Quy mô GDP thay đổi dẫn tới các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp khác cũng thay đổi.

Việc đánh giá lại GDP đưa ra số liệu chính xác hơn để từ đó có các chính sách đúng đắn; đồng thời cũng đòi hỏi chúng ta phải thận trọng với các hiệu ứng kinh tế đi kèm khi sử dụng số liệu thống kê mới.

GDP năm 2017 tăng thêm gần 1,3 triệu tỷ đồng

Theo số liệu do Tổng cục Thống kê công bố ngày 13/12, quy mô GDP đánh giá lại của toàn nền kinh tế theo giá hiện hành tăng bình quân 25,45%/năm giai đoạn 2010 - 2017, tương ứng tăng 935 nghìn tỷ đồng/năm. Trong đó năm 2011 có tỷ lệ tăng cao nhất là 27,3% và năm 2015 có tỷ lệ tăng thấp nhất là 23,8%. Năm 2017, quy mô GDP sau khi đánh giá lại đạt 6,294 triệu tỷ đồng, tăng gần 1,3 triệu tỷ đồng so với số đã công bố trước đây (5,006 triệu tỷ đồng).

Tuy thay đổi về quy mô song tốc độ tăng GDP hàng năm không có biến động lớn so với số đã công bố. Tốc độ GDP hàng năm trong giai đoạn 2011 - 2017 tăng nhẹ, phù hợp với xu hướng tăng trưởng công bố hàng năm, mỗi năm tăng từ 0,13 - 0,48 điểm phần trăm, trong đó năm 2016 tăng cao nhất với 0,48 điểm phần trăm. Tốc độ tăng GDP các năm giai đoạn 2011 - 2017 lần lượt là: 6,41%; 5,5%; 5,55%; 6,42%; 6,99%; 6,69%; 6,94%...

Quy mô GDP thay đổi dẫn tới các chỉ tiêu kinh tế tổng hợp khác cũng thay đổi. Cụ thể, tích lũy tài sản bình quân mỗi năm tăng 28,98%. Tiêu dùng cuối cùng của hộ dân cư thay đổi đáng kể, bình quân tăng 26,37%/năm. Tổng thu nhập quốc gia (GNI) bình quân mỗi năm tăng 26,6%. GDP bình quân đầu người tăng thêm 10,3 triệu đồng/người/năm, tương ứng 25,6%. Tỷ lệ vốn đầu tư so với GDP bình quân mỗi năm khoảng 33,3%/năm, tăng thêm 0,7 điểm phần trăm.

Về các chỉ tiêu liên quan đến ngân sách, tỷ lệ thu ngân sách so với GDP giảm bình quân mỗi năm khoảng 1,1%. Tỷ lệ thuế trừ trợ cấp sản phẩm so với GDP giảm bình quân mỗi năm khoảng 1,1%. Tỷ lệ chi ngân sách so với GDP bình quân là 23,2% (số đã công bố là 29,1%/năm). Tỷ lệ bội chi so với GDP giảm bình quân 1,2%/năm. Tỷ lệ nợ công so với GDP bình quân giai đoạn 2010 - 2017 giảm khoảng 11,6%/năm.

Thận trọng khi các chỉ tiêu đòn bẩy thay đổi

Bình luận về những tác động của việc tính toán lại quy mô GDP đối với định hướng chính sách vĩ mô của nền kinh tế, Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê Nguyễn Bích Lâm cho rằng; việc đánh giá lại giúp bức tranh kinh tế của đất nước được nhận dạng sát thực và rõ nét hơn, đặc biệt là bức tranh tiêu dùng của nền kinh tế. Điều này ra dấu Chính phủ bên cạnh tập trung vào xuất khẩu, cần điều chỉnh chính sách để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của gần 100 triệu người dân trong nước.

Việc đánh giá lại cũng cho thấy cơ cấu của 3 khu vực kinh tế đã thay đổi. Khu vực nông nghiệp giảm xuống, khu vực công nghiệp và khu vực dịch vụ tăng lên, đặc biệt là với các ngành vận tải, kho bãi và thông tin truyền thông. Bức tranh cơ cấu kinh tế thay đổi tác động tới điều chỉnh chính sách tài khóa, đầu tư, tín dụng đối với mục tiêu phát triển của 3 khu vực kinh tế và các ngành kinh tế trong từng khu vực, hướng tới mục tiêu năm 2030 nước ta trở thành nước công nghiệp thuộc nhóm dẫn đầu các nước có thu nhập trung bình cao.

Một vấn đề nữa thu hút sự quan tâm của các nhà hoạch định chính sách khi đánh giá lại quy mô GDP là các chỉ tiêu mang tính đòn bẩy của nền kinh tế thay đổi như: tỷ lệ thu, chi ngân sách, tỷ lệ bội chi, tỷ lệ nợ công, nợ chính phủ và nợ nước ngoài trên GDP. Theo ông Nguyễn Bích Lâm, sự thay đổi của các chỉ tiêu đòn bẩy cho thấy khả năng mở rộng hoặc thu hẹp dư địa thu ngân sách, điều chỉnh tỷ lệ thuế, chi tiêu và nợ công. Tuy nhiên, khả năng tác động là thấp vì trong thực tế thu ngân sách và thuế được quy định bởi các văn bản pháp luật.

Ở khía cạnh khác, khi các chỉ tiêu đòn bẩy của nền kinh tế giảm, các dự án trước đây chưa dám đầu tư vì sẽ vượt trần nợ công thì đến nay có thể được đầu tư, cùng với tăng trưởng khá cao và ổn định của nền kinh tế sẽ kích thích dòng vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp nước ngoài ồ ạt đổ vào nước ta dẫn đến nền kinh tế tăng trưởng nóng. Dòng vốn đổ vào nền kinh tế nhanh làm thị trường chứng khoán, bất động sản nóng lên. Bên cạnh đó, với hiệu ứng của cải, người dân thấy họ giàu hơn sẽ tăng khả năng đi vay để chi tiêu…

Những điều này có thể dẫn tới tình trạng bong bóng bất động sản phình to, dễ dẫn đến đổ vỡ. Thêm nữa, khi dòng vốn đổ vào nền kinh tế, các nước đang phát triển thường vận dụng chính sách tiền tệ thuận chu kỳ để giữ ổn định tỷ giá dẫn tới biên độ dao động GDP của nền kinh tế trong trung và dài hạn nới rộng, nền kinh tế dễ rơi vào tình trạng thao túng tiền tệ.

Ông Nguyễn Bích Lâm cũng lưu ý, quy mô nền kinh tế mở rộng và GDP bình quân đầu người tăng có thể làm tăng mức đóng góp của nước ta cho các tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên, sự ưu đãi về kinh tế từ các tổ chức quốc tế có thể giảm, chính sách cho vay, cho vay ưu đãi có thể hạn chế hơn…

Hoàng Yến