Tổng thống Maduro thẳng thừng tuyên bố, chính phủ nước này vẫn đang phải chiến đấu với một cuộc đảo chính.

Tổng thống Maduro đồng thời thông báo bắt giữ một số công dân Mỹ với cáo buộc hoạt động gián điệp. Những động thái mới này được cho là sẽ mở ra một giai đoạn căng thẳng mới trong quan hệ Mỹ-Venezuela.

Luôn trong tình trạng đối đầu

Venezuela và Mỹ từ lâu đã là đối thủ chính trị của nhau. Mối quan hệ giữa hai nước bị xấu đi kể từ khi cố Tổng thống Venezuela Hugo Chavez lên nắm quyền (năm 1999). Những va chạm chính trị giữa Mỹ-Venezuela từ đó bắt đầu diễn ra liên tục, thậm chí 2 nước đã nhiều lần trục xuất các nhà ngoại giao của nhau ra khỏi nước mình.

Trong quá khứ, phía Mỹ thường cáo buộc ông H. Chavez là “độc tài”, phản đối việc Venezuela tăng cường mua vũ khí của Nga, hay việc Venezuela tăng cường quan hệ với các nước “thù địch” của Mỹ, trong đó có Cuba, Syria và Iran.

Trong khi đó, Venezuela cũng nhiều lần tố cáo thái độ “đế quốc” của Mỹ, đồng thời khẳng định Mỹ đứng đằng sau những vụ đảo chính nhằm vào các chính phủ không chịu phục tùng Mỹ.

Sau khi ông Barack Obama lên nắm quyền Tổng thống Mỹ vào tháng 1/2009, quan hệ Mỹ-Venezuela đã có những “tháng trăng mật” ngắn ngủi. Tháng 4/2009, trong khuôn khổ một hội nghị cấp cao của Tổ chức các nước châu Mỹ (OAS), tổng thống hai nước đã có cuộc gặp đầu tiên.

Tháng 6/2009, hai nước đã khôi phục quan hệ ngoại giao cấp đại sứ. Động thái này đã đặt dấu chấm hết cho tình trạng căng thẳng xảy ra trong quan hệ song phương từ hồi tháng 9/2008 do 2 bên đều trục xuất các nhà ngoại giao lẫn nhau.

Tuy nhiên, những “tháng trăng mật” cũng đã nhanh chóng kết thúc sau khi Venezuela cáo buộc Mỹ bí mật tham gia cuộc đảo chính tại Honduras (cuối tháng 6/2009), nhằm cản trở sự phát triển của các lực lượng tiến bộ tại Mỹ Latinh.

Tháng 8/2009, sự kiện Mỹ và Colombia ký thỏa thuận sử dụng 7 căn cứ quân sự trên lãnh thổ Colombia mà theo Venezuela, điều này tạo nên mối đe dọa nghiêm trọng đến hòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực, đã lại một lần nữa khiến quan hệ Mỹ-Venezuela thêm căng thẳng.

Venezuela cho rằng mục đích của Mỹ chính là muốn khôi phục sự hiện diện quân sự tại Mỹ Latinh và tăng cường kiểm soát khu vực và bằng thỏa thuận trên, Mỹ muốn biến Colombia thành “bệ phóng quân sự”, và với sự trợ giúp của bệ phóng này Mỹ sẽ khôi phục ảnh hưởng của mình tại Mỹ Latinh, can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia Mỹ Latinh, cản trở sự liên kết khu vực, và Venezuela kiên quyết không chấp nhận những điều kể trên.

Từ tháng 12/2009, chính phủ Venezuela đã không ít lần lên tiếng chỉ trích Colombia dùng máy bay do thám không người lái xâm phạm không phận Venezuela để giúp Mỹ thực hiện kế hoạch sử dụng đảo Curacao và Aruba (Hà Lan) tấn công Venezuela…

Sau khi cố Tổng thống Hugo Chavez qua đời, tháng 4/2014, Tổng thống Nicolas Maduro đã được chọn là người nhận trọng trách kế tục sự nghiệp Cách mạng Bolivar của nhà lãnh đạo Hugo Chavez.

Trên cương vị tổng thống, Chính phủ của ông Maduro và đa số người dân Venezuela vẫn tiếp tục đoàn kết, sát cánh bên nhau, kiên định con đường cách mạng đã chọn và đã gặt hái được những thành quả nhất định.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, chính quyền của Tổng thống Maduro đã phải đối mặt với làn sóng biểu tình, chống đối trong nước. Làn sóng này ban đầu vốn chỉ là cuộc đấu tranh của sinh viên các tỉnh với sự hỗ trợ của phe đối lập, nhằm phản đối tình trạng mất an ninh và giá cả sinh hoạt đắt đỏ.

Những người biểu tình đã yêu cầu tổng thống từ chức, cáo buộc ông không bảo đảm an sinh xã hội, không cung cấp đủ các mặt hàng thiết yếu, tỷ lệ thất nghiệp tăng cao và lạm phát vượt quá 56%.

Tuy nhiên, sau đó, các cuộc biểu tình đã trở thành một trong những vấn đề gây bất ổn xã hội nguy hiểm ở Venezuela. Mới đây nhất, đã có 4 người bị thương trong cuộc biểu tình, bạo động của một nhóm thanh niên tại thành phố Merida, phía Tây Nam Venezuela. Các cuộc biểu tình trong những tuần cuối tháng 2/2015 tại Venezuela đã khiến 9 người thiệt mạng và 140 người bị thương.

Trong bối cảnh đó, quan hệ giữa Mỹ và Venezuela lại tiếp tục trở nên căng thẳng, bởi các cơ quan điều tra của Venezuela đã đưa ra cáo buộc Mỹ dành các khoản tài chính để hỗ trợ cho hoạt động biểu tình ở Venezuela.

Venezuela đã liên tục tố cáo âm mưu của lực lượng đối lập tại quốc gia Nam Mỹ này với sự ủng hộ của Mỹ, cũng như của các nhóm bán quân sự Colombia nhằm chống phá chính quyền và sự ổn định của Venezuela.

Thậm chí, Tổng thống Maduro còn thẳng thừng tuyên bố, chính phủ nước này vẫn đang phải chiến đấu với một cuộc đảo chính. Theo đó, phe đối lập với sự hỗ trợ của chính quyền Mỹ đã âm mưu đánh bom các văn phòng chính quyền trên khắp thủ đô Caracas.

Căng thẳng lại tiếp diễn

Trong một động thái mới nhằm phản đối sự can thiệp của Mỹ vào tình hình nội bộ của Venezuela, ngày 28/2/2015, Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro tuyên bố sẽ cấm cấp thị thực đối với một loạt các quan chức Mỹ bị Venezuela xếp vào danh sách "khủng bố", đồng thời áp đặt một hệ thống thị thực bắt buộc đối với tất cả các công dân Mỹ tới nước này.

Tổng thống Maduro khẳng định những biện pháp trừng phạt trên là nhằm trả đũa khi trước đó Mỹ cũng vừa tuyên bố lệnh cấm nhập cảnh đối với một số quan chức Venezuela.

Ông Maduro nhấn mạnh quyết định trên được ông đưa ra trên cương vị người đứng đầu đất nước Venezuela, theo tinh thần Công ước Vienna, Hiến pháp Venezuela và quan điểm cách mạng của người dân Venezuela. Trong số danh sách trừng phạt có cựu Tổng thống Mỹ George W. Bush và các Thượng nghị sỹ Marco Rubio, Bob Menendez.

Ngoài ra, Tổng thống Maduro cũng chỉ thị xem xét lại và giảm số lượng nhân viên ngoại giao Mỹ ở thủ đô Caracas, đồng thời cảnh báo phái bộ ngoại giao Mỹ cần thông báo trước và được sự cho phép của chính quyền địa phương đối với bất cứ cuộc họp nào do các nhà ngoại giao Mỹ tiến hành ở Venezuela.

Thậm chí, đối với khách du lịch Mỹ, Venezuela cũng sẽ áp đặt hệ thống thị thực bắt buộc và yêu cầu phải trả phí thị thực tương tự như những thủ tục mà Mỹ đang áp dụng. Theo ông Maduro, việc áp đặt hệ thống thị thực bắt buộc đối với công dân Mỹ là vì các lý do an ninh quốc gia.

Các nhà phân tích cho rằng, những cáo buộc của Venezuela đối với Mỹ không phải là không có căn cứ. Bởi thực tế Venezuela đã bắt giữ được nhiều công dân Mỹ với cáo buộc hoạt động gián điệp chống lại chính phủ Venezuela.

Ngày 28/2/2015, ông Maduro tuyên bố: “Chúng tôi đã phát hiện các hoạt động gián điệp. Chúng tôi cũng đã bắt giữ một số công dân Mỹ đang hoạt động gián điệp nhằm lôi kéo người dân ở một số thành phố dọc bờ biển Venezuela và các vùng lân cận. Tại Tachira, chúng tôi đã bắt giữ một phi công Mỹ gốc La-tinh cùng với toàn bộ chứng cứ kèm theo”.

Hiện Mỹ vẫn chưa có phản ứng nào liên quan đến các tuyên bố mới nhất của Tổng thống Maduro. Tuy nhiên, đối với những cáo buộc của Venezuela, chính quyền của Tổng thống B. Obama vẫn luôn bác bỏ.

Các nhà phân tích cho rằng, với những vết cháy âm ỉ trong thời gian qua, giờ đây, cả Mỹ và Venezuela đang chứng tỏ nhiều dấu hiệu cho thấy sự căng thẳng ngày càng tăng giữa hai quốc gia châu Mỹ Latinh này có thể bùng cháy thành đám lớn.

Các nhà phân tích lo ngại, những hạn chế thị thực của Venezuela với Mỹ có thể có tác động xấu đến những doanh nhân tìm kiếm đầu tư vào một trong những quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới này. Trong khi đó, nếu Mỹ vẫn tiếp tục chính sách trừng phạt với Venezuela thì chắc chắn nước này cũng sẽ phải hứng chịu sự đáp trả không thua kém./.

Trọng Đức (TTXVN/tổng hợp)