Cán bộ Cục KĐHQ thực hiện phân tích mẫu hàng XNK.

Đây là một bước nâng cao năng lực hoạt động của ngành Hải quan, hỗ trợ đắc lực cho hoạt động kiểm tra chuyên ngành (KTCN) trực tiếp tại cửa khẩu, rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa cho doanh nghiệp (DN). Ông Lê Ngọc Huân - Cục trưởng Cục KĐHQ đã có cuộc trao đổi với phóng viên TBTCVN xung quanh vấn đề này.

* PV: Cục KĐHQ ra đời có ý nghĩa như thế nào với việc đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu (XNK) gia tăng mạnh và tiền ẩn nhiều nguy cơ rủi ro chất lượng sản phẩm, thưa ông?

- Ông Lê Ngọc Huân: Khi được nâng cấp từ Trung tâm phân tích, phân loại hàng hóa XNK thành Cục KĐHQ là điều kiện để đơn vị khẳng định được vai trò quản lý nhà nước trong lĩnh vực hải quan đối với việc phân tích, phân loại, giám định hàng hóa phục vụ công tác KTCN.

Hiện nay, chúng tôi đang bắt tay vào chuyển đổi, tái cơ cấu bộ máy đảm bảo làm sao đáp ứng được yêu cầu và kỳ vọng của lãnh đạo Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính, trở thành đơn vị có tiếng nói quyết định khi ban hành những thông báo áp dụng kết quả phân tích, phân loại hàng hóa XNK.

Đồng thời, Tổng cục Hải quan yêu cầu Cục sẽ làm thêm một nhiệm vụ mới là hỗ trợ tích cực, hiệu quả việc thực hiện Đề án về KTCN hàng hóa XNK theo QĐ số 2026/QĐ-CP, nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 19/NQ-CP.

Được nâng cấp lên cấp cục, đơn vị mới có đủ điều kiện cơ sở pháp lý tham gia vào các khâu kiểm tra, giám sát hoạt động XNK đối với chất lượng hàng hóa, an toàn vệ sinh thực phẩm, đáp ứng được yêu cầu của Chính phủ tránh để thực phẩm bẩn lọt ra thị trường, ảnh hưởng đến an sinh, môi trường xã hội.

* PV: So với trước đây, DN sẽ được hưởng lợi gì khi Cục KĐHQ đi vào hoạt động, thưa ông?

- Ông Lê Ngọc Huân: Hiện nay chúng tôi hướng đến mục tiêu hỗ trợ đắc lực cho công tác KTCN tại cửa khẩu; hỗ trợ trong quá trình phân tích, phân loại hàng hóa tại các cục hải quan bằng việc thành lập, triển khai hoạt động của các chi cục KĐHQ tại cửa khẩu.

Cục KĐHQ sẽ tham gia trực tiếp vào công tác kiểm tra chất lượng, kiểm tra an toàn thực phẩm ngay tại cửa khẩu, thay vì phải chuyển về những trung tâm phân tích trong nội địa.

Tại cửa khẩu đơn vị sẽ triển khai các trạm phòng thí nghiệm di động, cho phép đưa ra kết quả ngay đối với một số mẫu hàng hóa không quá phức tạp, giúp hải quan địa phương đưa ra quyết định thông quan hàng hóa cho DN.

Khảo sát thực tế của chúng tôi cho thấy, việc phân tích, phân loại mẫu hàng hóa ngay tại cửa khẩu cho phép giảm được quy trình xử lý thủ tục hồ sơ chuyển đi chuyển lại giữa các đơn vị hải quan và cơ quan quản lý chuyên ngành.

Do đó, giải quyết mẫu hàng ngày tại cửa khẩu sẽ thực chất. Ước tính sẽ giảm được từ 60 -70% lượng mẫu yêu cầu phân tích, phân loại hàng hóa phát sinh từ các đơn vị hải quan tỉnh, thành phố yêu cầu Cục KĐHQ có kết quả hồi đáp. Tùy từng mẫu hàng hóa thời gian đưa ra kết quả ngay tại cửa khẩu nhanh nhất là 1 - 2 giờ…

Hơn nữa, trong thời gian tới, Cục KĐHQ sẽ tham gia vào công tác KTCN đối với những mặt hàng từ trước đến nay cơ quan hải quan còn bỏ ngỏ, nhất là đối với những mặt hàng liên quan đến an toàn thực phẩm (rau, củ, quả, thịt, sữa các loại; vải may mặc, phân bón).

* PV: Việc đưa ra kết quả phân tích, phân loại hàng hóa XNK đòi phải có nguồn nhân lực có trình độ và trang thiết bị hiện đại mới đáp ứng được yêu cầu thực tế. Vậy, Cục KĐHQ đã có kế hoạch gì cho mục tiêu quan trọng này, thưa ông?

- Ông Lê Ngọc Huân: Hiện nay, đơn vị đưa ra kết quả phân tích, phân loại chủ yếu mặt hàng liên quan đến thuế suất, có những mặt hàng liên quan đến chính sách xuất nhập khẩu như mặt hàng thép (chiếm tỷ lệ lớn), trong khi đó lực lượng hiện rất mỏng; để đáp ứng được yêu cầu đơn vị cần tăng cường bổ sung lực lượng có chuyên môn để đáp ứng được yêu cầu.

Việc đầu tư trang thiết bị phân tích đã được Tổng cục Hải quan đầu tư thiết bị phân tích hiện đại của Hoa Kỳ, các nước EU, cho phép kiểm tra và xác định chính xác các hàng hóa cần độ chính xác cao, tuy nhiên về mặt số lượng còn hạn chế, cần được đầu tư thêm.

Dự kiến, trong năm 2016, sẽ triển khai 2 trạm xét nghiệm di động triển khai đến các cục, chi cục hải quan trọng điểm, có khả năng kiểm tra xét nghiệm hàng hóa tại cửa khẩu; cho phép kiểm tra nhanh và phát hiện ngay những mặt hàng rau, củ, quả không đạt yêu cầu, nhất là các mặt hàng dễ phát sinh vi khuẩn, độc hại… Trang bị thiết bị có thể kiểm tra nhanh đối với những mặt hàng, sản phẩm dễ bị nhiễm khuẩn.

Bên cạnh đó, Cục KĐHQ tăng cường hoạt động kiểm tra thực tế bằng phương tiện kỹ thuật, gắn với áp dụng quản lý rủi ro hải quan để đánh giá tập trung, kiểm tra có trọng điểm tại các cửa khẩu có lưu lượng hàng hóa lớn, tập trung những mặt hàng liên quan đến vệ sinh thực phẩm…/.

Bảo Châu - Hải Linh