ĐB Đặng Thị Phương Thảo (Nam Định) mạnh dạn đề nghị trao hẳn quyền tự chủ cho các trường. Ảnh: quochoi.vn

Đã đến lúc từ bỏ sự cũ kỹ

Theo tờ trình của Chính phủ, dự thảo luật bao quát hầu hết các vấn đề cần sửa đổi, bổ sung đối với Luật Giáo dục, trong đó tập trung vào một số nội dung hướng vào các chính sách như: học phí học sinh, sinh viên sư phạm; kiểm định chất lượng giáo dục và công nhận văn bằng nước ngoài; đầu tư và nguồn lực tài chính cho giáo dục; trách nhiệm của gia đình, nhà trường, xã hội…

ĐB Đinh Thị Bình (Phú Thọ) khẳng định rằng, việc sửa đổi Luật Giáo dục là một yêu cầu hết sức thiết yếu, nếu không muốn nói là đã chậm so với yêu cầu phát triển của đất nước và hội nhập quốc tế hiện nay.

Theo ĐB Phạm Trọng Nhân (Bình Dương), cử tri băn khoăn rằng, nền giáo dục bao năm qua “đã đủ bao dung và dang rộng vòng tay với con trẻ trong cách thức đánh giá hạnh kiểm học sinh hay chưa?”. ĐB cho rằng, có một thực tế mà chúng ta phải thừa nhận là nền giáo dục chưa thực sự khơi nguồn cảm hứng, tạo điều kiện tối đa cho mọi người say mê học tập, tự nghiên cứu.

“Áp lực thành tích và sự nhồi nhét từ nhà trường và phụ huynh mà các ĐB vừa phân tích đã triệt tiêu những cảm hứng trong học tập của các cháu thì chúng ta sẽ xây dựng một xã hội học tập, một con người học tập suốt đời thế nào” - ĐB bày tỏ quan điểm của mình.

Tỏ ra khá xúc động, ĐB Phạm Trọng Nhân cho rằng: Thay vì chỉ truyền thụ kiến thức, giáo dục phải dạy cho con người nền tảng, các kỹ năng và phương pháp sống đúng đắn để từ cách sống đó con người khắc biết phải làm gì để tu thân tại gia trước khi cống hiến cho xã hội và đất nước.

“Đã đến lúc từ bỏ sự cũ kỹ của các phương thức giáo dục và xem xét lại cách thức đánh giá, nhận xét đạo đức hạnh kiểm hiện nay. Chúng ta hãy trả lại cho giáo dục một môi trường vẹn tròn tình yêu thương và luôn được trân quý mà đương nhiên ở đó phải có. Làm sao để có được một đội ngũ nhà giáo đủ đầy tâm đức, một thế hệ học sinh tự tin, có phương pháp tư duy độc lập, sáng tạo với khả năng tự nghiên cứu, học tập suốt đời để kết nối với thế giới tri thức bên ngoài vẫn còn là câu hỏi rất lớn cho dự luật lần này” - ĐB Phạm Trọng Nhân muốn tìm kiếm ý nghĩa lớn lao hơn nhân dịp sửa đổi Luật Giáo dục.

Nhắc đến bệnh thành tích trong giáo dục, tình trạng học sinh ngồi nhầm lớp, tình trạng học thêm, dạy thêm tràn lan ĐB Đặng Xuân Phương (Đắk Lắk) cho rằng, tất cả những câu chuyện nêu trên đều có liên quan một vấn đề đó là việc các nhà giáo thiếu quyền tự chủ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ và mặt khác là cơ chế kiểm soát việc thực hiện quyền tự chủ của nhà giáo như thế nào.

Có nên trao hẳn quyền tự chủ cho các trường?

ĐB Nguyễn Hồng Hải (Bình Thuận) quan tâm đến học phí trong giáo dục. “Tôi thống nhất chi phí giáo dục phải được tính đúng, tính đủ làm căn cứ xác định cơ chế thu, nguồn thu để đầu tư đảm bảo chất lượng. Tuy nhiên, việc quy định mức thu học phí được xác định theo cơ chế giá dịch vụ giáo dục đào tạo. Đặc biệt, đối với cơ sở giáo dục công lập cần phải được xem xét thấu đáo, không quy định chung chung như trong luật, vì đây là nội dung tác động lớn đến xã hội, liên quan trực tiếp đến khả năng đóng góp của nhân dân” - ĐB nói.

ĐB Đặng Thị Phương Thảo (Nam Định) mạnh dạn đề nghị trao hẳn quyền tự chủ cho các trường. ĐB Nguyễn Thị Phúc (Hưng Yên) phát biểu tỏ ra thận trọng hơn vì hiện tại có hai hướng, các trường mạnh muốn tự chủ hoàn toàn, nhưng đa phần các trường từ cấp phổ thông cho tới cấp đại học chưa thực sự chuẩn bị đủ về nguồn lực để tự chủ, chỉ muốn tự chủ có một phần.

“Nếu chúng ta mạnh dạn trao quyền tự chủ cho các trường mà các trường này chưa đủ khả năng thì như vậy khác nào đem con bỏ chợ. Cho nên theo tôi, không nên mạnh dạn trao hẳn quyền tự chủ” - ĐB Phúc nói.

Tranh luận lại, ĐB Đặng Thị Phương Thảo cho biết, dự thảo luật này hiện đang quy định theo hướng tăng dần sự tự chủ cho các trường phổ thông. Xu hướng của nhiều nước trên thế giới đã giao quyền tự chủ cho các trường phổ thông và đã thực hiện rất tốt. Do vậy, ĐB cho rằng đề nghị của mình là “hoàn toàn có cơ sở”.

“Trong bài phát biểu, tôi có đề nghị là tự chủ của trường phổ thông, nhưng không theo hướng là Nhà nước buông lỏng mà Nhà nước vẫn có cơ chế giám sát” - ĐB Đặng Thị Phương Thảo nhấn mạnh thêm.

Kết thúc phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phùng Xuân Nhạ đã giải thích thêm đến vấn đề này. Theo Bộ trưởng, tự chủ là cần thiết nhưng chủ yếu là bậc đại học, còn đối với bậc phổ thông thì đổi mới cơ chế quản lý theo hướng tăng cường vai trò chủ động sáng tạo của các trường học “chứ không hiểu tự chủ của phổ thông giống đại học”.

Về học phí trong dự thảo, theo Bộ trưởng đó là tính đúng, tính đủ nhưng với cấp học mầm non phổ thông, đặc biệt phổ cập, Nhà nước vẫn phải có trách nhiệm cơ bản. Đối với bậc đại học, Nhà nước vẫn có trách nhiệm nhưng khuyến khích tự chủ, nhưng trách nhiệm thông qua giao nhiệm vụ hoặc đấu thầu chứ không bao cấp.

“Như vậy, cơ cấu lại 20% ngân sách nhà nước theo hướng tăng cường cho mầm non, tiểu học và tiến tới trung học cơ sở, đặc biệt các khu khó khăn miền núi, hải đảo. Đối với đại học có quan tâm nhưng khuyến khích xã hội hóa. Trong các bậc học vai trò của nhà nước là quan trọng chứ không phải đối với đại học là khoán cho xã hội hóa. Đây là định hướng của Ban soạn thảo” - Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ nói./

Minh Anh