Hoạt động thông quan hàng hoá tại cảng.

Phần lớn sự chậm trễ của hoạt động xuất nhập khẩu (XNK) hàng hóa không phải do thủ tục hải quan mà do các bộ phụ trách cấp phép khác.

PV: Ông đánh giá như thế nào hoạt động KTCN cũng như sự phối hợp, tham gia của các bộ, ngành trong KTCN thời gian qua?

- Ông George E. Berczely: Trong thời gian qua, các bộ ngành cũng như Tổng cục Hải quan (TCHQ) đã có sự chuyển biến trong hoạt động KTCN như tổ chức hội thảo, kịp thời nắm bắt vướng mắc khó khăn của DN, cũng như rà soát điều chỉnh lại các quy định gây khó khăn bất cập cho cộng đồng DN như: Bộ Công thương đã bãi bỏ Thông tư 37/2015/TT-BCT về hàm lượng Formadehyt hay đơn giản hóa quy trình thủ tục, ban hành Thông tư 36/2016/TT-BCT về dán nhãn năng lượng...

Tuy nhiên, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật quy định về kiểm tra và quản lý chuyên ngành lớn (đánh giá mới nhất của Bộ Công thương là 343 tài liệu), nhưng vẫn chưa toàn diện và thiếu sự liên kết; quy định chưa cụ thể và rõ ràng dẫn đến sự hiểu và áp dụng khác nhau. Danh sách các hàng hóa bị kiểm tra và quản lý chuyên ngành nhiều nhưng trách nhiệm của cơ quan KTCN trong việc quản lý hàng hóa, trong quá trình kiểm tra chưa rõ ràng cụ thể; thời gian chờ kết quả kiểm tra còn dài, cơ chế phối hợp trao đổi thông tin giữa các cơ quan liên quan còn hạn chế.

Ông George E. Berczely

Bên cạnh đó, còn có sự chồng chéo trong kiểm tra và quản lý chuyên ngành. Tình trạng phổ biến là có một loại hàng hóa được quy định bởi một số văn bản quy phạm pháp luật khác nhau (luật, nghị định, thông tư) dẫn đến quản lý chồng chéo của một số bộ có cách quản lý khác nhau.

PV: Hoạt động KTCN có sự tham gia của rất nhiều bộ ngành, trong đó có TCHQ (Bộ Tài chính). Xin ông cho biết nhận định của mình về sự tham gia của cơ quan hải quan trong hoạt động KTCN thời gian qua?

- Ông George E. Berczely: Trong thời gian qua, TCHQ đã tích cực phối hợp với các bộ ngành nâng cao hiệu quả KTCN. Lãnh đạo các bộ đã tích cực chỉ đạo triển khai nhiệm vụ theo Nghị quyết 19/2016/NQ-CP và tiếp theo là Nghị quyết 19/2017/NQ-CP. Trên thực tế, đã có những chuyển biến tích cực, đáng kể như: Thành lập thêm các địa điểm kiểm tra tập trung đối với hàng hóa XNK; một số thủ tục hành chính đã được đơn giản hóa, rút ngắn thời gian. Ngoài ra, ngành Hải quan cũng đã triển khai tích cực công tác kiểm tra chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm của Cục Kiểm định hàng hóa XNK thuộc TCHQ.

Hiện nay, việc KTCN thuộc trách nhiệm của các bộ quản lý chuyên ngành chiếm tới hơn 70% và cơ quan hải quan đã tích cực trong việc tạo thuận lợi thương mại, thông quan hàng hóa nhanh chóng, triển khai hiệu quả hệ thống thông quan tự động.

Để nâng cao hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng DN hơn nữa trong tiến trình hội nhập và phát triển của Việt Nam. Chính phủ cần hỗ trợ Bộ Tài chính, cụ thể là TCHQ cải thiện cơ sở vật chất, công nghệ thông tin, nâng cao kinh nghiệm chuyên môn, đồng thời cán bộ hải quan được phép trực tiếp thực hiện KTCN tại cửa khẩu.

PV: Xin ông cho biết những khó khăn hiện nay mà các DN EU gặp phải đối với hoạt động KTCN là gì? Và lý do tại sao thưa ông?

- Ông George E. Berczely: Hiện nay, các mặt hàng phải KTCN chiếm khoảng 30% tổng lượng hàng hóa XNK. Đồng thời với số lượng văn bản pháp luật về KTCN được ban hành nhiều khiến cho cơ quan hải quan cũng như DN gặp nhiều khó khăn đối với hàng KTCN.

Bên cạnh đó, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý chuyên ngành còn hạn chế. Hầu hết thủ tục hành chính xin giấy phép thuộc trách nhiệm của nhiều bộ ngành vẫn được thực hiện thủ công, kể cả xử lý giấy tờ bản cứng và trả kết quả kiểm tra. Ngoài ra, vẫn còn nhiều vướng mắc đòi hỏi các bộ, ngành cần thống nhất quy chế phối hợp để hoạt động KTCN đối với hàng hóa XNK tại cửa khẩu được thuận lợi.

Tôi không cho rằng sự chậm trễ trong hoạt động XNK là do thủ tục hải quan, bởi trên thực tế thẩm quyền của hải quan chỉ chiếm 28%, còn lại 72% phụ thuộc vào các bộ ngành khác. Phần lớn sự chậm trễ trong việc XNK hàng hóa là do quy trình thủ tục và thời gian KTCN nằm ở thẩm quyền của các bộ cấp phép.

Để tạo thuận lợi hơn cho các DN nói chung và DN EU nói riêng, các bộ, ngành cần rút ngắn thời gian KTCN, đơn giản hóa quy trình thủ tục. Đồng thời khi xây dựng văn bản pháp luật cần có sự tham gia đóng góp ý kiến của cộng đồng DN đảm bảo phù hợp với thực tế và tạo thuận lợi thương mại.

PV: Xin cảm ơn ông!

Luyện Vũ (thực hiện)