Đó là đánh giá của Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng tại Hội nghị tổng kết 3 năm thực hiện Nghị định 67/2014/NĐ-CP (NĐ 67) của Chính phủ về một số chính sách phát triển thủy sản do Bộ NN&PTNT tổ chức ngày 1/8/2017, tại Hà Nội.

Hỗ trợ đóng mới hàng nghìn tàu

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Vũ Văn Tám cho biết, việc triển khai thực hiện NĐ 67 trong 3 năm qua đã thu được nhiều kết quả rất quan trọng.

Theo đó, về chính sách đầu tư, tuy chưa đáp ứng yêu cầu nhưng ngân sách nhà nước (NSNN) bước đầu đã duy trì ưu tiên bố trí vốn đầu tư các chương trình hỗ trợ có mục tiêu thuộc lĩnh vực thuỷ sản gồm khu neo đậu tránh trú bão cho tàu; đầu tư phát triển hạ tầng nuôi trồng thuỷ sản; chương trình phát triển giống thủy sản.

Cụ thể, năm 2015, NSNN đã bố trí 1.501 tỷ đồng, tăng 30,5% so với năm 2014. Năm 2016, NSNN đã bố trí được 949 tỷ đồng (giảm 22,5% so với năm 2015), trong đó vốn đầu tư qua Bộ NN&PTNT quản lý 125 tỷ đồng, địa phương quản lý 824 tỷ đồng.

Cũng theo báo cáo của các địa phương, có 27/28 tỉnh, thành phố ven biển đã phê duyệt danh sách các chủ tàu đủ điều kiện vay vốn để đóng mới, nâng cấp cho 1.948/2.284 tàu; trong đó đóng mới 1.510, đạt 66,11 %...

Đến 31/7/2017 đã có 761 tàu cá đóng mới đi vào hoạt động, trong đó có 301 tàu vỏ thép, 53 tàu composite, 407 tàu vỏ gỗ đóng mới và 105 tàu cá nâng cấp đi vào hoạt động sản xuất.

Về giải ngân nguồn vốn vay đóng mới, nâng cấp tàu, tính đến ngày 15/7/2017, các NHTM (ngân hàng thương mại) đã ký hợp đồng tín dụng để đóng mới, nâng cấp 1.005 tàu. Số tiền cam kết cho vay là 9.931 tỷ đồng; giải ngân cho vay được 9.012 tỷ đồng, dư nợ đạt 8.838 tỷ đồng, tăng 15,2% so với 31/12/2016. Cùng với đó, các NHTM đã thực hiện giải ngân cho 267 lượt khách hàng với tổng số tiền trên 110 tỷ đồng. Hiện có 78 khách hàng còn dư nợ với số tiền gần 31 tỷ đồng.

Cùng với đó, chính sách bảo hiểm góp phần giúp người ngư dân yên tâm bám biển. Năm 2015, tổng giá trị bảo hiểm là 25.169 tỷ đồng. Tổng số tàu tham gia bảo hiểm thân tàu, ngư lưới cụ là 10.602 tàu cá. Tổng số lượng thuyền viên được bảo hiểm là 102.784 thuyền viên. Tổng số phí bảo hiểm là 261,9 tỷ đồng.

Năm 2016, tổng giá trị bảo hiểm là 39.722 tỷ đồng. Tổng số tàu tham gia bảo hiểm thân tàu, ngư lưới cụ là 12.579 tàu cá. Tổng số lượng thuyền viên được hưởng bảo hiểm là 128.291 thuyền viên. Tổng số phí bảo hiểm là 400 tỷ đồng.

Ngoài ra, các địa phương đã xây dựng kế hoạch, dự toán kinh phí và tổ chức đào tạo, hướng dẫn thuyền viên tàu cá vận hành tàu vỏ thép, tàu vỏ vật liệu mới. Đến nay đã hướng dẫn kỹ thuật khai thác, bảo quản sản phẩm theo công nghệ mới cho 2.347 thuyền viên với kinh phí là 9,409 tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo Bộ NN&PTNT, bên cạnh kết quả đạt được, NĐ 67 còn một số tồn tại. Ví dụ, chính sách tín dụng đóng mới, nâng cấp tàu cá trong thời gian đầu tiến độ đóng mới tàu cá còn chậm do một số ngân hàng thương mại còn yêu cầu thêm tài sản thế chấp như: sổ đỏ hoặc tài sản khác bổ sung.

Do lần đầu triển khai đóng tàu vỏ thép nên ngư dân còn lúng túng chọn cơ sở đóng tàu, tư vấn thiết kế và công tác giám sát thi công; công tác đăng kiểm còn thiếu về nguồn lực, yếu về trình độ.

Một số tàu cá vỏ thép bị hư hỏng tại các tỉnh Trung Bộ, có 40 tàu cá vỏ thép đóng mới theo NĐ 67 của ngư dân tỉnh Bình Định (19 tàu) và Phú Yên (2 tàu), Thanh Hóa (18), Quảng Nam (1) bị hư hỏng như: rỉ sét phần vỏ tàu, mặt boong, cabin, van ống; máy chính, máy phát điện, trang thiết bị và hầm bảo quản, máy dò, bóng đèn hoạt động kém... gây thiệt hại cho ngư dân và ảnh hưởng lớn đến chính sách của Đảng và Nhà nước.

Bên cạnh đó, chính sách vay vốn lưu động, lãi suất cho vay cao, phương thức cho vay, cơ chế cho vay chưa phù hợp và chưa có cơ chế xử lý rủi ro cho các NHTM nên chưa tạo được sự tích cực cho vay và ngư dân thấy quá phiền phức nên không muốn vay. Vì vậy với mục đích của chính sách này là không để ngư dân phải lệ thuộc vào chủ nậu vựa để chuẩn bị cho các chuyến biển là chưa đạt được.

Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng phát biểu chỉ đạo tại hội nghị. Ảnh: NNK

Sửa Nghị định 67 để tháo gỡ khó khăn

Phát biểu kết luận tại hội nghị, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng đánh giá cao kết quả đạt được sau 3 năm triển khai thực hiện. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, NĐ 67 là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước mang tính đột phá, đồng bộ, phù hợp với tâm tư nguyện vọng của đông đảo ngư dân, góp phần quan trọng vào việc phát triển ngành thủy sản theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tái cơ cấu ngành thủy sản, phát triển bền vững...

Để tiếp tục thúc đẩy ngành Thủy sản phát triển, trong thời gian tới Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&PTNT và các bộ, ngành, địa phương liên quan tập trung thực hiện một số nội dung. Trước tiên, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục hoàn chỉnh dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của NĐ 67 đảm bảo đủ điều kiện trình Chính phủ theo quy định.

"Văn phòng Chính phủ và Bộ NN&PTNT phối hợp sửa đổi bổ sung NĐ 67. Hai đơn vị này cần tập trung ban hành trong quý IV năm 2017 Nghị định sửa đổi bổ sung NĐ 67 để kịp thực hiện ngày 1/1/2018" - Phó Thủ tướng Trịnh Đình dũng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng yêu cầu, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn thực hiện, giải quyết những khó khăn, vướng mắc của các địa phương, ngư dân và các NHTM trong quá trình cho vay vốn tín dụng đóng mới, nâng cấp tàu và vay vốn lưu động phục vụ sản xuất.

Đồng thời, các địa phương kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền của mình; tiếp tục triển khai đồng bộ các nhóm chính sách đến 31/12/2017; hướng dẫn ngư dân tổ chức sản xuất đạt hiệu quả; duy tu sửa chữa định kỳ đối với các tàu cá vỏ thép; tổ chức đào tạo, tập huấn vận hành, bảo quản đối với các tàu cá vỏ thép và vỏ vật liệu mới để đảm bảo khai thác hiệu quả và phát huy tối đa nguồn vốn đã đầu tư đóng tàu....

Về trường hợp một số tàu cá vỏ thép bị hư hỏng tại các tỉnh Trung bộ, Phó Thủ tướng khẳng định rằng đây là những sai phạm trực tiếp của các cơ sở đóng tàu và yêu cầu phải xử lý thật nghiêm, chấm dứt tình trạng làm ăn thiếu trách nhiệm, gây thiệt hại cho ngư dân và Nhà nước; đặc biệt làm ảnh hưởng đến cả một chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước trong việc hỗ trợ ngư dân phát triển khai thác thuỷ sản.

Phó Thủ tướng yêu cầu cần xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có sai phạm trong quá trình thực hiện NĐ 67, đặc biệt là đóng mới tàu cá không đảm bảo chất lượng.

"Đặc biệt, tôi đề nghị Bộ NN&PTNT chủ trì, cùng các bộ, ngành, địa phương liên quan đôn đốc các cơ sở đóng tàu khẩn trương khắc phục, sửa chữa những tàu của ngư dân bị hư hỏng; điều tra xác định rõ nguyên nhân, xử lý nghiêm những tập thể, cá nhân sai phạm. Địa phương nào còn để tàu hỏng thì địa phương đó phải chịu trách nhiệm trước Thủ tướng, Chính phủ và trước người dân.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị các địa phương tháo gỡ khó khăn trong việc vay vốn của ngư dân; theo dõi, đôn đốc các ngư dân vay vốn tín dụng của các ngân hàng thương mại để đóng mới, nâng cấp tàu cá, vốn lưu động kịp thời trả gốc và lãi khi đến hạn.

Ngoài ra, chấn chỉnh công tác đăng kiểm tàu cá; tăng cường sự giám sát của chủ tàu trong quá trình đóng mới tàu cá. "Các bộ, ngành, địa phương cũng cần rà soát toàn diện các cơ chế, chính sách, quy định, tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm đảm bảo tàu đóng cho ngư dân theo NĐ 67 đạt chất lượng cao nhất, để ngư dân yên tâm ra khơi bám biển" - Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phúc Nguyên