Nhiều chính sách được Bộ Tài chính đề suất để tạo điều kiện cho các địa phương có đủ nguồn lực thực hiện các chính sách ASXH.

Một trong những nguyên tắc tiên quyết mà Bộ Tài chính đề ra khi Dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về cơ chế hỗ trợ giai đoạn 2017 - 2020 phải kế thừa cơ chế hỗ trợ từ ngân sách trung ương (NSTW) cho NSĐP thực hiện các chính sách ASXH giai đoạn 2011 - 2016. Đồng thời, sửa đổi mức hỗ trợ và phân nhóm các địa phương được hỗ trợ đảm bảo phù hợp với mức độ khó khăn của từng địa phương và sẽ phải xác định, cơ cấu nguồn cải cách tiền lương (CCTL) của địa phương.

Chia thành 5 nhóm địa phương

Cụ thể, sẽ tăng thêm 2 nhóm so với giai đoạn 2011 - 2016, tức là phân thành 5 nhóm. Trong đó, nhóm thứ nhất là các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách gồm 47 địa phương, giảm 3 địa phương là Hưng Yên, Hải Dương, Quảng Nam so với giai đoạn 2011 - 2016.

Nhóm thứ hai là các địa phương có tỷ lệ điều tiết các khoản thu phân chia về NSTW từ 10% trở xuống có Hưng Yên, Hải Dương, Quảng Nam, Cần Thơ và tỉnh Quảng Ngãi.

Nhóm thứ ba là các địa phương có tỷ lệ điều tiết các khoản thu phân chia về NSTW từ trên 10% đến 50%, gồm 7 địa phương: Hải Phòng, Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Đà Nẵng, Khánh Hoà, Bà Rịa - Vũng Tàu. Như vậy nhóm này giảm 2 địa phương là Đồng Nai, Cần Thơ và tăng 1 địa phương là Bà Rịa - Vũng Tàu so với giai đoạn 2011 - 2016.

NSTW hỗ trợ theo 5 mức cho NSĐP: Nhóm 1 sẽ được NSTW hỗ trợ tối đa 100% nhu cầu kinh phí tăng thêm; Nhóm 2 được hỗ trợ tối đa 80%; Nhóm 3 được 50%; Nhóm 4 sẽ được NSTW hỗ trợ tối đa 30% nhu cầu kinh phí tăng thêm và nhóm 5, NSĐP tự đảm bảo.

Nhóm thứ tư là các địa phương có tỷ lệ điều tiết các khoản thu phân chia về NSTW từ trên 50% đến 60%. Nhóm này chỉ có 1 địa phương là tỉnh Đồng Nai. Nhóm 5 là các địa phương có tỷ lệ điều tiết các khoản thu phân chia về NSTW trên 60%, gồm 3 địa phương Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Bình Dương. Tức là đã giảm 1 địa phương (Bà Rịa - Vũng Tàu) so với giai đoạn 2011 - 2016.

Trên cơ sở yêu cầu các địa phương phấn đấu tăng thu, tiết kiệm chi NSĐP để nâng mức NSĐP tự đảm bảo nguồn thực hiện các chính sách ASXH, giảm bớt yêu cầu hỗ trợ từ NSTW, đồng thời tạo điều kiện cho các địa phương có đủ nguồn lực thực hiện các chính sách ASXH, Bộ Tài chính đã đề xuất mức hỗ trợ kinh phí từ NSTW cho NSĐP thực hiện các chính sách ASXH cho giai đoạn ổn định ngân sách 2017 - 2020 cụ thể, chặt chẽ.

Xác định và cơ cấu nguồn CCTL của địa phương

Bộ Tài chính cũng cho biết, theo chỉ đạo của Ban chấp hành Trung ương, hàng năm các địa phương phải sử dụng 50% tăng thu NSĐP dự toán năm sau so với năm trước để tạo nguồn CCTL; 50% tăng thu NSĐP còn lại đảm bảo các nhiệm vụ chi cân đối NSĐP. Ngoài nguồn 50% tăng thu dự toán, các địa phương còn phải sử dụng 10% tiết kiệm chi thường xuyên, 50% tăng thu NSĐP thực hiện so với dự toán, một phần số thu sự nghiệp được để lại theo chế độ để tạo nguồn CCTL hàng năm.

Thực hiện nguyên tắc này, các năm trong thời kỳ ổn định ngân sách 2011 - 2016, một số địa phương có nguồn CCTL còn dư lớn có đề nghị và Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý cho địa phương được sử dụng nguồn CCTL còn dư, sau khi đã đảm bảo đủ nhu cầu CCTL để thực hiện các dự án đầu tư quan trọng cấp bách trên địa bàn, trong khi NSTW vẫn phải bổ sung cho các địa phương thực hiện các chính sách ASXH theo cơ chế hỗ trợ đã được Thủ tướng Chính phủ quy định.

“Do đó, nhằm đẩy nhanh chế độ báo cáo nhu cầu và nguồn CCTL của các địa phương, đồng thời trên cơ sở ước tính nhu cầu và nguồn CCTL của các địa phương, Bộ Tài chính sẽ tạm xác định địa phương có dư nguồn CCTL hay không, trên cơ sở đó trong quý I hàng năm tạm thông báo nguồn CCTL còn dư đến hết năm ngân sách (nếu có), để yêu cầu các địa phương tạo nguồn chi trả thay phần NSTW hỗ trợ, để thực hiện các chính sách ASXH do Trung ương ban hành (giảm tương ứng phần NSTW phải hỗ trợ theo chế độ)”, Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Ngoài ra, trường hợp sau khi sử dụng hết nguồn CCTL còn dư để thực hiện các chính sách ASXH do Trung ương ban hành, NSĐP vẫn thiếu nguồn, NSTW sẽ bổ sung phần chênh lệch thiếu cho từng địa phương để thực hiện các chính sách ASXH. Việc xác định nguồn CCTL còn dư đến hết năm ngân sách sẽ căn cứ vào kết quả thông báo thẩm định chính thức của Bộ Tài chính và được tính để bù trừ thừa, thiếu.

Đồng thời, đối với các địa phương điều tiết các khoản thu phân chia về NSTW phải sử dụng NSĐP để thực hiện một phần hoặc toàn bộ chính sách, nếu hụt thu do nguyên nhân khách quan hoặc tăng thu thấp, sau khi đã sử dụng 50% số tăng thu NSĐP (nếu có) và 50% dự phòng NSĐP được Thủ tướng Chính phủ giao vẫn còn thiếu thì NSTW sẽ hỗ trợ phần chênh lệch thiếu..

Tố Uyên