Sinh viên Nhật tham dự Hội chợ việc làm. Ảnh: Ko Sasaki/Bloomberg
Hội chợ việc làm ở Nhật Bản trông khá giống với một cảnh trong phim “Ma trận” (The Matrix). Hàng dòng sinh viên ăn mặc chỉnh tề với bộ vest đen và áo sơ mi trắng đứng thành vòng tròn xung quanh người tuyển dụng. Dù số việc làm nhiều hơn cả số ứng viên, những “đặc vụ Smith” này vẫn phải bước vào những “cuộc chiến” khắc nghiệt để giành lấy một vị trí trong những công ty có tiếng. Những nhà tuyển dụng từ những công ty nhỏ thì tạm thời “bị xa lánh”.
Anh Shuto Kuriyama – người đang làm việc tại phòng nhân sự của công ty nội thất Shimachu – cho biết: “Những công ty nổi tiếng trong các ngành như tài chính thì có đến 7 ứng viên cho một vị trí, còn chúng tôi phải cạnh tranh với 6 công ty khác để lôi kéo được 1 ứng viên về mình”. Anh đã hết sức cố gắng để có thể thu hút sinh viên đến với buổi thuyết trình giới thiệu của công ty mình tại hội chợ ở Chiba hồi đầu tháng, nhưng nỗ lực đó không được đền đáp bởi các sinh viên mới ra trường chỉ chăm chăm hướng về những công ty lớn.
Tỷ lệ sinh thấp và nền kinh tế phục hồi chậm khiến tỷ lệ việc làm/ứng viên ở Nhật Bản đang ở mức 1,43 người/việc – cao nhất trong 25 năm qua. Ở Tokyo, cứ 1 ứng viên thì có tới 2 việc làm. Các công ty nhỏ là những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi sự thiếu hụt lao động.
Là một trong những nước phát triển có tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất thế giới, tình hình ở Nhật Bản lại trái ngược so với ở châu Âu và Mỹ, nơi mà tình trạng thiếu việc làm tốt cho người dân bản xứ chính là nhân tố thôi thúc người dân ủng hộ các chính trị gia muốn chống lại tự do thương mại và người nhập cư. Chỉ có 3% dân số Tokyo thất nghiệp, so với mức 9,6% ở châu Âu và 4,7% ở Mỹ.
Kết quả khảo sát cho thấy những ngành được sinh viên ưa chuộng nhất là ngân hàng, công ty chứng khoán, bảo hiểm, du lịch và hàng không. Dù mức lương khởi điểm ở công ty to và công ty nhỏ không có nhiều khác biệt, điểm mấu chốt nằm ở lộ trình tăng lương và chế độ phúc lợi đầy hứa hẹn đối với những ai gắn bó lâu dài.
Năm nay 22 tuổi, Michiyoshi Aoki là một trong số 31.000 sinh viên tham gia hội chợ. Cô cho biết mình gạt bỏ những công ty nhỏ ra khỏi danh sách tìm kiếm. Mục tiêu là những công ty ô tô tên tuổi như Toyota, Nissan và Honda vì chúng đem lại những cơ hội lớn và tương lai tươi sáng.
Các công ty nhỏ và vừa của Nhật Bản (có vốn từ 100 triệu yên tức 880.000 USD trở xuống) đang thiếu hụt lao động trầm trọng kể từ đầu những năm 1990. Trong khi đó các công ty lớn cũng đang phải dần dần nới lỏng quy trình tuyển dụng. Một số nơi đang tính đến chuyện tuyển lao động người nước ngoài.
Các công ty Nhật Bản có thể tìm đến một nguồn lao động vẫn chưa được khai phá: các sinh viên nước ngoài đang du học tại Nhật Bản. Ngày 10/3, một hội chợ việc làm dành riêng cho sinh viên nước ngoài đã được tổ chức tại Tokyo với sự tham gia của 32 công ty, trong đó có nhiều ngân hàng lớn.
Tuyết Ngân – du học sinh người Việt 26 tuổi, đang tìm việc trong ngành thực phẩm hoặc đóng tàu nói: “Tôi muốn làm việc tại Nhật. Nước Nhật có quá nhiều người già, vì thế tôi nghĩ rằng họ cần những người trẻ tuổi như tôi”./.
Kiều Ngọc (Theo Bloomberg)
