Nhiều dự án sử dụng vốn vay nước ngoài góp phần phát triển kinh tế nước ta. Ảnh: Đức Minh

Nợ công được kiểm soát chặt chẽ, an toàn

Theo đại diện Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại (Bộ Tài chính), trong giai đoạn 2016 - 2020, công tác quản lý nợ công được tăng cường và về cơ bản đã đáp ứng được các mục tiêu đề ra, thực hiện tốt mục tiêu tổ chức huy động vốn với chi phí thấp gắn liền với mức độ rủi ro hợp lý cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội; thực hiện xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; đảm bảo khả năng trả nợ; đồng thời, thúc đẩy phát triển thị trường vốn trong nước; tiếp tục tái cơ cấu nợ công, đảm bảo an toàn nợ công và an ninh tài chính quốc gia.

Thực tế cho thấy, các chỉ tiêu an toàn nợ được kiểm soát chặt chẽ, nằm trong giới hạn trần nợ công được Quốc hội phê chuẩn và giảm dần qua các năm trong giai đoạn 2016 - 2019, góp phần làm tăng dư địa chính sách tài khóa.

Tốc độ gia tăng nợ công đã có chuyển biến tích cực, dư nợ công giảm từ mức đỉnh 63,7% GDP năm 2016 xuống còn khoảng 55% GDP cuối 2019 và dự kiến khoảng 56,8% GDP năm 2020; tốc độ tăng nợ công giảm từ trung bình 18,1%/năm giai đoạn 2011 - 2015 xuống còn khoảng 6,8%/năm giai đoạn 2016 - 2019; tỷ trọng nợ trong nước tăng từ 38,9% năm 2011 lên 60,1% năm 2016 và 61,9% tổng dư nợ của Chính phủ cuối năm 2019.

Kỳ hạn phát hành trái phiếu chính phủ bình quân liên tục tăng từ năm 2016 đến nay, ước thực hiện là 13 - 13,5 năm tại năm 2020, vượt mục tiêu hàng năm Quốc hội đề ra là từ 6 - 8 năm.

Trong giai đoạn từ năm 2016 đến nay, mặt bằng lãi suất đã giảm từ mức khoảng 6,5 - 8%/năm đối với các kỳ hạn từ 5 năm đến 30 năm xuống còn khoảng từ 1,5 - 3,5%/năm, trong đó kỳ hạn 10 năm đến 30 năm đang có lãi suất thấp nhất từ trước đến nay.

Cũng theo Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại, nhìn chung mặt bằng lãi suất bình quân nợ nước ngoài của Chính phủ vẫn duy trì ở mức thấp (1,8%/năm) do gần 99,3% trị giá cam kết vay có điều kiện ODA, ưu đãi; kỳ hạn vay bình quân 25 năm, thời gian ân hạn bình quân 7 năm, đáp ứng yêu cầu về vay dài hạn cho đầu tư phát triển và đảm bảo tính bền vững của danh mục nợ nước ngoài.

Huy động vốn lớn cho ngân sách và đầu tư phát triển

Hiện nay, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều vay nợ để tài trợ cho các dự án đầu tư phát triển, phục vụ các mục tiêu phát triển của đất nước và Việt Nam cũng không ngoại lệ.

Cơ cấu nợ công của Việt Nam hiện nay gồm có các khoản nợ từ thời kỳ trước 1993 đã cơ cấu và còn dư nợ; vay ưu đãi ODA từ 1993 đến nay; phát hành trái phiếu chính phủ tại thị trường trong nước và bảo lãnh chính phủ cho các chương trình, dự án đầu tư trọng điểm quốc gia.

Việc triển khai các nguồn vốn vay này một mặt bù đắp bội chi ngân sách nhà nước cho đầu tư phát triển, mặt khác đã đem lại các lợi ích kinh tế xã hội từ các dự án sử dụng vốn là các dự án cơ sở hạ tầng trọng điểm, cần thiết, có tính kết nối vùng miền và lan tỏa lớn.

Vốn trái phiếu chính phủ được sử dụng cho ngành y tế, giao thông, thủy lợi, chương trình kiên cố hóa trường lớp học mầm non, tiểu học cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, tham gia góp vốn đối ứng vào các dự án PPP (hợp tác công – tư) xây dựng cao tốc Bắc – Nam.

Nguồn vốn vay nước ngoài được sử dụng cho Chương trình đô thị miền núi phía Bắc; phát triển cơ sở hạ tầng bền vững; chăm sóc sức khỏe nhân dân tỉnh Tây Nguyên; hỗ trợ nông nghiệp và phát triển nông thôn; mở rộng các cảng hàng không.

Vốn vay bảo lãnh chính phủ sử dụng cho các dự án nguồn điện và lưới điện đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Các dự án này góp phần thay đổi diện mạo đất nước từ khi mở cửa hội nhập, tăng cường vị thế đối ngoại của Việt Nam, nâng cao đời sống của nhân dân và tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, bao trùm.

Đức Minh