Do giá dịch vụ đào tạo chưa tính đủ chi phí hoạt động nên nhà trường khó thu hút doanh nghiệp đầu tư theo hình thức liên doanh, liên kết.

Nhiều lĩnh vực sự nghiệp chưa có cơ chế tự chủ

Theo văn bản tổng hợp của Vụ Tài chính hành chính sự nghiệp, Bộ Tài chính về tiến độ thực hiện Nghị định 16/2015/NĐ-CP, đến thời điểm này mới chỉ có 2 nghị định quy định về cơ chế tự chủ được ban hành là: Nghị định số 54/2016/NĐ-CP ngày 14/6/2016 quy định cơ chế tự chủ của tổ chức khoa học và công nghệ công lập; Nghị định số 141/2016/NĐ-CP ngày 10/10/2016 quy định cơ chế tự chủ của đơn vị SNCL trong lĩnh vực kinh tế và sự nghiệp khác. 6 nghị định quy định cơ chế tự chủ của các bộ, ngành hiện vẫn chưa được ban hành, cụ thể là nghị định quy định cơ chế tự chủ của giáo dục nghề nghiệp; y tế; khoa học - công nghệ; sự nghiệp kinh tế; thông tin, truyền thông và báo chí; văn hóa, thể thao và du lịch; giáo dục đại học; giáo dục phổ thông và giáo dục khác. Các nghị định này đã được các bộ trình Chính phủ, tuy nhiên, hiện nay các bộ đang phải hoàn chỉnh lại để đảm bảo phù hợp với Nghị quyết 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của đơn vị SNCL.

Một số bộ đã ban hành các định mức kinh tế - kỹ thuật và đang tiếp tục rà soát sửa đổi, bổ sung như Bộ Y tế, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Cũng theo Vụ Tài chính hành chính sự nghiệp, hiện Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 12 quyết định về danh mục dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước của các bộ, cơ quan trung ương. Đã có 8 địa phương ban hành dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách nhà nước một số lĩnh vực.

Đồng thời, hiện nay Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành 6 quyết định quy hoạch mạng lưới đơn vị SNCL của 4 bộ là Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Giao thông vận tải; Bộ Tài nguyên và Môi trường; Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội. Các bộ khác đang hoàn chỉnh lại dự thảo quyết định để đảm bảo phù hợp với Nghị quyết 19-NQ/TW. Tại địa phương có 8 tỉnh ban hành quy hoạch mạng lưới các đơn vị SNCL thuộc một số lĩnh vực ở địa phương.

Ngoài ra, một số bộ cũng đã ban hành các định mức kinh tế - kỹ thuật và đang tiếp tục rà soát sửa đổi, bổ sung như Bộ Y tế, Bộ Giao thông vận tải, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Tài nguyên và Môi trường. Bộ Tài nguyên và Môi trường đã ban hành một số thông tư quy định tiêu chí, chỉ số đánh giá chất lượng dịch vụ sự nghiệp công của các lĩnh vực.

Thiếu quy định pháp lý ảnh hưởng đến việc thực hiện tự chủ

Việc chậm trễ ban hành các chính sách quy định về tự chủ của các bộ, ngành và địa phương gây nên khó khăn cho các đơn vị SNCL trong thực hiện tự chủ. Ông Nguyễn Trọng Nghĩa - Hiệu trưởng Trường đại học Tài chính - Quản trị kinh doanh cho biết, theo lộ trình Nghị định 16 đề ra, đến năm 2020, giá dịch vụ giáo dục đào tạo sẽ tính đủ chi phí đào tạo (chi phí tiền lương, chi phí trực tiếp, chi phí quản lý, khấu hao tài sản cố định). Tuy nhiên, do hiện nay vẫn chưa có định mức kinh tế - kỹ thuật, định mức chi phí hoạt động nên các trường chưa xác định được giá dịch vụ đào tạo cho khoa học và thực tiễn. Ngoài ra, cũng theo ông Nghĩa, do giá dịch vụ đào tạo chưa tính đủ chi phí hoạt động nên nhà trường khó thu hút doanh nghiệp đầu tư theo hình thức liên doanh, liên kết.

Ông Hoàng Đức Long -Hiệu trưởng trường Đại học Tài chính - Marketing cho biết, do các văn bản quản lý của Nhà nước chưa đầy đủ, không đồng bộ, không tạo ra hành lang pháp lý riêng cho các cơ sở giáo dục đại học được giao tự chủ, do đó nhà trường đã không dám mạnh dạn, thiếu tự tin trong tổ chức thực hiện, sợ vi phạm quy định...

Ông Hoàng Đức Long đề xuất, Nhà nước cần sớm ban hành đầy đủ, đồng bộ hệ thống các văn bản quản lý quy định khuôn khổ pháp lý, mức độ và các giới hạn (nếu có) đối với các trường được giao tự chủ để làm cơ sở cho các trường tự xây dựng các văn bản quy định, hướng dẫn và thực hiện trong nội bộ nhà trường.

Còn theo ông Nguyễn Trọng Nghĩa, việc xây dựng các định mức kinh tế, kỹ thuật giáo dục đại học cần phải cân nhắc đến những vấn đề: Đối với chi chí tiền lương, chúng ta cần xây dựng dựa trên lộ trình cải cách tiền lương. Chính sách tiền lương đối với lĩnh vực giáo dục đào tạo phải được sửa đổi theo hướng tiền lương thực sự khuyến khích cán bộ, giảng viên cống hiến cho sự nghiệp giáo dục - đào tạo.

Đối với chi phí trực tiếp, chi phí quản lý, ngoài việc xem xét đến chi phí đào tạo, quản lý đặc thù của từng khối ngành còn phải xem xét đến sự biến động giá cả thực tế của các yếu tố đầu vào phục vụ cho đào tạo. Đối với chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí khấu hao được tính theo phương pháp khấu hao nhanh để sớm thu hồi được nguồn vốn đầu tư tài sản.

Bùi Tư