(ảnh minh họa)

Ngăn chặn sở hữu chéo trong ngân hàng, công ty con

Điểm mới đáng chú ý trong Thông tư này là các quy định cụ thể nhằm ngăn chặn tình trạng sở hữu chéo vẫn đang nhiều bất cập trong hệ thống ngân hàng hiện nay.

Cụ thể, Thông tư quy định mức góp vốn, mua cổ phần của một ngân hàng thương mại (NHTM) và các công ty con, công ty liên kết của NHTM đó vào một DN hoạt động trên lĩnh vực được quy định tại khoản 4 Điều 103 Luật các TCTD không được vượt quá 11% vốn điều lệ của DN nhận vốn góp.

Tổng mức góp vốn, mua cổ phần của một NHTM vào các DN, bao gồm cả mức vốn cấp, vốn góp vào các công ty con, công ty liên kết của NHTM đó không được vượt quá 40% vốn điều lệ và quỹ dự trữ của NHTM.

Đối với công ty tài chính, Thông tư quy định mức góp vốn, mua cổ phần của một công ty tài chính và các công ty con, công ty liên kết của công ty tài chính vào một DN không được vượt quá 11% vốn điều lệ của DN và không vượt quá 60% vốn điều lệ và quỹ dự trữ của công ty tài chính.

NHTM, công ty tài chính không được góp vốn, mua cổ phần của các DN, TCTD khác là cổ đông, thành viên góp vốn của chính NHTM, công ty tài chính đó; không được góp vốn, mua cổ phần của các DN, TCTD khác là người có liên quan của cổ đông lớn, của người quản lý của NHTM, công ty tài chính đó. 

Đối với quan hệ góp vốn, mua cổ phần giữa các công ty con, công ty liên kết, công ty kiểm soát của NHTM, công ty tài chính, Thông tư quy định các công ty này không được góp vốn, mua cổ phần của nhau. NHTM, công ty tài chính không được góp vốn, mua cổ phần của công ty con, công ty liên kết của công ty kiểm soát ngân hàng, công ty kiểm soát công ty tài chính hay của chính công ty kiểm soát đó.

Không được sở hữu cổ phiếu của quá 2 ngân hàng

Về việc NHTM nắm giữ cổ phiếu của TCTD khác, Thông tư quy định NHTM phải đáp ứng một loạt các điều kiện như: Giá trị thực của vốn điều lệ không thấp hơn vốn điều lệ đã đăng ký; Đảm bảo các giới hạn và tỷ lệ an toàn quy định; Nợ xấu dưới 3%; Có quy trình xét duyệt, thẩm định rủi ro đối với việc mua, nắm giữ cổ phiếu của TCTD khác; Không bị xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động ngân hàng trong 1 năm trước ngày mua cổ phiếu; Chủ tịch và thành viên HĐQT, Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc (Giám đốc), Ban kiểm soát, cổ đông lớn, công ty con của NHTM và người có liên quan không mua, nắm giữ vốn cổ phần có quyền biểu quyết của TCTD đó;

Khi đáp ứng các điều kiện, NHTM cũng chỉ được mua, giữ cổ phiếu tối đa 2 TCTD khác, trừ trường hợp TCTD khác là công ty con của NHTM đó. Đồng thời, tỷ lệ nắm giữ dưới 5% vốn cổ phần có quyền biểu quyết của TCTD đó.

Khi nắm giữ cổ phiếu, NHTM không được cử người tham gia HĐQT của TCTD đó, trừ khi đó là công ty con của NHTM hoặc NHTM tham gia tái cơ cấu, xử lý TCTD yếu kém theo chỉ định của NHNN.

Tuy nhiên, Thông tư vẫn có điểm mở khi quy định NHTM vẫn có thể sở hữu TCTD khác vượt quá giới hạn hoặc khi không đủ đáp ứng điều kiện quy định trong trường hợp được NHNN chỉ định và trường hợp để tái cơ cấu, hỗ trợ TCTD gặp khó khăn, có nguy cơ mất thanh khoản, được NHNN chấp thuận.

Giảm hệ số rủi ro với tài sản cho vay bất động sản, chứng khoán

Ngoài ra, Thông tư bổ sung nhiều quy định về việc xác định giá trị thực của vốn điều lệ, vốn được cấp và việc xử lý với trường hợp giá trị thực của vốn điều lệ thấp hơn mức vốn pháp định. Theo đó, khi xác định có việc này, TCTD phải tự xây dựng và tự triển khai thực hiện phương án xử lý để đảm bảo giá trị thực của vốn điều lệ, vốn được cấp tối thiểu bằng mức vốn pháp định. Đồng thời, Thông tư quy định các biện pháp NHNN áp dụng để xử lý đối với từng mức độ giảm vốn điều lệ so với vốn pháp định.

Đối với quy định về vốn tự có và tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, Thông tư bổ sung khoản mục dự phòng chung vào cơ cấu vốn tự có, điều chỉnh điều kiện về lãi suất của trái phiếu, công cụ nợ để tính vốn cấp 2. Thông tư quy định 2 tỷ lệ: an toàn vốn tối thiểu riêng lẻ và an toàn vốn tối thiểu hợp nhất đều 9% trên cơ sở kế thừa Thông tư 13.

Thông tư cũng bổ sung quy định trường hợp khoản phải đòi được đảm bảo bằng hai hay nhiều hình thức bảo đảm hoặc từ hai loại tài sản đảm bảo khác nhau trở lên, hệ số rủi ro của khoản phải đòi sẽ được phân bổ theo tỷ trọng bảo đảm của từng loại tài sản đảm bảo.

Đặc biệt, hệ số rủi ro đối với các khoản phải đòi cho vay kinh doanh bất động sản và chứng khoán được điều chỉnh từ 250% theo quy định tại Thông tư 13 xuống còn 150% (là mức thấp nhất theo thông lệ) nhằm phù hợp với tình hình thị trường.

Cuối cùng, Thông tư quy định chuyển tiếp trên nguyên tắc không hồi tố, không tác động đến những hoạt động của TCTD đã thực hiện trước ngày thông tư, đồng thời quy định thời gian tối đa để các TCTD, chi nhánh NHNNg điều chỉnh theo các quy định tại Thông tư.

Thông tư có hiệu lực thi hành từ ngày 1/2/2015.

Hoàng Yến