Thực hiện thủ tục hải quan điện tử tiết giảm chi phí, thời gian cho DN. Ảnh: T.T.

Điện tử hóa, giảm thời gian thông quan

Bộ Tài chính đã xây dựng trình Chính phủ, trình Quốc hội thông qua Luật Hải quan 2014; Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 2016 và cơ bản hoàn thiện hệ thống văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành với nhiều chế định cải cách mạnh mẽ về thủ tục hải quan.

Qua đó đã làm giảm bớt số lượng thủ tục hành chính (TTHC) hải quan, từ 239 thủ tục trước khi có Luật Hải quan 2014 giảm xuống còn 183 thủ tục hiện nay. Phần lớn TTHC được đơn giản hóa về hồ sơ giấy tờ; phương thức thực hiện hầu hết được điện tử hóa, tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp (DN). Vừa qua Tổng cục Hải quan đã đề xuất cắt giảm 15/31 điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực hải quan.

Trả lời phỏng vấn báo chí tại hội nghị đẩy mạnh về cải cách hành chính, ông Nguyễn Trần Hiệu - Chánh Văn phòng Tổng cục Hải quan cho biết, ngành Hải quan đã thực hiện kết nối hệ thống thông tin giữa cơ quan hải quan và các ngân hàng thương mại, cho phép DN xuất nhập khẩu (XNK) nộp thuế 24 giờ/ngày và 7 ngày/tuần. Đồng thời, giảm thời gian nộp thuế từ 2 ngày như trước đây xuống còn 1 phút.

Cùng với đó, ngành Hải quan triển khai hệ thống công nghệ thông tin (CNTT), kết nối hệ thống CNTT giữa cơ quan hải quan và DN kinh doanh cảng, các hãng vận tải XNK, DN kinh doanh kho bãi, cho phép kiểm soát chặt chẽ hàng hóa XNK nhưng vẫn tạo thông thoáng cho hàng hóa XNK, giảm thời gian thông quan hàng hóa.

Theo công bố mới nhất của WB, trong năm 2017, thời gian để làm thủ tục hải quan trong tổng thời gian làm thủ tục đối với một lô hàng nhập khẩu (NK) chỉ chiếm 11%. Đối với hàng xuất khẩu (XK), thời gian làm thủ tục chỉ chiếm 4% tổng thời gian làm thủ tục đối với lô hàng XK. Điều này góp phần làm chi phí TTHC trong lĩnh vực hải quan nằm trong top 3 nhóm các lĩnh vực có chi phí thấp nhất, theo công bố mới đây của Văn phòng Chính phủ.

Cùng với cải cách thủ tục, Tổng cục Hải quan đã thực hiện cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước. Theo ông Nguyễn Trần Hiệu, Tổng cục Hải quan đã quyết liệt triển khai rà soát, kiện toàn bộ máy hướng đến tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Đến nay, toàn ngành Hải quan đã giảm được 239/606 tổ/đội trên cả nước. Thời gian tới, Tổng cục Hải quan sẽ tiếp tục rà soát, sắp xếp lại các chi cục hải quan trên cả nước.

Bên cạnh đó, ngành Hải quan đã chú trọng tăng cường tính hiệu lực, hiệu quả trong thực thi công vụ của cán bộ hải quan, thông qua ban hành quy chế công vụ, quy chế quản lý hải quan trên 3 cấp; ban hành tuyên ngôn phục vụ khách hàng và công bố kế hoạch đối tác hải quan - DN.

Các bộ, ngành cần cắt giảm mạnh kiểm tra chuyên ngành

Trả lời câu hỏi báo chí liên quan đến yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo ngành Hải quan giảm bớt thủ tục kiểm tra chuyên ngành (KTCN), giảm tiền kiểm chuyển sang hậu kiểm, ông Nguyễn Trần Hiệu cho biết, việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm là phương pháp quản lý mà hải quan hiện đại trên thế giới áp dụng và ngành Hải quan cũng áp dụng từ cách đây khá lâu.

Những vướng mắc hiện nay mà người dân và DN mất khá nhiều thời gian thực hiện là các thủ tục KTCN do các bộ, ngành quản lý. Do đó, Tổng cục Hải quan đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành để cải tiến phương pháp kiểm tra hàng hóa chuyên ngành.

Hiện có 13 bộ, ngành thực hiện sửa đổi 81/87 các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến hàng hóa KTCN theo hướng giảm danh mục hàng hóa phải kiểm tra trong thông quan và chuyển sang sau thông quan.

Tuy nhiên, theo ông Hiệu: “Thời gian tới còn nhiều việc phải làm. Cần tăng cường quản lý rủi ro và công nhận lẫn nhau; công nhận kết quả kiểm tra của các nước tiên tiến khi hàng hóa NK vào Việt Nam. Hiện nay thực tế các danh mục hàng hóa XNK cũng chưa được ban hành đầy đủ danh mục quy chuẩn đi kèm, gây khó khăn cho công tác thông quan hàng hóa. Thời gian tới các bộ, ngành cần ban hành đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến thông quan hàng hóa”.

Thực hiện chủ trương của Chính phủ “đẩy mạnh chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm”, hầu hết các hồ sơ đã thông quan (NK) đều được cơ quan hải quan kiểm tra sau thông quan. Ngành Hải quan đã không ngừng ứng dụng quản lý rủi ro trong thông quan hàng hóa, trước hết nhằm phân luồng hàng hóa để có biện pháp thông quan phù hợp; áp dụng xác định trước mã, xuất xứ, trị giá hải quan.

Việc cơ quan hải quan áp dụng công nhận DN ưu tiên cũng là hướng giúp thông quan hàng hóa XNK nhanh chóng. Hiện nay, ngành Hải quan đang xây dựng đề án thí điểm bảo lãnh thông quan để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong năm 2018.

Kết quả Chỉ số thương mại qua biên giới của Việt Nam năm 2017 tại Báo cáo Doing Business, thời gian thông quan hàng hóa qua biên giới của Việt Nam đã rút ngắn đáng kể, giảm 6 giờ đối với hàng hóa NK (từ 138 giờ xuống còn 132 giờ); giảm 3 giờ đối với hàng hóa XK (từ 108 giờ xuống còn 105 giờ). Chi phí thực hiện thủ tục thông qua hàng hóa qua biên giới giảm 19 USD/container đối với cả hàng XK và NK./.

Minh Anh