Người tiêu dùng Mỹ quay cuồng

Theo cuộc thăm dò mới nhất của Wall Street Journal, mức độ gây chú ý của lạm phát đối với cử tri xếp sau vấn đề nhập cư và tình trạng chung của nền kinh tế nhưng cao hơn chính sách đối ngoại, khí hậu, thuế, chăm sóc sức khỏe và tội phạm.

Người tiêu dùng Mỹ thất vọng trước mức tăng giá hàng hóa. Ảnh: TL

Cuộc thăm dò đang làm dấy lên sự thất vọng của người tiêu dùng trước mức tăng giá rất lớn và bất ngờ trong thời kỳ đại dịch và hậu quả của nó, ngay cả khi tốc độ tăng thêm hiện đã chậm lại.

Lạm phát dai dẳng, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ, đã khiến Fed thận trọng trong việc cắt giảm lãi suất nhằm giúp nền kinh tế Mỹ tăng tốc sau chu kỳ kinh doanh chậm lại vào năm 2022 và 2023.

Giá đã tăng 2,4% trong 12 tháng kết thúc vào tháng 1/2024, theo chỉ số giá của Mỹ về chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo lạm phát được ngân hàng trung ương ưa chuộng.

Lạm phát PCE đã chậm lại từ mức cao nhất sau đại dịch là 7,1% vào tháng 6/2022 và không vượt xa mục tiêu lạm phát trung bình linh hoạt dài hạn của ngân hàng trung ương là 2,0%. Tuy nhiên, tốc độ tăng giá hàng hóa đã chậm lại mạnh hơn nhiều so với giá dịch vụ, tạo ra tình thế tiến thoái lưỡng nan cho Fed khi phải ấn định lãi suất cho toàn bộ nền kinh tế.

Giá hàng hóa giảm 0,5% trong 12 tháng kết thúc vào tháng 1/2024 - là mức tăng nhanh nhất trong hơn 40 năm qua. Ngược lại, giá dịch vụ tiếp tục tăng 3,9% trong năm tính đến tháng 1/2024, mặc dù tốc độ tăng đã chậm lại phần nào từ mức đỉnh 6,0% trong năm tính đến tháng 2/2023.

Nguy cơ lạm phát khu vực dịch vụ tăng tốc trở lại

Năng lượng và nguyên liệu thô chiếm tỷ trọng chi phí lớn hơn nhiều đối với các doanh nghiệp sản xuất, những doanh nghiệp cũng phụ thuộc nhiều hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế và dễ bị cạnh tranh từ nước ngoài hơn.

Đại dịch và hậu quả của nó có tác động lớn nhất và ngay lập tức nhất đối với các nhà sản xuất do sự chuyển đổi đột ngột từ chi tiêu sang hàng hóa từ dịch vụ và sự gián đoạn đồng thời của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Lạm phát dai dẳng trong lĩnh vực dịch vụ có quy mô lớn hơn và sử dụng nhiều lao động hơn là điều quá quan trọng khiến Fed không thể bỏ qua.

Lạm phát vẫn là nguy cơ đối với nền kinh tế. Ảnh: TL

Dịch vụ chiếm gần 2/3 chi tiêu hộ gia đình (khoảng 1/3 cho nhà ở, 1/3 cho các dịch vụ khác) và hàng hóa chiếm phần còn lại.

Trong khi tốc độ tăng giá đã chậm lại, sự bùng phát trong và sau đại dịch đã khiến mức giá chung cao hơn nhiều so với dự đoán vào đầu năm 2020. Dựa trên chỉ số giá PCE, giá tổng thể vào tháng 1/2024 cao hơn khoảng 10% so với mức lẽ ra nếu chúng tiếp tục tăng theo quỹ đạo phổ biến trước đó.

Sự leo thang đột ngột của mức giá so với mức mà hầu hết các hộ gia đình mong đợi là “bình thường” trước đại dịch giải thích tại sao rất nhiều người tiêu dùng bày tỏ sự sốc và bày tỏ sự bất bình trong các cuộc thăm dò ý kiến.

Trong bối cảnh đó, giải thích rằng giá cả không còn tăng nhanh nữa không còn là điều an ủi nhiều đối với những cử tri có thu nhập đã giảm so với mức giá tăng kể từ khi đại dịch bắt đầu.

Hơn nữa, giá hàng hóa lại vượt quá xu hướng rất nhiều so với giá dịch vụ. Theo đó, giá hàng hóa cao hơn khoảng 14% so với xu hướng trước đại dịch, trong đó giá hàng hóa lâu bền cao hơn xu hướng tới 18%, mặc dù gần đây đã có một số đợt giảm giá. Ngược lại, giá dịch vụ chỉ cao hơn xu hướng khoảng 8% và giá không bao gồm nhà ở và năng lượng chỉ cao hơn xu hướng 7%.

Đối với các nhà hoạch định chính sách, kịch bản ác mộng là nếu các công ty dịch vụ cố gắng khôi phục mức giá của họ so với nhà sản xuất và những người lao động có thu nhập giảm so với lạm phát cố gắng khôi phục chúng về mức trước đại dịch.

Đáng chú ý, những nỗ lực nhằm khôi phục giá cả và tiền lương thực tế theo xu hướng trước đó là một trong những nguyên nhân chính gây ra lạm phát dai dẳng trong những thập kỷ trước. Nhưng các ngân hàng trung ương ở tất cả các nền kinh tế lớn đang cảnh giác cao độ trước bất kỳ dấu hiệu nào về việc tăng giá và lương bắt kịp có thể gây ra đợt lạm phát thứ hai.