Cục KĐHQ triển khai Trạm kiểm định di động phục vụ công tác kiểm tra nhanh các lô hàng phế liệu tại cảng Hải Phòng. Ảnh: Hải Anh

Cục Kiểm định hải quan (Cục KĐHQ), Tổng cục Hải quan đang có sự chuẩn bị nhân lực vật lực để đáp ứng yêu cầu về giám định hàng hóa, theo Đề án đổi mới mô hình kiểm tra chất lượng hàng hóa xuất khẩu,nhập khẩu (KTCLHHXNK) đang được lấy ý kiến các bộ, ngành, cộng đồng doanh nghiệp (DN), kịp trình Thủ tướng Chính phủ trong quý I/2020. Xung quanh vấn đề này, ông Đỗ Văn Quang - Cục trưởng Cục KĐHQ, đã cuộc trao đổi với phóng viên TBTCVN.

* PV: Theo Tổng cục Hải quan, mục tiêu của Đề án KTCLHHXNK nhằm tạo bước đột phá trong đơn giản thủ tục kiểm tra chuyên ngành (KTCN) ngay tại cửa khẩu, khắc phục nhược điểm của mô hình kiểm tra hàng hóa XNK hiện nay. Ông có đánh giá thế nào về đề án này?

- Ông Đỗ Văn Quang: Nghị quyết số 99/NQ-CP (ngày 13/11/2019) của Chính phủ giao Bộ Tài chính: “chủ trì xây dựng Đề án cải cách KTCN theo hướng cơ quan hải quan là đầu mối thực hiện KTCN tại cửa khẩu, bộ quản lý chuyên ngành thực hiện hậu kiểm”.

Như vậy, theo chủ trương của Chính phủ, cơ quan hải quan sẽ là đầu mối thực hiện nhiệm vụ KTCN tại cửa khẩu, trừ các mặt hàng liên quan đến an ninh, quốc phòng, kiểm dịch. Đây là điểm mới có tính đột phá so với cách thức thực hiện hiện nay; khắc phục được tình trạng chồng chéo nhiều cơ quan cùng tham gia kiểm tra hàng hóa qua cửa khẩu; tiếp đến cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục, thông quan giải phóng hàng hóa nhanh chóng, thuận tiện.

Ông Đỗ Văn Quang

Việc thực hiện kiểm tra trên cơ sở áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro theo phương án được đề xuất trong đề án sẽ triệt để, thống nhất hơn trước đây do có những quy định phối hợp giữa các bộ quản lý chuyên ngành khác nhau. Cách làm này sẽ giảm được tỉ lệ KTCN, phù hợp với thông lệ quốc tế, qua đó giảm thời gian và chi phí cho DN, tạo thuận lợi thương mại, tiết kiệm chi phí, thời gian, nguồn lực cho xã hội nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả kiểm tra chất lượng hàng hóa nhập khẩu theo quy định của pháp luật.

* PV: Kim ngạch XNK của nước ta đã đạt hơn 500 tỷ USD/năm. Điều đó đặt ra cho cơ quan chức năng, trong đó có hải quan trọng trách lớn trong việc vừa phải tạo thuận lợi thông quan, vừa đảm bảo kiểm soát chất lượng hàng hóa. Vậy đề án này có tác động ra sao đến hoạt động của đơn vị, thưa ông?

- Ông Đỗ Văn Quang: Dựa trên nguồn lực hiện có, theo mô hình mới, Cục KĐHQ sẽ tham gia thực hiện kiểm tra chất lượng, kiểm tra vệ sinh thực phẩm theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn do bộ ngành quản lý quy định đối với hàng hóa có độ rủi ro cao, cần kiểm nghiệm mẫu chuyên sâu tại phòng thí nghiệm và thuộc năng lực của đơn vị. Đồng thời, trong mô hình mới, các tổ chức đánh giá sự phù hợp, tổ chức giám định vẫn được chỉ định để tận dụng tối đa nguồn lực sẵn có của xã hội và chủ trương xã hội hoá công tác KTCN của Chính phủ.

Vì vậy, Cục KĐHQ tham gia kiểm tra chất lượng, kiểm tra vệ sinh thực phẩm cơ bản dựa trên nền tảng đã có của đơn vị, trong thời gian qua Cục KĐHQ đã và đang thực hiện phân tích, kiểm định phục vụ kiểm tra hải quan. Tuy nhiên, việc tham gia kiểm tra chất lượng, kiểm tra vệ sinh thực phẩm sẽ là nhiệm vụ mới, cần thiết phải đẩy mạnh công tác đào tạo nhân sự nâng cao kỹ năng chuyên môn cho cán bộ công chức, nhằm chuẩn bị nguồn lực tương xứng đáp ứng yêu cầu mới.

* PV: Để công tác kiểm định hải quan đáp ứng mục tiêu của đề án, Cục KĐHQ đã chuẩn bị những gì, thưa ông?

- Ông Đỗ Văn Quang: Đổi mới hình thức kiểm tra chất lượng hàng hóa nhập khẩu là bước đi quan trọng và tất yếu trong xu thế phát triển chung của thế giới. Do đó, trong thời kỳ chuyển đổi giữa mô hình cũ và mới, Cục KĐHQ đã có những sự chuẩn bị để đáp ứng được những thách thức đặt ra.

Theo đó, Cục KĐHQ là đơn vị thực hiện chuyên sâu về việc phân tích phân loại hàng hóa của Tổng cục Hải quan, bộ máy hiện nay gồm 10 đầu mối, có 7 phòng thí nghiệm đặt tại các vị trí trọng điểm trên cả nước (một số phòng thí nghiệm có thêm phòng thí nghiệm vi sinh). Các phòng thí nghiệm được Bộ Khoa học và Công nghệ (BoA) cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn TCVN ISO/IEC 17025:2017 (Vilas). Đơn vị có hệ thống trang thiết bị khoảng 160 chủng loại máy phân tích khác nhau, gồm các máy phân tích cơ bản như quang phổ hồng ngoại, tử ngoại, các hệ thống máy nhiễu xạ, các máy phân tích hàm lượng, tính chất cơ lý sắt thép…

Trung bình mỗi năm đơn vị tiếp nhận xử lý khoảng 20.000 mẫu hàng hóa yêu cầu phân tích, kiểm định (các mẫu hàng hóa từ đơn giản đến phức tạp, đa dạng phong phú từ hóa chất, thực phẩm, dược phẩm, thức ăn chăn nuôi, đến sắt, thép, vải, giấy).

Về nhân sự, đơn vị có lực lượng về cơ bản đáp ứng được nhiệm vụ với 59% trình độ đại học và cao đẳng; 28% trình độ thạc sỹ và tiến sỹ chuyên ngành hóa, dược, công nghệ thực phẩm, điện tử và quản trị kinh doanh, hàng năm được tham gia các chương trình thử nghiệm thành thạo liên phòng thí nghiệm nhằm kiểm tra tay nghề phù hợp với công tác kiểm định, phân tích, kiểm tra chất lượng, kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm đối với hàng hóa XNK.

* PV: Xin cảm ơn ông!

Thùy Dương - Song Linh (thực hiện)