Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý phát biểu tại phiên họp của UBTVQH.

Còn 186 điều luật chưa được cụ thể hoá

Dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, sáng 14/9, phiên họp 41 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã khai mạc. Tại phiên họp thảo luận về dự thảo Bộ Luật Hình sự (sửa đổi) sáng 14.9, nhiều đại biểu cho rằng vấn đề lớn nhất, vướng mắc nhất của dự thảo BLHS lần này là phân định ranh giới giữa hình sự và hành chính, định lượng và định tính mức độ phạm tội.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý, việc sửa BLHS lần này ảnh hưởng lớn đến các nội dung quy định ở luật khác, đặc biệt trong việc cụ thể hoá Hiến pháp 2013. BLHS được thông qua mới làm căn cứ để thông qua các luật khác theo Hiến pháp, vì vậy phải thông qua tại kỳ họp tháng 10 tới thì mới thông qua được các luật tố tụng khác.

Tuy nhiên, vấn đề nổi cộm nhất hiện nay trong bộ luật lại chưa được giải quyết, đó là việc định lượng rõ ràng các nội dung xác định mức độ lớn, mức độ nghiêm trọng. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật, các mức độ hậu quả khác nhau là cơ sở để phân biệt mức độ xử lý hình sự nặng nhẹ, tuy nhiên chưa được diễn giải cụ thể trong luật. Trên thực tế hiện nay, các cơ quan tố tụng đang thực hiện hướng dẫn, thoả thuận với nhau tại các Thông tư liên tịch, Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán… và theo phản ánh, có nhiều hướng dẫn rất mâu thuẫn nhau.

“Đây là vấn đề quan trọng, liên quan đến việc sống chết của con người. Hiện nay, các cơ quan tố tụng vẫn hướng dẫn, vẫn thực hiện xét xử. Vậy tại sao không tổng kết, đưa vào luật? Đề nghị trước khi trình Quốc hội thông qua phải làm rõ vấn đề này trong BLHS”, ông Phan Trung Lý đề xuất.

Theo Phó Viện trưởng Viện Kiểm soát nhân dân tối cao (VKSNDTC) Trần Công Phàn, trong BLHS năm 1995 có 246 điều có quy định liên quan đến định lượng định tính, trong đó nhiều hình phạt được quy định theo mức độ, hậu quả phạm tội là lớn, rất lớn, đặc biệt lớn hoặc nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng… Tại dự thảo lần này, đã có 60 điều được cụ thể hoá, còn lại 186 điều vẫn chưa quy định cụ thể. Ông Trần Công Phàn đề nghị đưa các quy định cụ thể hoá vào luật, để tránh gánh nặng cho các cơ quan tố tụng.

Đánh bạc từ 3 – 5 triệu đồng là nghiêm trọng hay không?

Tuy nhiên, Phó chánh án Toà án quân sự Trung ương Nguyễn Mai Bộ có quan điểm khác. Ông cho rằng “không thể bỏ” các từ quy định về mức độ nghiêm trọng vì có nhiều điều không thể nêu cụ thể. Việc quy định về nghiêm trọng, rất nghiêm trọng… là để người dân biết, còn cụ thể một số nội dung đã được quy định trong luật như các điều về tội rửa tiền… Hơn nữa, mỗi thời điểm khác nhau có cách định lượng khác nhau.

“Nếu BLHS không cho phép Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán, Thông tư liên tịch hướng dẫn thì chỉ có cách, khi đụng đến vấn đề, các cơ quan bảo vệ pháp luật sẽ cùng trình lên UBTVQH để được hướng dẫn”, ông Nguyễn Mai Bộ nói.

Phản biện lại ý kiến này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý cho rằng đây là vấn đề quan trọng mà ngay cả UBTVQH cũng không thể quyết định, phải dứt điểm đưa vào luật.

Làm rõ thêm nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho biết vấn đề tình tiết định khung, định tội là nội dung rất quan trọng. Một số quy định trong luật đưa tình tiết định khung gồm 4 loại là ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng... là đúng. Tuy nhiên, đại biểu Quốc hội muốn lượng hoá các mức này cụ thể vào luật, ví dụ đánh bạc từ 3 – 5 triệu đồng là nghiêm trọng hay không... Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu trên cơ sở các Thông tư liên tịch, Nghị quyết, văn bản hướng dẫn phải tổng hợp để đưa vào luật.

Phát biểu chỉ đạo tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cũng cho rằng dù UBTVQH hay Nghị quyết của Quốc hội cũng không thể quy định vấn đề này mà phải đưa vào luật.

Ngoài các nội dung về định khung, định tội, các thành viên UBTVQH cũng thảo luận sôi nổi về các vấn đề như trách nhiệm hình sự của pháp nhân, giảm án tử hình, cụ thể hoá tội cố ý làm trái, tuổi chịu trách nhiệm hình sự của người vị thành niên… Với nội dung công việc cần làm lớn, Chủ tịch Quốc hội đã yêu cầu các thành viên UBTVQH liên quan đến việc hoàn thiện dự thảo BLHS dừng mọi chuyến đi công tác nước ngoài, tập trung hoàn thiện dự thảo để trình Quốc hội thông qua vào kỳ họp tháng 10 tới./.

H.Y