được xác định trong chiến lược phát triển KH&CN, các lĩnh vực nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu chiến lược, chính sách và những lĩnh vực công ích do Nhà nước quy định.

Đồng thời, cần xây dựng cơ chế gắn kết giữa nguồn kinh phí NSNN dành cho nghiên cứu KH&CN với nguồn kinh phí để ứng dụng, sản xuất, thương mại hóa sản phẩm. Ưu tiên cho nghiên cứu ứng dụng, phục vụ nâng cao năng suất chất lượng, tăng hiệu quả và cạnh tranh.

Cũng theo bà Linh, cần xây dựng đầy đủ các định mức kinh tế - kỹ thuật, nhân công và tài chính làm căn cứ cho phân bổ NSNN cho các đơn vị sự nghiệp KH&CN, nhiệm vụ KH&CN, làm cơ sở thực hiện phương thức lập dự toán và phân bổ dự toán ngân sách cho các cơ quan, đơn vị theo kết quả đầu ra.

Bà Linh cho biết, Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 32/2019/NĐ-CP quy định giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu cung cấp sản phẩm dịch vụ công sử dụng NSNN từ nguồn kinh phí chi thường xuyên. Nghị định 32 đã quy định cụ thể về điều kiện, nội dung, thẩm quyền và tổ chức thực hiện đối với phương thức giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu đối với dịch vụ công sử dụng NSNN (bao gồm cả dịch vụ trong lĩnh vực KH&CN).

Do đó, bà Linh đề xuất Bộ KH&CN nghiên cứu hoàn thiện cơ chế quản lý các nhiệm vụ KH&CN (giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu các nhiệm vụ KHCN) để đảm bảo thống nhất về cơ chế quản lý các sản phẩm, dịch vụ công sử dụng NSNN (trong đó có kinh phí nghiên cứu KH&CN).

Cùng với đó, đẩy mạnh triển khai cơ chế đặt hàng, đấu thầu thực hiện nhiệm vụ KH&CN và cơ chế khoán kinh phí đến sản phẩm KH&CN cuối cùng thông qua quy trình lựa chọn khách quan, phù hợp với từng loại hình hoạt động KH&CN./.

Bùi Tư