Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Nguyễn Văn Giàu trình bày báo cáo thẩm tra tại Quốc hội.

Giảm diện tích đất quốc phòng, an ninh, trồng lúa

Theo phương án do Chính phủ đề xuất, đến năm 2020, diện tích nhóm đất nông nghiệp là 27.038,09 nghìn ha, tăng 306,33 nghìn ha so với Nghị quyết của Quốc hội. Trong đó, đất trồng lúa sẽ giảm còn 3.760,39 nghìn ha (giảm 270,36 nghìn ha so với năm 2015).

Theo Chính phủ, việc giảm diện tích đất trồng lúa là để chuyển mục đích cho phát triển hệ thống hạ tầng đồng bộ và để các địa phương chuyển đổi cơ cấu cây trồng trước tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai. Ngược lại, đất rừng sản xuất, rừng đặc dụng, đất nuôi trồng thuỷ sản được điều chỉnh tăng.

Đối với nhóm đất phi nông nghiệp, đến năm 2020 sẽ còn là 4.780,24 nghìn ha, giảm 100,08 nghìn ha so với Nghị quyết Quốc hội. Trong đó, đất quốc phòng giảm thêm 47,07 nghìn ha, còn 340,96 nghìn ha. Đất an ninh giảm 10,7 nghìn ha, còn 71,14 nghìn ha. Đối với đất khu công nghiệp (KCN) (gồm đất KCN và đất khu chế xuất), Chính phủ đề xuất đến năm 2020 còn 191,42 nghìn ha, giảm 8,59 nghìn ha so với Chỉ tiêu Quốc hội duyệt.

Riêng đất phát triển hạ tầng, đến năm 2020 sẽ còn 1.561,39 nghìn ha, tăng 223,07 nghìn ha so với năm 2015. Trong đó, có hai loại đất điều chỉnh giảm là đất công trình năng lượng giảm 37,24 nghìn ha do loại bỏ 6 dự án thủy điện bậc thang, 418 dự án thủy điện nhỏ và lùi tiến độ triển khai một số nhà máy điện sau năm 2020.

5 năm tới, đất đô thị sẽ tăng thêm 15%

Về nhóm đất chưa sử dụng, Chính phủ đề xuất trong 5 năm tới đưa vào sử dụng 977,64 nghìn ha đất chưa sử dụng cho các mục đích nông nghiệp và phi nông nghiệp. Đến năm 2020 diện tích đất chưa sử dụng của cả nước còn 1.310,36 nghìn ha, giảm thêm 172,92 nghìn ha so với chỉ tiêu Quốc hội duyệt.

Ngoài ra, Luật Đất đai 2013 quy định trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp quốc gia có thêm 3 chỉ tiêu gồm: đất khu công nghệ cao, đất khu kinh tế, đất đô thị (chưa có trong Nghị quyết của Quốc hội). Tại báo cáo, Chính phủ đã đưa ra đề xuất cụ thể về 3 chỉ tiêu này. Về đất khu công nghệ cao, đến năm 2020 cả nước sẽ có 3 khu công nghệ cao với diện tích 3,63 nghìn ha, gồm khu công nghệ cao Hòa Lạc 1.586 ha; khu công nghệ cao TP.HCM 913 ha; khu công nghệ cao Đà Nẵng 1.130 ha.

Đối với đất khu kinh tế, đến năm 2020 cả nước sẽ phát triển 42 khu kinh tế, gồm 16 khu kinh tế ven biển và 26 khu kinh tế cửa khẩu theo quy hoạch, với tổng diện tích 1.582,96 nghìn ha.

Đối với đất đô thị, theo Nghị quyết Đại hội Đảng XII, đến năm 2020 tỷ lệ đô thị hóa là 38 - 40% với dân số đô thị khoảng 38 - 40 triệu người. Để phù hợp tỷ lệ đô thị hóa theo Nghị quyết, đến năm 2020 đất đô thị sẽ có diện tích là 1.941,74 nghìn ha, tăng 424,59 nghìn so với năm 2010 và tăng 299,32 nghìn ha so với năm 2015. Riêng đất ở tại đô thị có 199,13 nghìn ha, chiếm 10,25% đất đô thị (bình quân có 50 m2/người).

Đề nghị tiếp tục giảm diện tích các khu kinh tế

Tại báo cáo thẩm tra, Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội cơ bản tán thành phương án điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất do Chính phủ đề xuất. Riêng đối với đất KCN và khu kinh tế, Uỷ ban Kinh tế đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, bảo đảm sự hợp lý về số lượng các KCN, tập trung lấp đầy các khu công nghiệp hiện hữu.

Việc quy hoạch xây dựng mới các KCN cần dựa trên hiệu quả kinh tế - xã hội, lợi thế cạnh tranh, chú trọng quy hoạch theo vùng, không nên đầu tư dàn trải, chia cắt theo địa giới hành chính. Đối với đất khu kinh tế, có ý kiến đề nghị rà soát để giảm diện tích vì cho rằng, thời gian qua việc khoanh định diện tích đất tại các khu kinh tế là quá lớn, vượt quá nhu cầu, không bố trí đủ nguồn lực để thực hiện dẫn đến quy hoạch treo, hạn chế quyền của người sử dụng đất trong khu kinh tế.

Để tổ chức thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thời gian tới, bên cạnh các giải pháp Chính phủ đề xuất, Uỷ ban Kinh tế cũng đề xuất Chính phủ sớm trình Quốc hội ban hành Luật Quy hoạch để tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai thực hiện và giám sát. Tăng cường công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai, bảo đảm việc sử dụng đất theo đúng quy hoạch, kế hoạch, tránh bỏ hoang, không sử dụng đất đai gây lãng phí./.

H.Y