Nhiều DN trừ lương công nhân để đóng BHXH nhưng thực tế lại không đóng.

Thu gom, chiếm đoạt sổ BHXH của người lao động

Quá trình phối hợp công tác giữa 2 ngành Công an và BHXH, một số phương thức thủ đoạn hoạt động tội phạm đã được phơi bày. Đó là các tổ chức, cá nhân lợi dụng kẽ hở của pháp luật và một số quy định chưa chặt chẽ về BHXH, BHTN để thực hiện những hành vi lạm dụng, trục lợi quỹ BHXH, BHTN, đặc biệt là quỹ ốm đau - thai sản. Đơn cử, về điều kiện hưởng chế độ thai sản theo quy định của Luật BHXH đóng BHXH từ đủ 6 tháng trong vòng 12 tháng trước khi sinh con; người lao động nghỉ hưởng hết chế độ thì ngừng tham gia BHXH…, nhưng tại Cần Thơ, có doanh nghiệp (DN) tuyển lao động là phụ nữ mang thai, thực hiện đăng ký đóng BHXH nhưng thực tế không làm việc tại đơn vị để trục lợi BHXH thông qua việc giải quyết hưởng chế độ thai sản khi sinh con. Tại Bến Tre, nhân viên 1 đơn vị lập hồ sơ khống của 13 công nhân hoàn toàn không mang thai, sinh con và đang làm việc tại đơn vị để đề nghị thanh toán chế độ thai sản với cơ quan BHXH số tiền là 255 triệu đồng.

Ngoài ra, còn có các hành vi lợi dụng kẽ hở của chính quyền địa phương trong việc chứng thực các văn bản giấy tờ để làm giả Giấy khai sinh, hoặc Giấy chứng sinh bản sao và thực hiện lập hồ sơ giả mạo đề nghị cơ quan BHXH thanh toán tiền trợ cấp thai sản. Tại tỉnh Đồng Nai, qua điều tra phát hiện tình trạng đối tượng làm giả các chứng từ như Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH (mẫu C65-HD), Giấy khai sinh, Giấy ra viện, Giấy chứng minh nhân dân... nộp đến cơ quan BHXH để thanh toán các chế độ BHXH. Qua phối hợp điều tra giữa 2 ngành, cơ quan BHXH đã chuyển 116 hồ sơ, giấy tờ làm giả để hưởng chế độ ốm đau, thai sản với số tiền 394 triệu đồng cho cơ quan công an để xác minh, làm rõ.

Tình trạng thu gom sổ BHXH của người tham gia BHXH đã nghỉ việc mà không nhận lại sổ, sau đó lập hồ sơ BHXH khống, chiếm đoạt tiền BHXH xảy ra ở nhiều địa phương. Khi người lao động nghỉ việc, theo quy định, DN có trách nhiệm chốt sổ BHXH và trả cho người lao động. Nếu sau 12 tháng, người lao động không đến nhận sổ BHXH thì DN trả cho cơ quan BHXH lưu giữ nhằm bảo vệ quyền lợi của họ. Nhưng thực tế, các DN không có ý thức chốt và trả sổ BHXH, cùng với việc người lao động ít khi nhận sổ BHXH sau khi nghỉ việc do thời gian làm việc ngắn hoặc đi xa… Điều này đã tạo điều kiện cho đối tượng ngoài xã hội thông đồng với DN thu gom, mua sổ BHXH, sau đó làm giả, lập khống hồ sơ BHXH đề nghị hưởng trợ cấp BHXH một lần nhằm chiếm đoạt tiền BHXH. Tại tỉnh Cà Mau, có đối tượng lấy được sổ BHXH của người lao động, sau đó làm giấy ủy quyền giả có xác nhận của UBND xã, phường nơi cư trú của người lao động mang đến cơ quan BHXH các tỉnh lân cận để làm thủ tục nhận trợ cấp BHXH một lần với tổng số tiền trục lợi là 285 triệu đồng.

Trong lĩnh vực BHYT, những thủ đoạn vi phạm được phát hiện là lập hồ sơ bệnh án, kê đơn thuốc khống hoặc kê tăng số lượng hoặc thêm loại thuốc, vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật, chi phí giường bệnh và các chi phí khác mà thực tế người bệnh không sử dụng. Cán bộ, nhân viên tại một số cơ sở y tế đã tranh thủ lạm dụng sự thiếu hiểu biết của người dân khi cấp phát thuốc trong khám chữa bệnh để thực hiện thay đổi các loại thuốc có giá trị thấp hơn với đơn thuốc do y, bác sỹ đã kê cho bệnh nhân nhằm trục lợi. Tiêu biểu như tại tỉnh Bắc Kạn, có nhân viên thuộc Trung tâm y dược cổ truyền lạm dụng quỹ BHYT với hình thức kê đơn thuốc cho người bệnh là thuốc bắc, nhưng khi phát thuốc cho bệnh nhân thì đổi thành thuốc nam vì thuốc bắc có giá trị cao hơn thuốc nam, số tiền chênh lệch là 274 triệu đồng.

Vi phạm pháp luật BHXH còn diễn biến phức tạp

Dự báo tình hình vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT trong thời gian tới, đại diện Vụ Thanh tra - Kiểm tra (BHXH) Việt Nam cho rằng, trước tình hình kinh tế còn nhiều khó khăn, luật pháp chưa điều chỉnh hết các hành vi phạm pháp, lĩnh vực BHXH, BHTN, BHYT sẽ bị nhiều tổ chức, cá nhân vi phạm bằng nhiều thủ đoạn tinh vi, phức tạp.

Về lĩnh vực BHXH, các hành vi vi phạm sẽ là không đóng, trốn đóng, đóng không đầy đủ BHXH, BHTN, BHYT cho người lao động thuộc diện phải tham gia BHXH, BHYT trong DN; ký kết hợp đồng học việc, hợp đồng thử việc với người lao động thời gian dưới 3 tháng để không tham gia; lập hồ sơ giả hoặc làm sai lệch nội dung hồ sơ BHXH, BHTN; dùng hồ sơ giả hoặc hồ sơ đã bị làm sai lệch nội dung lừa dối cơ quan BHXH hưởng các chế độ BHXH, BHTN. Nợ đọng BHXH, BHTN, BHYT còn phổ biến ở nhiều tổ chức, DN. Đặc biệt là tình trạng DN đóng không đúng mức lương trong hợp đồng với người lao động, chậm đóng, dây dưa kéo dài thời gian đóng hoặc đã thu tiền nộp BHXH, BHYT, BHTN của người lao động nhưng chưa nộp về cơ quan BHXH.

Về lĩnh vực BHYT, vẫn là tình trạng lập hồ sơ bệnh án, kê đơn thuốc khống hoặc kê tăng số lượng, thêm loại thuốc, vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật, chi phí giường bệnh và các chi phí khác mà thực tế người bệnh không sử dụng. Chỉ định sử dụng dịch vụ kỹ thuật quá mức cần thiết, không phù hợp với chẩn đoán bệnh để hưởng thanh toán BHYT; sử dụng nhiều thuốc, vật tư y tế giá cao không hợp lý, không phù hợp bệnh lý; thống kê những dịch vụ kỹ thuật, thuốc, vật tư y tế ngoài phạm vi thanh toán của quỹ BHYT để thanh toán…

Thảo Miên