Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai phát biểu tại hội nghị.

Đây là phát biểu của Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai tại Hội thảo chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại, diễn ra sáng ngày 14/11, tại Hà Nội, do Bộ Tài chính, Bộ Công thương và Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ tại Việt Nam (USAID Việt Nam) phối hợp tổ chức.

Nỗ lực của Chính phủ Việt Nam

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Vũ Thị Mai cho biết, trong bối cảnh thương mại thế giới đang có nhiều diễn biến phức tạp mà nổi lên là xu hướng bảo hộ thương mại, việc áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại giữa các nền kinh tế lớn đã tác động không nhỏ đến Việt Nam, một nền kinh tế mở với 12 hiệp định tự do thương mại (FTA) đã có hiệu lực, 1 FTA đã ký và 3 FTA đang đàm phán.

Trước nguy cơ bị “mượn đường” và hàng hóa nước ngoài lợi dụng, giả mạo xuất xứ Việt Nam xuất khẩu sang các nước đối tác trong các FTA mà Việt Nam là thành viên để hưởng thuế suất ưu đãi, Chính phủ Việt Nam đã có những chỉ đạo quyết liệt và sát sao với các cơ quan chức năng, các bên có liên quan về vấn đề này. Cụ thể, ngày 4/7/2019, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 824/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Tăng cường quản lý nhà nước về chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại và gian lận xuất xứ.

“Nhận thức được vai trò quan trọng của việc kiểm tra kiểm soát, chống gian lận xuất xứ tại cửa khẩu cũng như điều tra, xác minh sau thông quan các lô hàng, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu có nghi vấn về gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại, Bộ Tài chính đã ban hành Kế hoạch hành động số 1662/QĐ-BTC ngày 23/8/2019 thực hiện đề án nói trên. Đồng thời, quyết liệt chỉ đạo Tổng cục Hải quan nghiên cứu đưa ra các giải pháp cụ thể để chống lại các hành vi, thủ đoạn về giả mạo xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp…” - Thứ trưởng Vũ Thị Mai cho biết.

Tại hội nghị, Giám đốc USAID Việt Nam Michael Greene cho hay, hiện nay kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ tăng nhanh nhưng chuyển tải bất hợp pháp là mối quan tâm lớn của Chính phủ Hoa Kỳ. Tác hại của hoạt động chuyển tải bất hợp pháp có khả năng gây tổn hại đến quan hệ song phương lành mạnh giữa hai quốc gia, phương hại đến lợi ích của DN làm ăn chân chính của hai nước.

Với tinh thần nhằm tăng cường phát triển quan hệ hợp tác, ông Michael Greene đánh giá cao nỗ lực hợp tác chống lại gian lận xuất xứ hàng hoá, chuyển tải bất hợp pháp của Việt Nam mà trực tiếp là sự hợp tác của Bộ Tài chính với USAID Việt Nam thông qua các hoạt động của dự án tạo thuận lợi thương mại…

Quyết liệt hơn trong chống chuyển tải bất hợp pháp

Tại hội thảo, Thứ trưởng Vũ Thị Mai cho hay, trong thời gian qua, Tổng cục Hải quan được sự chỉ đạo của Bộ Tài chính đã có những giải pháp chủ động, cụ thể và hiệu quả trong việc chống gian lận xuất xứ hàng hoá, chuyển tải bất hợp pháp.

Cụ thể, Bộ Tài chính đã sửa đổi các văn bản pháp quy liên quan đến xuất xứ hàng hóa như Thông tư số 38/2018/TT-BTC quy định về kiểm tra, xác định xuất xứ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; Thông tư số 62/2019/TT-BTC sửa đổi, bổ sung Thông tư số 38/2018/TT-BTC. Đồng thời, đề xuất Chính phủ sửa Nghị định số 45/2016/NĐ-CP và sửa đổi bổ sung Nghị định số 127/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực hải quan theo hướng nâng cao chế tài xử phạt các hành vi gian lận, giả mạo xuất xứ hàng hóa.

Cũng theo Thứ trưởng Vũ Thị Mai, Tổng cục Hải quan đã ban hành các văn bản chỉ đạo nhằm tăng cường kiểm tra giám sát việc khai báo xuất xứ trên tờ khai hải quan và việc ghi nhãn hàng hóa xuất nhập khẩu. Trong đó, phân định rõ trách nhiệm của các đơn vị ở cấp tổng cục, cục và chi cục; yêu cầu phân tích các số liệu thống kê xuất nhập khẩu và các nguồn thông tin khác để xác định danh sách các mặt hàng trọng điểm, có rủi ro cao, nghi vấn về gian lận xuất xứ để áp dụng kiểm tra, kiểm soát thông qua các biện pháp quản lý nghiệp vụ chuyên sâu.

Bên cạnh đó, cơ quan hải quan tăng cường phối hợp với các bộ, ngành và hợp tác với hải quan nước ngoài; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền qua các phương tiện truyền thông vạch rõ các hình thức gian lận; đưa ra các giải pháp và khuyến nghị đối với DN để nâng cao nhận thức, không tiếp tay cho các hành vi gian lận xuất xứ. Thực tế, cơ quan hải quan đã phát hiện, xử lý một số DN vi phạm.

Tại hội thảo, ông Claudio Dordi - Giám đốc Dự án Tạo thuận lợi thương mại, USAID Việt Nam chia sẻ, hành vi chuyển tải bất hợp pháp dẫn đến nguy cơ hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam bị các nước điều tra, áp thuế chống bán phá giá, thuế tự vệ, thuế trợ cấp ở mức rất cao, gây thiệt hại cho các nhà sản xuất Việt Nam. Hàng hóa của Việt Nam sẽ bị mất uy tín trên thị trường quốc tế hoặc bị hạn chế xuất khẩu vào các thị trường này nếu bị nước nhập khẩu phát hiện và áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại.

“Việt Nam không chỉ dừng ở phê duyệt một đề án mà cần ban hành nghị quyết của Chính phủ nhằm tăng cường và nâng cao năng lực quản lý nhà nước trong đấu tranh chống gian lận thương mại, gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp...” - ông Claudio Dordi phát biểu.

Hải Linh