Các doanh nghiệp càng có quy mô nhỏ thì càng dễ bị tổn thương trước những biến động của nền kinh tế. Ảnh:TL.

>> Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội: Giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp cho DN nhỏ, siêu nhỏ

Doanh nghiệp quy mô nhỏ được ưu đãi mức thuế thấp

Để tham khảo kinh nghiệm quốc tế, Bộ Tài chính đã có nghiên cứu về vấn đề này. Theo Bộ Tài chính, Chính phủ nhiều nước đã thông qua các chính sách và chương trình hỗ trợ trên các phương diện khác nhau nhằm tạo điều kiện thuận lợi và thúc đẩy sự phát triển nhóm doanh nghiệp này, trong đó chính sách hỗ trợ về thuế cũng là công cụ thường được các nước sử dụng.

Bộ Tài chính cho biết, nhiều nước có quy định áp dụng mức thuế suất thấp hơn mức thuế suất phổ thông như: Hàn Quốc, Hà Lan, Bra-xin,… không có quy định về mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) phổ thông cũng như mức thuế ưu đãi đối với doanh nghiệp có quy mô nhỏ.

Tuy nhiên, ở các quốc gia này, thuế TNDN được đánh lũy tiến với các mức thuế suất cao hơn áp dụng đối với phần thu nhập chịu thuế ở mức cao. Ví dụ, tại Hàn Quốc áp dụng mức thuế suất 10% đối với 200 triệu Won chịu thuế đầu tiên, 20% đối với phần thu nhập chịu thuế từ 200 triệu Won đến 20 tỷ Won, 22% đối với phần thu nhập chịu thuế trên 20 tỷ Won.

Hà Lan áp dụng thuế suất 20% đối với 200.000 EUR thu nhập chịu thuế đầu tiên, 25% đối với phần thu nhập chịu thuế vượt 200.000 EUR.

Bra-xin áp dụng thuế suất 15% đối với 240.000 ry-an thu nhập chịu thuế đầu tiên, 25% đối với phần thu nhập chịu thuế vượt 240.000 ry-an.

Riêng ở Ma-lai-xi-a có quy định mức thuế suất phổ thông là 24%, tuy nhiên doanh nghiệp thường trú có vốn góp từ 2,5 triệu ring-git trở xuống được áp dụng mức thuế suất 19% đối với 500.000 ring-git thu nhập chịu thuế đầu tiên, 24% đối với phần thu nhập chịu thuế vượt 500.000 ring-git.

Ở Trung Quốc, mức thuế suất thuế TNDN phổ thông là 25%, doanh nghiệp nhỏ được áp dụng mức thuế suất ưu đãi là 20%. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2015-2017, để hỗ trợ và thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ, các doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế thấp còn được ưu đãi nhiều hơn như áp dụng thuế suất 10% trong giai đoạn 1/1/2015 - 31/12/2017 cho doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế nhỏ hơn 200.000 NDT và mức 20% trong giai đoạn 1/1/2015 - 30/9/2015, 10% trong giai đoạn 1/10/2015 - 31/12/2017 cho doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế từ 200.000 - 300.000 NDT. Kể từ ngày 1/01/2019 – 31/12/2021, áp dụng mức 5% đối với doanh nghiệp có thu nhập tính thuế dưới 1 triệu NDT, mức 10% đối với doanh nghiệp có thu nhập tính thuế từ 1 triệu NDT đến 3 triệu NDT.

Ở Thái Lan, mức thuế suất thuế TNDN phổ thông là 20% nhưng các doanh nghiệp có quy mô nhỏ cũng được áp dụng thuế suất ưu đãi ở mức thấp hơn. Theo đó, các doanh nghiệp có quy mô nhỏ có thu nhập chịu thuế từ 300.000 bạt trở xuống được miễn thuế, từ 300.000 - 3.000.000 bạt được áp dụng mức thuế suất 15% và trên 3.000.000 bạt áp dụng mức thuế suất 20%.

Đặc biệt, trong giai đoạn 2016 - 2017, để thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp có quy mô nhỏ, Thái Lan thực hiện ưu đãi nhiều hơn đối với doanh nghiệp có quy mô nhỏ như từ 1/1/2016 - 31/12/2016 thực hiện miễn thuế hoàn toàn cho doanh nghiệp có quy mô nhỏ và từ 1/1/2017 - 31/12/2017 thực hiện miễn thuế cho doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế từ 300.000 baht trở xuống, áp dụng thuế suất 10% cho doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế lớn hơn 300.000 baht.

Thuế TNDN Việt Nam giảm nhanh so với lộ trình

Theo số liệu thống kê, Bộ Tài chính cho biết, thực tế tại Việt Nam, với đa số doanh nghiệp là doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ (chiếm hơn 93% tổng số doanh nghiệp) và các doanh nghiệp càng có quy mô nhỏ thì càng dễ bị tổn thương trước những biến động của nền kinh tế, môi trường kinh doanh, trước sự cạnh tranh khi hội nhập kinh tế quốc tế.

Vì vậy, trong những thời điểm khó khăn trước tác động, ảnh hưởng của suy thoái, khủng hoảng kinh tế giai đoạn vừa qua (từ 2008 -2015), Quốc hội đã ban hành nhiều nghị quyết về hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho một số đối tượng doanh nghiệp thuộc nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tại Luật thuế TNDN (sửa đổi) cũng đã xác định doanh nghiệp có quy mô nhỏ và siêu nhỏ (là doanh nghiệp có tổng doanh thu năm trước liền kề không quá 20 tỷ đồng) được áp dụng mức thuế suất (20%) thấp hơn mức thuế suất phổ thông (25%, 22%) trong giai đoạn 2013 - 2015.

Chính sách thuế TNDN của Việt Nam được điều chỉnh giảm dần từ 32% xuống 28%, 25%, 22% và từ năm 2016 đến nay là 20%. Ngoài ra còn có mức thuế suất ưu đãi là 10%, 15% và 17%, áp dụng đối với một số trường hợp trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp thực hiện ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn...

Như vậy có thể khẳng định, mức thuế TNDN của Việt Nam đã được sâu và nhanh hơn so với lộ trình và phù hợp với xu hướng của nhiều nước trên thế giới.

Việc ưu đãi thuế, bên cạnh nhận được sự ủng hộ của dư luận và doanh nghiệp, tuy nhiên, theo một số chuyên gia kinh tế, cũng như đã có những tổ chức quốc tế đề nghị Việt Nam cần rà soát lại tổng thể để loại bỏ những chính sách ưu đãi thuế không hiệu quả, gây lãng phí nguồn lực ngân sách nhà nước. Theo đó, cần rà soát, thu hẹp diện miễn, giảm thuế... hạn chế tối đa việc lồng ghép chính sách xã hội trong các luật thuế; rà soát các chính sách ưu đãi thuế./.

Minh Anh