Toàn cảnh hội thảo “Chính sách tài chính hỗ trợ tăng trưởng xanh”. Ảnh Vũ Lê

Sáng 21/12 tại TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra hội thảo “Chính sách tài chính hỗ trợ tăng trưởng xanh” do Viện CL&CSTC phối hợp với Đại học Tài chính Marketing tổ chức.

Khó huy động nguồn lực tài chính cho tăng trưởng xanh

Nhận diện về vấn đề tăng trưởng xanh tại hội thảo, ông Bùi Duy Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh tế miền Nam nêu quan điểm, tăng trưởng xanh là quá trình tăng trưởng kinh tế chủ yếu dựa trên những ngành sản xuất và công nghệ thân thiện với môi trường, giảm thiểu phát thải cac-bon, giảm ô nhiễm môi trường, sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên, ngăn chặn suy giảm đa dạng sinh học.

Tăng trưởng xanh là không chấp nhận việc đánh đổi giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế với mục tiêu bảo vệ môi trường.

Như vậy, tăng trưởng xanh là quá trình tái cơ cấu lại hoạt động kinh tế và hạ tầng nhằm hướng đến sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên thiên, giảm phát thải nhà kính, đảm bảo tăng trưởng GDP, xóa đói giảm nghèo và hướng đến sự tiến bộ xã hội.

Theo ông Trương Bá Tuấn, Phó Viện trưởng Viện CL&CSTC, tăng trưởng xanh được xác định là một chiến lược nhằm hướng đến phát triển bền vững. Để thực hiện các nhiệm vụ của chiến lược tăng trưởng xanh, Chính phủ cũng đã ban hành Quyết định số 403/QĐ-TTg phê duyệt kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2014-2020.

Quyết định số 2183/QĐ-BTC ngày 20/10/2015 của Bộ Tài chính ban hành kế hoạch hành động của ngành Tài chính thực hiện chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh đến năm 2020 cũng đã xác định định hướng điều chỉnh chung, phương thức tổ chức thực hiện, cách thức phân bổ, sử dụng các nguồn lực tài chính nhằm hướng tới thúc đẩy tăng trưởng xanh.

“Tuy vậy, vẫn còn không ít thách thức trong việc triển khai các chính sách tài chính do tăng trưởng xanh đòi hỏi nguồn lực không nhỏ để đầu tư cải tiến công nghệ, thực hiện các dự án đầu tư xanh trong khi nguồn ngân sách nhà nước (NSNN) còn hạn chế và phải dành để thực hiện nhiều mục tiêu quan trọng khác. Việc thu hút, huy động nguồn tài chính khác cho tăng trưởng xanh cũng còn khó khăn; hiệu quả của các chính sách hỗ trợ tăng trưởng xanh cũng chưa được đánh giá đầy đủ”, ông Tuấn nói.

Ông Trương Bá Tuấn, Phó Viện trưởng Viện CL&CSTC phát biểu tại hội thảo. Ảnh Vũ Lê

Hỗ trợ tăng trưởng xanh mới chủ yếu tập trung vào nhóm chính sách thuế

Ông Tuấn cho biết, các chính sách tài chính hỗ trợ tăng trưởng xanh ở Việt Nam chủ yếu tập trung vào nhóm chính sách thuế, chính sách chi NSNN và chính sách tín dụng. Hiện tại, chính sách thuế, phí từng bước được hoàn thiện theo hướng chú trọng khuyến khích đầu tư, sản xuất theo công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

Chính sách chi NSNN được chú trọng theo hướng ưu tiên các chương trình mục tiêu quốc gia liên quan đến bảo vệ môi trường. Chính sách tín dụng xanh được đẩy mạnh thông qua các kênh cho vay hỗ trợ lãi suất đối với hoạt động dự án bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng, năng lượng tái tạo và công nghệ sạch.

Trao đổi về vấn đề chính sách khuyến khích tăng trưởng xanh, ông Phạm Quốc Việt, giảng viên Đại học Tài chính Marketing cho hay, thực tiễn từ chính sách tăng trưởng xanh của các quốc gia cho đến nay có thể phân loại theo tiêu chí nhóm: Thuế, phí, trợ cấp thuế; các quy định về tiêu chuẩn công nghệ, hỗ trợ công nghệ xanh và tiếp cận tự nguyện.

Các khoản thuế, phí liên quan đến môi trường và hệ thống giấy phép (hoặc hạn ngạch) phát thải ô nhiễm là 2 công cụ chính được xem xét để giải quyết các vấn đề môi trường. Cần áp dụng thuế và phí cho đầu vào hoặc đầu ra của quá trình sản xuất gây suy thoái môi trường. Bên cạnh đó cũng nên trợ cấp thuế cho các hoạt động thân thiện với môi trường. Nhà nước cũng cần đưa ra các chính sách hỗ trợ công nghệ xanh, các quy định chỉ đạo và kiểm soát hoạt động của các doanh nghiệp có tác động đến môi trường.

Ông Việt đề nghị, trong thời gian tới, Chính phủ và các bộ, ngành cần tổng hợp các số liệu liên quan đến thu và chi NSNN liên quan đến môi trường, tăng trưởng xanh, để tài trợ cho các nghiên cứu đánh giá tác động chính sách; cân nhắc bổ sung phí bảo vệ môi trường đối với khí thải; có chính sách trợ cấp cho hoạt động công nghệ xanh, lấy nguồn thu từ nguồn phát thải; thành lập thị trường mua bán các chứng chỉ giảm phát thải; công bố danh sách các doanh nghiệp gây ô nhiễm quốc gia, vùng, địa phương…

Vũ Lê - Đỗ Doãn