Công chức KBNN Hải Dương đang trao đổi nghiệp vụ để tránh những rủi ro có thể xảy đến trong lúc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Ảnh: Hạnh Thảo

Đây cũng là giai đoạn mà công tác thanh tra chuyên ngành kho bạc (TTCNKB) cần phải được đổi mới để nhận diện những rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ, từ đó có những ngăn chặn kịp thời, giúp ngân sách nhà nước (NSNN) được chi tiêu hiệu quả.

TTCNKB góp phần tăng cường kỷ luật ngân sách

Công tác TTCNKB đã được triển khai thực hiện hơn 3 năm. Nếu như thời gian đầu TTCNKB chỉ dừng thanh tra, kiểm tra ở các khoản chi thường xuyên, chi đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB), thì đến nay công tác này đã được mở rộng và toàn diện hơn. KBNN đã thực hiện thanh tra, kiểm tra theo chuyên đề việc quản lý, sử dụng vốn các dự án đầu tư XDCB sử dụng vốn NSNN, vốn trái phiếu chính phủ đang thực hiện kiểm soát chi qua KBNN; thanh tra các đơn vị sử dụng ngân sách (SDNS) có biểu hiện lợi dụng, chiếm đoạt tiền NSNN…

Báo cáo từ KBNN cho thấy, trong 3 năm qua, toàn hệ thống KBNN đã triển khai được 722 cuộc TTCN, số tiền kiến nghị thu hồi gần 8 tỷ đồng; thực hiện 117 quyết định xử phạt hành chính với số tiền xử phạt trên 293 triệu đồng. Qua công tác thanh tra, kiểm tra, những sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật được phát hiện kịp thời và KBNN đã kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền các biện pháp khắc phục, phòng ngừa.

Theo ông Trương Phác Quân, Vụ trưởng Vụ Thanh tra - Kiểm tra KBNN, TTCNKB không những góp phần tăng cường kỷ luật ngân sách tại các đơn vị SDNS mà còn góp phần tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong thực thi công vụ của công chức KBNN.

Tuy nhiên, từ những sai phạm đã xảy ra tại các đơn vị SDNS đã cho thấy, công tác TTCN KBNN vẫn còn một số rủi ro pháp lý cho công chức KBNN trong thực hiện nhiệm vụ. Do đó, việc nhận diện rủi ro, cảnh báo và đưa hướng khắc phục là điều cần thiết trong giai đoạn này.

Nhiều rủi ro cần được nhận diện

Từ thống kê của KBNN có thể thấy, nhiều rủi ro cần được nhận diện trong TTCNKB. Đơn cử như hiện nay, các kết luận của thanh tra chưa thể hiện đầy đủ nội dung quy định về xác định tính hợp pháp, hợp lệ của các hồ sơ mà đối tượng thanh tra gửi đến KBNN theo quy định để KBNN kiểm soát và thực hiện tạm ứng, thanh toán. Trong kết luận thanh tra có nội dung liệt kê các quyết định bổ nhiệm chủ tài khoản, kế toán trưởng tính đến thời điểm thanh tra đã hết thời hạn, nhưng không có nội dung đối chiếu với những hồ sơ tài liệu mở và sử dụng tài khoản của đơn vị đang lưu tại KBNN nơi đơn vị giao dịch mở tài khoản thanh toán và không có kiến nghị gì đối với đơn vị.

Qua một số vụ việc xảy ra tại một số đơn vị SDNS cho thấy, đã có trường hợp đơn vị SDNS lợi dụng quy định không theo dõi thời hạn bổ nhiệm lại gửi hồ sơ thanh toán cả trong trường hợp chủ tài khoản, kế toán trưởng không được bổ nhiệm lại để chiếm đoạt tiền ngân sách. Theo quy định của pháp luật, đây thuộc trách nhiệm của đơn vị SDNS. Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhất định rất có thể đồng thời xảy ra rủi ro pháp lý cho chính những công chức TTCN KBNN.

Từ những rủi ro này, KBNN đưa ra giải pháp khắc phục là phải thực hiện thanh tra theo đúng nội dung, phạm vi thanh tra đã được quy định. Đồng thời, kết luận thanh tra cần phải nêu rõ “kết quả kiểm tra, xác minh về từng nội dung thanh tra”. Trường hợp phát hiện có dấu hiệu nghi vấn vi phạm pháp luật cần thiết đối chiếu hồ sơ, chứng từ lưu tại đơn vị SDNS với hồ sơ lưu tại KBNN để kịp thời phát hiện sự không khớp đúng, làm bằng chứng chứng minh cho nội dung kiến nghị xử lý trong kết luận thanh tra.

Tuy nhiên, theo ông Quân, để phòng ngừa ngay từ đầu, không để các rủi ro xảy ra, thời gian tới, công tác thanh tra, kiểm tra, nhất là TTCNKB cần phải được nâng cao chất lượng hơn nữa. Cụ thể là nâng cao chất lượng xây dựng kế hoạch cho từng cuộc thanh tra, xác định rõ trách nhiệm, công việc của từng thành viên đoàn thanh tra, thời gian, cách thức, phương pháp, nội dung tiến hành, biện pháp tổ chức thực hiện.

Đồng thời, KBNN phải thực hiện tốt cơ chế phối hợp giữa các đơn vị thuộc KBNN, giữa KBNN các cấp với Kiểm toán Nhà nước, các cơ quan thanh tra trên địa bàn về công tác TTCN để xây dựng, điều chỉnh, tránh việc chồng chéo, trùng lắp.

Bên cạnh đó, KBNN đặc biệt lưu ý và yêu cầu đối với các đơn vị KBNN về việc xác định phạm vi, nội dung TTCN đảm bảo đúng quy định pháp luật; quán triệt về nâng cao chất lượng các kết luận thanh tra đảm bảo tính thống nhất, logic trong từng phần nội dung kết luận thanh tra, tránh rủi ro pháp lý trong thực hiện nhiệm vụ TTCN. Đồng thời, các đơn vị thực hiện xử phạt vi phạm hành chính trong TTCN và lưu ý xác định phương pháp thanh tra phù hợp đảm bảo chất lượng, hiệu quả công tác thanh tra chuyên ngành KBNN.

Ông Quân nhấn mạnh, KBNN sẽ chú trọng công tác xây dựng lực lượng công chức TTCN để mỗi công chức không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, giữ vững kỷ cương kỷ luật trong công tác thanh tra.

Vân Hà