Nhiều trường hợp chậm hoàn thuế là do hồ sơ hoàn thuế chưa đúng theo quy định. Ảnh: NM.

PV: Thưa ông, có ý kiến của DN cho rằng câu chuyện hoàn thuế quá khó khăn, ảnh hướng trực tiếp đến nguồn vốn của DN. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

Thứ trưởng Đỗ Hoàng Anh Tuấn: Về tình hình hoàn thuế, chúng tôi đã có báo cáo, đánh giá cụ thể. Có thể nói, trong 2 tháng đầu năm 2016, số lượng DN đề nghị hoàn thuế cơ bản đã được giải quyết hết. Số tiền hoàn thuế đến thời điển này là khoảng hơn 13.000 tỷ đồng, với 3.100 hồ sơ, trong đó 52% hồ sơ hoàn thuế trước kiểm tra sau; 48% hồ sơ kiểm tra trước hoàn thuế sau. Số DN chậm hoàn thuế là 287 hồ sơ.

Nguyên nhân của việc chậm hoàn thuế có cả nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan. Về nguyên nhân chủ quan thứ nhất, hiện chưa có quy định cho bù trừ (với trường hợp nợ thuế và được hoàn thuế). Quy định hiện tại là DN phải nộp hết nợ mới được hoàn (có khoảng hơn 20 trường hợp). Bất cập này chúng tôi sẽ sửa ngay trong tháng này.

Nguyên nhân chủ quan thứ hai là kinh phí hoàn thuế. Hiện kinh phí hoàn thuế của toàn ngành Thuế thì không thiếu. Đến thời điểm này kinh phí vẫn còn trên tài khoản là 3.800 tỷ đồng, nhưng có hiện tượng là tỉnh thừa, tỉnh thiếu.

Ngoài nguyên nhân chủ quan do cơ chế chính sách thì nhiều trường hợp chậm hoàn thuế là do lỗi của DN... Thứ trưởng Đỗ Hoàng Anh Tuấn

Ví dụ như TP.Hồ Chí Minh, đến nay còn 92 tỷ đồng, nhưng Hà Tĩnh thì còn trên 1.100 tỷ đồng. Bất cập này chúng tôi cũng sẽ điều chỉnh lại theo hướng thực hiện điều hòa linh hoạt, không để cho nơi thừa, nơi thiếu và không giao hạn mức cho từng địa phương nữa. Sẽ có hạn mức, dự toán quỹ hoàn thuế cho cả Tổng cục Thuế.

Nguyên nhân khách quan, trong 287 DN chậm hoàn thuế, thì nguyên nhân cơ bản là do trong hồ sơ hoàn thuế của DN không đảm bảo theo quy định của pháp luật.

Cụ thể như DN mua hàng hóa của DN không đầy đủ tư cách pháp nhân, không có giấy phép, hoặc DN đó đã bị đóng mã số thuế, hoặc chứng từ sổ sách, hóa đơn mua bán, hợp đồng, chứng từ xuất nhập hàng không đảm bảo.

Thứ hai, DN không thanh toán qua ngân hàng, hồ sơ đang được cơ quan điều tra, phải chờ kết luận của cơ quan điều tra mới được hoàn… đó là những lỗi thuộc về DN, không đảm bảo các điều kiện theo quy định của pháp luật.

PV: Nhiều ý kiến cho rằng khi chúng ta sửa đổi chính sách về thuế GTGT thời gian tới, thì việc hoàn thuế còn khó khăn nữa, điều này là như thế nào? Việc này có đáng phải lo lắng không, thưa ông?

Thứ trưởng Đỗ Hoàng Anh Tuấn: Việc sửa về chính sách thuế GTGT là để phù hợp với cam kết quốc tế, cũng như phù hợp với thực tiễn hiện nay, đảm bảo được định hướng của nhà nước. Ví dụ, đối với DN khai thác khoáng sản, việc xuất khẩu khoáng sản thô sẽ không được nhà nước khuyến khích. Nhiều nước trên thế giới cũng không khuyến khích vấn đề này. Do vậy, không có lý do gì để chúng ta khuyến khích hoàn thuế đối với khoáng sản.

PV: Có ý kiến cho rằng, thời gian qua chúng ta đã tập trung cải cách rất nhiều khâu khai, nộp thuế, nhưng khâu hoàn thuế, thanh kiểm tra thuế lại là mảng chúng ta chưa cải cách nhiều. Vậy thời gian tới những mảng này sẽ được tập trung cải cách như thế nào?

Thứ trưởng Đỗ Hoàng Anh Tuấn: Nghị quyết 19 năm 2015 đặt ra yêu cầu phải cải cách trong kê khai, nộp thuế và hoàn thuế thuế kịp thời; đưa ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý thuế như: khai thuế điện tử, nộp thuế điện tử. Bộ Tài chính đã thực hiện nghiêm túc yêu cầu này. Đến nay có thể nói kết quả ban đầu đạt được là rất quan trọng, đó là tần suất khai thuế đã giảm rất nhiều.

Trước đây thuế GTGT khai 12 lần/năm, thì hiện nay chỉ chỉ phải khai 4 lần/năm; tương tự như vậy, đối với thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) trước đây phải khai 4 lần/năm và quyết toán 1 lần thì nay DN sẽ chỉ phải quyết toán 1 lần.

Cũng theo yêu cầu của Nghị quyết 19, năm 2016 ngành Thuế phải cải cách và điện tử hóa khâu hoàn thuế; thanh tra kiểm tra phải theo nguyên tắc quản lý rủi ro, xây dựng cơ sở dữ liệu về người nộp thuế. Trên cơ sở đó, theo quy định của pháp luật, những DN nào có dấu hiệu vi phạm pháp luật thì tiến hành thanh tra, kiểm tra.

Ngành Thuế cũng phải làm tốt công tác giải quyết những vướng mắc, khó khăn cho DN, phản ánh của DN phải được trả lời kịp thời, công khai. Những yêu cầu này của Nghị quyết 19 vẫn đang được Bộ Tài chính thực hiện nghiêm túc và đúng lộ trình.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!

Nhật Minh (lược ghi)