Nhà nước đã có cơ chế khuyến khích nhà đầu tư tham gia phát triển kết cấu hạ tầng đường bộ. Ảnh: T.T.

Chính sách hiện hành về quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường bộ sau 5 năm thực hiện đã đạt những thành công nhất định. Theo đó, đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để Nhà nước chủ động thực hiện quyền quản lý, có sự phân công, phân cấp rõ về trách nhiệm của các cơ quan; tài sản được thống kê, kế toán cả về hiện vật và giá trị, đồng thời từng bước được tích hợp trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản Nhà nước.

Bên cạnh đó, Nhà nước đã chủ động hơn trong việc thực hiện quyền chủ sở hữu do chính sách đã phân công, phân cấp rõ về trách nhiệm của các cơ quan quản lý Nhà nước từ Trung ương đến địa phương và trách nhiệm của cơ quan, đơn vị trực tiếp quản lý tài sản hạ tầng đường bộ. Đến nay, nhiều địa phương đã ban hành văn bản phân công, phân cấp trách nhiệm trong quản lý, sử dụng, bảo trì cho UBND cấp huyện, UBND cấp xã đối với tài sản hạ tầng đường bộ thuộc phạm vi quản lý.

Việc bảo trì tài sản hạ tầng đường bộ đã tách bạch chủ thể quản lý với đơn vị thực hiện; đảm bảo công khai, minh bạch và tăng hiệu quả sử dụng nguồn kinh phí ngân sách nhà nước cấp cho việc bảo trì. Đồng thời, đổi mới phương thức khai thác tài sản hạ tầng đường bộ theo hướng khuyến khích nhà đầu tư tham gia thực hiện nhiệm vụ phát triển kết cấu hạ tầng đường bộ cùng Nhà nước.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ còn một số tồn tại nhất định cần thiết phải ban hành nghị định của Chính phủ quy định về vấn đề này.

Dự thảo nghị định đã quy định việc giao tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ cho chủ thể quản lý gắn với phương thức quản lý để thực hiện mục tiêu quản lý tài sản. Theo đó, toàn bộ tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ do Nhà nước đầu tư, quản lý (không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp) giao cho cơ quan được giao quản lý tài sản (ở Trung ương là cơ quan giúp Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải thực hiện chức năng quản lý Nhà nước chuyên ngành về giao thông đường bộ; ở địa phương là cơ quan giúp UBND cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý Nhà nước chuyên ngành về giao thông đường bộ).

Quy định thẩm quyền giao quản lý tài sản như sau: Thủ tướng Chính phủ quyết định giao quản lý tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ có liên quan đến quốc phòng, an ninh quốc gia và tài sản hình thành từ dự án do Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư; Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải và Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định giao quản lý tài sản thuộc phạm vi quản lý (trừ một số trường hợp).

Dự thảo nghị định cũng quy định về khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ. Việc khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ phải được lập thành đề án để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Cụ thể: Thủ tướng Chính phủ quyết định phê duyệt Đề án đối với phương thức chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác tài sản; phương thức trực tiếp tổ chức khai thác tài sản, cho thuê, chuyển nhượng quyền thu phí (liên quan đến quốc phòng, an ninh quốc gia và tài sản hình thành từ dự án do Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư); Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải, Chủ tịch UBND cấp tỉnh phê duyệt đề án đối với phương thức khai thác tài sản thuộc phạm vi quản lý.

Theo thống kê, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ Việt Nam có tổng chiều dài là 570.448 km (gồm 3 hệ thống chính: 21.109 km quốc lộ do Trung ương quản lý; 583 km đường cao tốc đã đưa vào khai thác, chưa kể các tuyến đường cao tốc đang xây dựng sẽ đưa vào khai thác trong thời gian tới; 548.756 km hệ thống đường địa phương: 26.953 km đường đô thị, 28.911 km đường tỉnh, 492.892 km đường giao thông nông thôn) và trên 28 nghìn cây cầu lớn nhỏ các loại.

Hệ thống tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ ở nước ta hiện đang đảm nhận khoảng 90% về vận tải hành khách và 70% về vận tải hàng hoá trong toàn bộ hệ thống giao thông vận tải của cả nước./.

Minh Anh