Công chức KBNN Phú Thọ đang hướng dẫn khách hàng các thủ tục thanh toán vốn. Ảnh: Hạnh Thảo
Tuy nhiên, việc phát triển quản lý ngân quỹ nhà nước (NQNN) chủ động sẽ là một tiến trình liên tục và kéo dài. KBNN cần đề ra các mục tiêu, giải pháp rõ ràng khi xây dựng chiến lược phát triển cho giai đoạn mới 2021 - 2030.
Dự báo luồng tiền tốt giúp QLNQ tốt
Đánh giá về kết quả đạt được của hệ thống KBNN trong giai đoạn vừa qua, ông Mike Williams - chuyên gia cố vấn ngân quỹ của IMF cho biết, đã có nhiều tiến bộ đáng kể khi KBNN hợp nhất được số dư ngân quỹ về 5 hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM).
Theo đó, NQNN được tập trung nhanh chóng về trung ương thông qua việc thiết lập hệ thống tài khoản thanh toán tập trung đã giúp KBNN tạo ra số dư NQNN lớn, đáp ứng đầy đủ, kịp thời các khoản chi của ngân sách nhà nước (NSNN) và các đơn vị có giao dịch với KBNN. Đồng thời, việc tập trung ngân quỹ này còn tạo nguồn lực để sử dụng NQNN hiệu quả hơn thông qua nghiệp vụ sử dụng ngân quỹ tạm thời nhàn rỗi như thực hiện tạm ứng cho ngân sách trung ương và ngân sách cấp tỉnh, gửi có kỳ hạn NQNN tại các NHTM có hoạt động an toàn, ổn định theo xếp hạng của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), phù hợp với thông lệ quốc tế.
Tuy nhiên, cũng theo ông Mike Williams, qua khảo sát thực tế tại Việt Nam, vẫn còn số dư ngân quỹ đáng kể nằm ngoài tài khoản tại NHNN và nhiều tài khoản nằm ngoài hệ thống TSA (tài khoản tập trung KBNN) như: quỹ tài chính ngoài ngân sách, tài khoản nguồn vốn tài trợ.
Trong khi đó, mục tiêu mà KBNN hướng tới trong giai đoạn tiếp theo là có một TSA hoàn chỉnh đặt tại NHNN, việc thu NSNN sẽ được quét thẳng vào TSA này.
Ông Mike Williams nhấn mạnh, QLNQ hiệu quả đòi hỏi KBNN phải có năng lực dự báo luồng tiền hàng ngày trong hệ thống TSA để tạo thuận lợi cho việc thực hiện các chỉ tiêu ngân sách một cách trật tự và xây dựng chiến lược QLNQ chủ động. Theo đó, ngoài các khuyến nghị đã được các chuyên gia đến từ IMF đưa ra là: KBNN cần mở rộng phạm vi tài khoản thanh toán tập trung theo hướng đưa các quỹ tài chính nhà nước, các khoản vốn nước ngoài về quản lý tại KBNN; hướng tới mô hình 1 tài khoản thanh toán tập trung tại NHNN; tăng tần suất dự báo luồng tiền và thực hiện theo hình thức cuốn chiếu; ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác dự báo; thực hiện QLNQ chủ động; phát triển thị trường vốn có tính thanh khoản cao (phát hành tín phiếu kho bạc (TPKB) đều đặn ra thị trường với kỳ hạn linh hoạt), ông Mike Williams cũng đưa ra nhận định riêng.
Cụ thể, KBNN bắt đầu phát hành đều đặn TPKB. Việc làm này sẽ dần dần hình thành lượng dư nợ TPKB để cho phép điều hòa luồng ngân quỹ bằng cách thay đổi mức dư nợ (chỉ cần duy trì dư nợ ở mức khiêm tốn, không ảnh hưởng đến việc kéo dài kỳ hạn còn lại bình quân của danh mục nợ), đồng thời hỗ trợ phát triển thị trường tiền tệ - đa dạng hóa trái phiếu chính phủ trên thị trường.
Ngoài ra, KBNN phải thiết lập hành lang chính sách, pháp lý và quy định quản lý trong tương lai như: thống nhất với NHNN (bao gồm các vấn đề như luồng thông tin, sử dụng TPKB phục vụ điều hành chính sách tiền tệ, gửi tiền có kỳ hạn tại NHNN và lãi suất phải trả, văn bản hóa sự thống nhất giữa hai bên); rà soát lại quy mô đệm ngân quỹ, thống nhất về khoản tồn ngân mục tiêu trong TSA; quy định trình tự thủ tục và hợp đồng để sử dụng công cụ mua lại có kỳ hạn nhiều hơn; thiết lập khung khổ quản trị rủi ro hiện đại (rủi ro tín dụng, thanh khoản, hoạt động). Theo ông Williams, việc làm này sẽ tăng cường mở rộng việc khai thác các công cụ khác nhau, xem xét các thông tin dự báo và điều kiện thị trường, duy trì số tồn ngân trong TSA trong khoản mục tiêu đã thống nhất.
QLNQ hiện đại, phù hợp với thông lệ quốc tế
Tổng Giám đốc KBNN Tạ Anh Tuấn cho biết, những chia sẻ của các chuyên gia quốc tế là cơ sở quan trọng, giúp cho Bộ Tài chính, KBNN củng cố và khẳng định rõ vị trí, vai trò của mình; xác định cụ thể các mục tiêu, yêu cầu, định hướng phát triển phù hợp với thông lệ chung về cải cách quản lý tài chính công và bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 trong giai đoạn 2021 - 2030.
Do đó, trong thời gian tới đây, KBNN sẽ tiếp tục tạo dựng và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho công tác QLNQ nhằm đáp ứng được 2 yêu cầu cơ bản trong công tác QLNQ là an toàn và hiệu quả. Trong đó, sẽ phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn và cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Tài chính với NHNN và các cơ quan liên quan khác trong việc QLNQ, quản lý tài khoản KBNN, dự báo luồng tiền và tạo dựng cơ sở pháp lý cho các hoạt động đầu tư ngân quỹ…
Bên cạnh đó, KBNN xây dựng và phát triển hệ thống dự báo luồng tiền hiện đại, đảm bảo dự báo tương đối chính xác tình hình thu, chi, thanh toán và tồn ngân quỹ trong ngắn hạn cũng như dài hạn. Đồng thời hệ thống này có khả năng giao diện với một số hệ thống thông tin khác (như hệ thống quản lý thu NSNN, quản lý nợ…), đặc biệt là hệ thống TABMIS (hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc) để dự báo chính xác các luồng tiền thu, chi qua KBNN. Trong giai đoạn 2021 - 2030, sẽ hướng QLNQ theo thông lệ quốc tệ với 3 trụ cột chính là: tài khoản duy nhất; dự báo luồng tiền và QLNQ chủ động.
Vân Hà
