Nhận diện những điểm nghẽn để khơi thông nguồn lực của doanh nghiệp nhà nước

Hoàng Yến
Vì sao các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) chưa thể hiện được vai trò nổi bật trong việc dẫn dắt, thúc đẩy các thành phần khác phát triển? Tại sao hiệu quả nhiều DNNN còn thấp so với nguồn lực đang nắm giữ… Đây là những vấn đề Thủ tướng Chính phủ yêu cầu làm rõ tại Hội nghị với các DNNN sáng 24/3.
aa
Bước đột phá mới khơi thông nguồn lực trong doanh nghiệp nhà nước Cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước có trọng tâm, tập trung vào những doanh nghiệp yếu kém Tìm giải pháp thu hút nhân tài cho doanh nghiệp nhà nước

Ngày 24/3, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị của Thủ tướng Chính phủ với DNNN với chủ đề "Tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động, huy động nguồn lực của DNNN trong phát triển kinh tế - xã hội".

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, Hội nghị diễn ra trong bối cảnh đất nước đang thực hiện Chương trình phục hồi kinh tế. Việc đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của DNNN được Đảng, Nhà nước rất quan tâm và được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của các cấp, các ngành trong các nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, của các địa phương và của DNNN. Chúng ta xác định DNNN giữ vị trí then chốt và là một lực lượng vật chất quan trọng của kinh tế nhà nước, góp phần quan trọng ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Để thúc đẩy DN phát triển bền vững, phát huy được thế mạnh, tiềm năng của mình, thực sự là “lực lượng vật chất quan trọng của kinh tế nhà nước”, rất cần nhận diện những điểm nghẽn trong cơ chế, chính sách đối với khu vực DN này, những tồn tại hạn chế trong chính DN để từ đó đưa ra các định hướng, giải pháp đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động nhằm huy động nguồn lực của DN trong phát triển kinh tế - xã hội thời gian tới.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu tại Hội nghị

Với tinh thần đó, Thủ tướng nêu một số vấn đề cần tập trung thảo luận, làm rõ tại Hội nghị. Cụ thể như là, vì sao các DNNN chưa thể hiện được vai trò nổi bật trong việc dẫn dắt, tạo động lực, mở đường, hướng dẫn, thu hút, thúc đẩy các thành phần khác phát triển? Tại sao hiệu quả sản xuất, kinh doanh của nhiều DNNN còn thấp so với nguồn lực đang nắm giữ? Do cơ chế chính sách hay tổ chức thực hiện chưa nghiêm, chưa tốt? Phải chăng là do các DN chưa chú trọng đầu tư phát triển ngành nghề chính của mình?

Trong đó, Thủ tướng lưu ý vấn đề vai trò quản lý nhà nước của các cơ quan đại diện chủ sở hữu Nhà nước (như Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, các bộ ngành, địa phương) còn vướng mắc những gì? Mô hình Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp cần phải như thế nào để phát huy được hiệu quả sản xuất kinh doanh của DNNN?

Trong công tác cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước, cần phân tích, mổ xẻ nguyên nhân vì sao không đạt kế hoạch, vướng mắc vấn đề gì, nên thoái vốn ở những loại hình DN nào? Xác định giá trị quyền sử dụng đất, lợi thế quyền thuê đất, giá trị thương hiệu của DN… đã đầy đủ chưa, chặt chẽ chưa? Vì sao thời gian qua làm chậm và vẫn còn xảy ra nhiều vi phạm liên quan đến lĩnh vực này?

Quang cảnh Hội nghị sáng 24/3
Quang cảnh Hội nghị sáng 24/3

Thực tế cho thấy, cùng một chủ trương, cơ chế, chính sách nhưng có nơi thực hiện tốt, có nơi chậm trễ, làm mãi không xong, đùn đẩy trách nhiệm... Vậy nguyên nhân là gì, có phải do chính người đứng đầu tổ chức đó hay không? Chúng ta phải có quyết tâm cao, nỗ lực phải lớn, đổi mới tư duy, tự lực, tự cường, ngày đêm trăn trở để phát triển, Thủ tướng nhấn mạnh.

Trong bối cảnh quốc tế, trong nước còn nhiều biến động khó lường, đại dịch Covid-19 chưa thể kết thúc sớm, tranh chấp thương mại giữa các nước lớn, xung đột địa chính trị, việc thực hiện các cam kết của các Hiệp định FTA thế hệ mới, sự phát triển nhanh của cách mạng công nghiệp 4.0, những cam kết bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu… tác động nhiều mặt đến năng lực sản xuất kinh doanh, sức cạnh tranh và sự phát triển bền vững, sống còn của cộng đồng DN nói chung và các DNNN nói riêng, Thủ tướng đề nghị chúng ta cần bàn, đưa ra các kế hoạch, nhiệm vụ, giải pháp hết sức cụ thể cho từng bộ, ngành và địa phương, từng tập đoàn, tổng công ty, DNNN để có nhận thức đúng đắn, giải pháp phù hợp và hành động quyết liệt, hiệu quả hơn.

Để được nghe nhiều ý kiến, Thủ tướng đề nghị các đại biểu nói thẳng, nói thật về các khó khăn, vướng mắc và nêu các giải pháp, đi vào trọng tâm vấn đề; lãnh đạo các ban, bộ, ngành và địa phương trao đổi, làm rõ thêm những vấn đề đặt ra, nhất là kiến nghị sửa đổi thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Ngay sau hội nghị này, Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ ban hành Nghị quyết với các nhiệm vụ và giải pháp để thúc đẩy đổi mới, nâng cao hiệu quả nhằm huy động nguồn lực của DNNN trong phát triển kinh tế-xã hội.

Còn 94 doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đến đầu năm 2021, Việt Nam còn khoảng gần 500 DN do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và gần 200 DN do Nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối (trong số 320 DN có vốn góp của Nhà nước). DN do Nhà nước nắm giữ 100% vốn đang tập trung hoạt động trong một số ngành, lĩnh vực: Quốc phòng an ninh (chiếm khoảng 17%); nông, lâm nghiệp và công trình thủy lợi (40%); hoạt động xổ số (13%); hoạt động công ích (đô thị, chiếu sáng, cấp thoát nước…) (14%); hoạt động trong các ngành, lĩnh vực khác kết hợp mục tiêu sản xuất kinh doanh (16%). DN do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn chủ yếu hoạt động trong các ngành: nông lâm, hoạt động công ích (đô thị, chiếu sáng, cấp thoát nước…), kết cấu hạ tầng cảng biển, giao thông và sản xuất kinh doanh (bất động sản, du lịch, vật liệu xây dựng...).

Hiện nay, nếu loại trừ các DN quốc phòng, an ninh và nông lâm nghiệp thì chỉ còn 94 DNNN quy mô lớn gồm: 9 tập đoàn kinh tế; 67 tổng công ty nhà nước, 18 công ty hoạt động theo mô hình nhóm công ty mẹ - công ty con. Tuy chỉ chiếm hơn 10% về số lượng DNNN nhưng khối công ty mẹ tập đoàn – tổng công ty (DNNN quy mô lớn) lại nắm giữ khoảng 90% tổng tài sản, 88% tổng doanh thu và 86% lợi nhuận trước thuế của toàn bộ DNNN trên phạm vi toàn quốc.

Hoàng Yến

Đọc thêm

Giải ngân vốn Chương trình mục tiêu quốc gia: Đòn bẩy thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng

Giải ngân vốn Chương trình mục tiêu quốc gia: Đòn bẩy thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng

Năm 2026 mở đầu cho việc triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, với kỳ vọng tạo bước đột phá trong phát triển khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, qua đó thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn - một trong những mục tiêu xuyên suốt của Đảng và Chính phủ để không ai bị bỏ lại phía sau.
Bảo đảm bộ máy chính quyền địa phương nhiệm kỳ 2026 - 2031 đi vào hoạt động chậm nhất ngày 1/4/2026

Bảo đảm bộ máy chính quyền địa phương nhiệm kỳ 2026 - 2031 đi vào hoạt động chậm nhất ngày 1/4/2026

Thủ tướng Chính phủ đề nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thành ủy chỉ đạo Thường trực Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp xã trình phê chuẩn chức vụ Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND cấp tỉnh, cấp xã chậm nhất ngày 31/3/2026, để bảo đảm bộ máy chính quyền địa phương nhiệm kỳ 2026 - 2031 đi vào hoạt động chậm nhất ngày 1/4/2026.
Thủ tướng giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhằm đảm bảo an ninh năng lượng

Thủ tướng giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhằm đảm bảo an ninh năng lượng

Chiều 17/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính làm việc với Tổ công tác về an ninh năng lượng về các giải pháp tiếp tục đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trước tác động của xung đột ở Trung Đông.
Thành lập Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch và thể chế hành chính sau sáp nhập

Thành lập Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch và thể chế hành chính sau sáp nhập

Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng vừa ký Quyết định số 445/QĐ-TTg ngày 16/3/2026 thành lập Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch và thể chế hành chính sau sáp nhập. Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng làm Tổ trưởng Tổ công tác.
Ông Nguyễn Mạnh Quyền được chỉ định giữ chức Phó Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên

Ông Nguyễn Mạnh Quyền được chỉ định giữ chức Phó Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên

Sáng 17/3, Tỉnh ủy Hưng Yên tổ chức Hội nghị triển khai Quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ. Ông Nguyễn Mạnh Quyền được điều động, phân công, chỉ định tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, giữ chức Phó Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên nhiệm kỳ 2025 - 2030.
Khai trương Nền tảng Điều hành tập trung của Đoàn Đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân 2 cấp TP. Hà Nội

Khai trương Nền tảng Điều hành tập trung của Đoàn Đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân 2 cấp TP. Hà Nội

Sáng 17/3, Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) và Hội đồng Nhân dân (HĐND) TP. Hà Nội tổ chức Lễ ra mắt Nền tảng Điều hành tập trung của Đoàn ĐBQH và HĐND 2 cấp Thành phố với chủ đề “Một điểm đến của mọi nhiệm vụ”. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định dự và phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ.
Bổ nhiệm ông Tạ Anh Tuấn giữ chức Thứ trưởng Bộ Tài chính

Bổ nhiệm ông Tạ Anh Tuấn giữ chức Thứ trưởng Bộ Tài chính

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Quyết định số 450/QĐ-TTg ngày 17/3/2026 về việc điều động, bổ nhiệm ông Tạ Anh Tuấn - Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk nhiệm kỳ 2021 - 2026 giữ chức Thứ trưởng Bộ Tài chính.
Kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI dự kiến công bố ngày 22/3

Kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI dự kiến công bố ngày 22/3

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 bước đầu đã thành công rất tốt đẹp, với nhiều kết quả tích cực. Dự kiến sáng 22/3, Hội đồng bầu cử quốc gia sẽ họp rà soát lần cuối và công bố kết quả bầu cử.
Xem thêm