Đây là chia sẻ của Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ tại Hội nghị Triển khai nhiệm vụ phát triển thị trường chứng khoán (TTCK) năm 2019, do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) tổ chức sáng 22/2/2019.

Năm 2018, TTCK Việt Nam vượt khó và thành công

Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đã khẳng định ngay từ đầu, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ luôn quan tâm và thường xuyên có những chỉ đạo chặt chẽ đối với việc phát triển thị trường vốn nói chung, trong đó có TTCK.

Đánh giá về năm 2018, Phó Thủ tướng cho rằng, TTCK Việt Nam đã vượt khó và thành công. TTCK Việt Nam đã lập đỉnh 1.240 điểm, tính chung cả năm mặc dù giảm điểm nhưng lại tăng về quy mô. So với mức giảm điểm của thị trường thế giới, TTCK Việt Nam giảm không đáng kể, đồng thời phát triển ổn định trong bối cảnh kinh tế và TTCK thế giới có nhiều bất định. Thị trường “có lên có xuống”, nhưng tâm lý nhà đầu tư đã ổn định hơn nhiều.

Phó Thủ tướng cho biết, tổng quy mô vốn hóa chung của TTCK đạt khoảng 110% GDP, bằng tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đầu năm 2016; trong đó, riêng thị trường cổ phiếu đã vượt mục tiêu trước 2 năm.

Thị trường trái phiếu chính phủ (TPCP) phát triển với tốc độ tốt và quan trọng hơn là cơ cấu thị trường đã có thay đổi rất tích cực. Nếu như trước đây, khoảng 80% lượng TPCP là do các tổ chức tín dụng nắm giữ, thì cuối năm 2018, con số này chỉ còn khoảng 40%. Trước đây, kỳ hạn phát hành chỉ 2 - 3 năm, thì hiện nay đã kéo dài lên 12 năm; đồng thời, lãi suất trái phiếu ổn định và giảm nhiều.

Chính vì vậy, năm 2018, TTCK Việt Nam là thị trường thành công nhất ASEAN về huy động vốn, vượt cả Singapore.

“Có được kết quả đó là nhờ sự đoàn kết nỗ lực của tất cả thành viên thị trường, trong đó có vai trò chỉ đạo, điều phối của Chính phủ, mà trực tiếp là Bộ Tài chính và UBCKNN, cũng như sự phối hợp của các bộ, ngành liên quan, các thành viên thị trường, cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư. Thay mặt Chính phủ, tôi đánh giá cao và nhiệt liệt biểu dương những thành tích mà TTCK đạt được sau một năm nỗ lực, miệt mài vượt thử thách, khó khăn để đạt được những thành công cơ bản. Thành công của TTCK đã góp phần tích cực cho một năm mà nền kinh tế Việt Nam đạt được rất nhiều mốc “kỷ lục””, Phó Thủ tướng nói.

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ phát biểu tại hội nghị. Ảnh: DT.

Hai cam kết lớn, mạnh mẽ của Chính phủ

Chia sẻ về một số vấn đề lớn trong năm 2019 và những năm tiếp theo, Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ cam kết 2 vấn đề lớn.

Thứ nhất, cam kết củng cố và tăng cường hơn nữa sự ổn định, gia tăng hơn nữa sức chống chịu, va đập của hệ thống tài chính - ngân hàng, trong đó có TTCK đối với các biến động bên trong.

“Cam kết này không phải Chính phủ “ăn đong” từng năm, mà ngay từ năm 2017, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành phân tích, đánh giá từng loại rủi ro đối với từng thị trường và những giải pháp để đối phó. Từ năm 2017 đến năm 2020, Chính phủ đã có kịch bản đặt trong bối cảnh kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm đến năm 2025 đang xây dựng và chiến lược phát triển kinh tế xã hội đến năm 2030 (kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng); chiến lược phát triển kinh tế xã hội tầm nhìn đến năm 2045 (kỷ niệm 100 năm thành lập nước). Chúng ta không chủ quan, nhưng Chính phủ đã có những kế hoạch rất cụ thể và sẽ làm rất quyết liệt”, Phó Thủ tướng chia sẻ thêm.

Thứ hai, Chính phủ đang làm mọi cách để duy trì và khơi thông các động lực tăng trưởng.

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nhấn mạnh: “Đây là hai cam kết rất mạnh mẽ và Thủ tướng cũng đã nhấn mạnh nhiều lần, vì thế chúng ta nên yên tâm để chung tay gánh vác cùng cả nước đạt được hai mục tiêu này”.

Đặt kế hoạch phát triển TTCK tổng thể và đầy tham vọng

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cho biết, trong năm 2019 này và các năm tiếp theo, Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Tài chính và UBCKNN thực hiện một kế hoạch rất tổng thể và đầy tham vọng để tái cơ cấu và phát triển TTCK đến năm 2020 và lộ trình đến 2025.

Theo đó, nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 8 (tháng 10 năm 2019). Luật khi được ban hành sẽ tạo được khung khổ pháp lý cho TTCK phát triển thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, huy động tối đa các nguồn lực trong và ngoài nước cho đầu tư phát triển; tạo khuôn khổ pháp lý cho TTCK phát triển hiện đại, minh bạch, lành mạnh, an toàn, bền vững và chuyên nghiệp, tiếp cận với thông lệ quốc tế và thúc đẩy nâng hạng thị trường.

Chính vì vậy, Phó Thủ tướng yêu cầu ban soạn cho thêm ý kiến và nghiên cứu thêm một số vấn đề trong dự thảo Luật như: nâng cao điều kiện phát hành, nhưng cũng cần nghiên cứu để có sự hài hòa trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp tiếp cận vốn; nghiên cứu thêm vấn đề chào bán dưới mệnh giá để có thể tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp huy động vốn; nghiên cứu bổ sung thêm một số nguyên tắc để các văn bản dưới luật có thể hướng dẫn, xử lý bằng các biện pháp phù hợp.

Phó Thủ tướng yêu cầu thêm, dự thảo Luật cần có các quy định để phát triển các nhà đầu tư có tổ chức, đặc biệt là các nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, có năng lực về tài chính và am hiểu về chứng khoán. Vấn đề hạn chế chuyển nhượng đối với chứng khoán phát hành riêng lẻ cũng cần cân nhắc để vừa đảm bảo được chặt chẽ hoạt động này, nhưng vẫn thu hút được nhà đầu tư.

Song hành với đó, trong vấn đề xử phạt vi phạm hành chính cũng cần nghiên cứu để sử dụng tối đa các thẩm quyền của UBCKNN, đồng thời cân nhắc sử dụng thêm các chế tài để tăng tính răn đe đối với các vi phạm trên TTCK; nghiên cứu thêm về chức năng, thẩm quyền điều tra của UBCKNN. Kiểm soát chặt chẽ việc tăng vốn của các công ty đại chúng, hạn chế việc tăng vốn ảo, nhất là trước khi trở thành công ty đại chúng.

Bên cạnh việc hoàn thiện dự thảo Luật, Chính phủ sẽ tiếp tục tái cấu trúc mạnh mẽ TTCK đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025. Mục tiêu là cơ cấu lại toàn diện để TTCK Việt Nam thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng; xây dựng cơ cấu hợp lý, cân bằng hơn giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn, giữa cổ phiếu và trái phiếu, giữa TPCP và trái phiếu doanh nghiệp; tiếp cận được với các thông lệ tốt của quốc tế.

Tại hội nghị, Phó Thủ tướng cũng thông tin phác thảo về một số chỉ tiêu cụ thể trong Đề án Tái cấu trúc TTCK sắp sửa được ban hành. Phấn đấu đến năm 2020, điều chỉnh mục tiêu quy mô của TTCK đạt 100% GDP và 120% GDP vào năm 2025. Quy mô thị trường trái phiếu đạt 47%GDP vào năm 2020 và 55%GDP vào năm 2025. Số lượng công ty niêm yết đến 2020 tăng ít nhất 20% so với cuối năm 2017. Số lượng nhà đầu tư đạt 3% dân số vào 2020 và 5% vào năm 2025; đảm bảo cơ cấu hợp lý giữa nhà đầu tư cá nhân và nhà đầu tư tổ chức, giữa trong nước và nước ngoài, đồng thời tạo cơ chế để phát triển nhà đầu tư chuyên nghiệp trên TTCK.

Đề án cũng đạt chỉ tiêu triển khai đa dạng các sản phẩm trên TTCK, triển khai sản phẩm chứng quyền có đảm bảo (2019), hợp đồng tương lai TPCP và hợp đồng tương lai trên chỉ số mới trước năm 2020, triển khai các hợp đồng quyền chọn trước năm 2025. Lành mạnh hóa tình hình tài chính, nâng cao năng lực quản trị, nâng chỉ tiêu an toàn tài chính của các tổ chức kinh doanh chứng khoán. Trước năm 2020 phải đổi mới toàn diện, đồng bộ công nghệ giao dịch, thanh toán, bù trừ trên TTCK. Đến năm 2025, chất lượng quản trị của công ty niêm yết phải đạt mức bình quân của ASEAN 6.

Về một số nhiệm vụ cụ thể, Phó Thủ tướng thông tin thêm, Chính phủ sẽ sớm thúc đẩy hơn nữa quá trình cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, gắn với niêm yết, đăng ký giao dịch trên TTCK. Trong đó, tiến hành niêm yết, đăng ký giao dịch cổ phiếu các ngân hàng thương mại cổ phần theo hướng đến năm 2020 tất cả các ngân hàng niêm yết/đăng ký giao dịch trên TTCK.

Về mặt sản phẩm, sẽ ban hành lộ trình phát triển các sản phẩm phái sinh mới theo hướng từ đơn giản đến phức tạp. Phát triển các loại hình quỹ đầu tư như ETF, quỹ đầu tư bất động sản, đa dạng hóa các sản phẩm quỹ.

Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng kiểm toán, thẩm định giá và Chính phủ sẽ xử lý nghiêm các công ty sai phạm. Ngoài ra, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận và tham gia vào TTCK Việt Nam.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Tài chính, UBCKNN sớm thành lập Sở GDCK Việt Nam theo lộ trình, mô hình đã được Thủ tướng phê duyệt, tiết kiệm cho nhà đầu tư, tăng tính tổ chức cho thị trường và đảm bảo hoạt động của thị trường ổn định liên tục. Hoàn thành và đưa vào hoạt động của hệ thống công nghệ thông tin mới tại hai Sở GDCK trong năm 2019. Hoàn thiện mô hình đối tác bù trừ trung tâm tại Trung tâm Lưu ký Chứng khoán theo thông lệ quốc tế; nghiên cứu đề án hệ thống kết nối bù trừ, thanh toán với hệ thống thanh toán liên ngân hàng,…/.

Duy Thái