Toàn cảnh Hội thảo.

Theo các diễn giả phát biểu tại hội thảo, việc phát triển quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện sẽ góp phần giúp Việt Nam đa dạng hóa hệ thống an sinh xã hội (ASXH), cũng như tăng nguồn vốn dài hạn phục vụ cho thị trường tài chính và nền kinh tế.

Cơ hội lớn để thêm một trụ cột trong hệ thống ASXH

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch UBCKNN Phạm Văn Hoàng cho biết, các quỹ hưu trí là một phần trong hệ thống ASXH của các quốc gia. Chức năng chính của hệ thống này là tiết kiệm, tái phân phối và bảo hiểm. Đồng thời các quỹ hưu trí là nhà đầu tư có tổ chức quan trọng trên thị trường chứng khoán (TTCK) khi tiến hành thu, tập hợp và đầu tư các khoản đóng góp của người sử dụng lao động và người lao động để phục vụ cho các lợi ích khi nghỉ hưu của người lao động.

Theo bà Phan Thị Thu Hiền, Vụ trưởng Vụ Tài chính các ngân hàng và Tổ chức tài chính (Bộ Tài chính), hiện nay, dân số Việt Nam vào khoảng 95 triệu người, trong đó 55% thuộc độ tuổi lao động, nhưng chỉ có 24% là người trong độ tuổi lao động này tham gia vào chương trình hưu trí có sự bảo trợ của Nhà nước (khoảng 13 triệu người). Cùng với đó, yếu tố già hóa dân số, thực trạng thu nhỏ hơn chi của BHXH, trong khi yêu cầu về mức sống của người dân ngày càng tăng,... đã đặt ra yêu cầu và thách thức lớn phải sớm phát triển đa dạng hóa hệ thống ASXH.

Tuy nhiên, “các công việc để xây dựng được một Chương trình Quỹ Hưu trí bổ sung tự nguyện là rất khó khăn, nhưng nếu không bắt đầu tư bây giờ, thì cũng không biết đến bao giờ mới có thể triển khai”, bà Hiền chia sẻ.

Năm 2014, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 144/QĐ-TTg về mục tiêu phát triển Chương trình hưu trí tự nguyện đến năm 2020, với mục tiêu đa dạng hóa trụ cột an sinh xã hội; đồng thời tạo ra nguồn vốn dài hạn để đầu tư trở lại nền kinh tế. Hiện nay, khung pháp lý đã hình thành, tuy nhiên cơ chế, chính sách thúc đẩy, cũng như các đơn vị tham gia hiện đang ở mức “ban đầu”.

Do đó, ông Phạm Văn Hoàng cho rằng: “Việc phát triển quỹ hưu trí tại Việt Nam đặc biệt là quỹ hưu trí tự nguyện bổ sung một mặt sẽ giảm áp lực cho hệ thống bảo hiểm xã hội, hoàn thiện hệ thống hưu trí đa tầng theo thông lệ quốc tế; mặt khác sẽ đồng thời phát triển nhà đầu tư tổ chức, góp phần phát triển TTCK Việt Nam”.

Tại Hội thảo, nhiều chuyên gia cũng chỉ ra và đánh giá những thuận lợi và khó khăn, những cơ hội, thách thức trong việc phát triển các quỹ hưu trí, đặc biệt là quỹ hưu trí tự nguyện bổ sung tại Việt Nam. Theo đó, tại Việt Nam, nhận thức của nhiều doanh nghiệp, cũng như người lao động về loại hình này vẫn còn hạn chế. Bên cạnh đó, mặc dù khung pháp lý đã hình thành, nhưng việc xây dựng được các cơ chế, chính sách đủ hấp dẫn để khuyến khích các nhà sáng lập quỹ, cũng như người tham gia vẫn chưa hoàn thiện, nên cần tiếp tục phải đẩy mạnh.

Không chỉ tốt với thị trường vốn mà cho cả nền kinh tế

Ông Phạm Văn Hoàng cho biết: “Quỹ Hưu trí có vai trò quan trọng trong sự phát triển ổn định của thị trường tài chính nhờ quy mô tài sản của quỹ rất lớn, ổn định và dài hạn, mang lại sự cân bằng và ổn định hơn cho thị trường tài chính và nguồn vốn cho phát triển kinh tế. Vì thế, các quỹ hưu trí có vai trò rất quan trọng không chỉ về mặt lợi ích xã hội, mà cả trong cấu trúc thị trường tài chính phát triển, bao gồm cả TTCK”.

Bà Phan Thị Thu Hiền cũng nhấn mạnh thêm, yêu cầu phát triển thị trường vốn để huy động vốn dài hạn vào nền kinh tế của Việt Nam vẫn còn hạn chế. Trong khi đó, thói quen của người dân vẫn là gửi tiền tiết kiệm hoặc tham gia vào thị trường bất động sản, ngoại tệ,... Do đó, “chúng tôi rất mong muốn để thu hút được nguồn lực từ người dân tham gia vào chương trình hưu trí thông qua hoạt động của các sản phẩm bảo hiểm hưu trí, đặc biệt là các chương trình hưu trí dưới hình thức tài khoản cá nhân”, bà Hiền nói.

Ông Nicolas J. Firzli, Tổng giám đốc Hội đồng Quỹ Hưu trí toàn cầu cũng chỉ rõ, việc phát triển các quỹ hưu trí tự nguyện cần được nhìn trên góc độ rộng hơn. Đây là việc phát triển, tích lũy tài sản dài hạn và sẽ có tác dụng rất tốt cho nền kinh tế. “Các chương trình hưu trí tự nguyện khi được hình thành, phát triển và tích lũy đủ lớn sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực tới nhiều ngành kinh tế khác, không chỉ riêng thị trường tài chính, thị trường chứng khoán”, ông Nicolas J. Firzli chia sẻ.

Cùng quan điểm này, bà Akiko Nomura, Giám đốc điều hành, Viện Nghiên cứu các thị trường vốn Nomura cũng cho rằng, việc thúc đẩy các chương trình hưu trí có thể dẫn đến sự tích lũy tài sản quỹ hưu trí ở quy mô lớn. Các quỹ hưu trí với vị thế là nhà đầu tư tổ chức có thể góp phần tích cực vào sự tăng trưởng của thị trường vốn ở các quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Chu Thai