Trong tháng 4/2017, các DNNN đã thoái vốn nhà nước đầu tư ngoài ngành được 29 tỷ đồng, thu về 63 tỷ đồng.

Trước đó, tại Chỉ thị số 04/CT-TTg ngày 2/2/2017, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính nghiên cứu sửa đổi đối với quy định thoái vốn tại công ty đại chúng niêm yết, trình Chính phủ ban hành trong quý II/2017.

Sẽ mở rộng phương thức chuyển nhượng vốn

Nghị định số 91 hiện hành quy định phương thức chuyển nhượng vốn nhà nước/vốn của doanh nghiệp nhà nước (DNNN) tại công ty cổ phần chưa niêm yết hoặc chưa đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán thực hiện theo 03 bước: Trường hợp đấu giá công khai không thành công (bước 1) sẽ thực hiện chào bán cạnh tranh thông qua hình thức đấu giá bán cổ phần theo lô (bước 2). Trường hợp bán đấu giá cổ phần theo lô không thành công thì thực hiện bán thỏa thuận (bước 3).

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, một số DNNN và cơ quan đại diện chủ sở hữu cho rằng, bán cổ phần đấu giá công khai và bán đấu giá theo lô đều là bán đấu giá cổ phần. Các đơn vị này không coi bán đấu giá theo lô là bước chào bán cạnh tranh và đề nghị trong bước 1 (bán đấu giá công khai) bao gồm cả bán đấu giá theo lô.

Tiếp thu ý kiến của các cơ quan đại diện chủ sở hữu, các DNNN, Ban soạn thảo cho biết sẽ sửa theo hướng bán đấu giá công khai bao gồm hình thức: Đấu giá công khai thông thường hoặc đấu giá công khai theo lô (không coi bán đấu giá cổ phần theo lô là bước thứ hai). Theo hướng sửa đổi này, khi chuyển nhượng vốn nhà nước/vốn DNNN tại công ty cổ phần (thực hiện bước 1), chủ sở hữu vốn có vốn chuyển nhượng có thể thực hiện bán đấu giá công khai thông thường, hoặc không thực hiện bán đấu giá công khai thông thường mà thực hiện ngay bán đấu giá công khai theo lô.

Bên cạnh đó, tại Công văn 382/KTNN-TH năm 2016, Kiểm toán Nhà nước kiến nghị mở rộng thêm các phương thức thoái vốn khác (ngoài phương thức khớp lệnh, thỏa thuận trên sàn) như: Cơ chế đấu giá thông thường hoặc bán cả lô toàn bộ vốn nhà nước/vốn của doanh nghiệp tại công ty đại chúng niêm yết nhưng không thấp hơn biên độ giá giao dịch tại thời điểm bán. Đồng thời, Kiểm toán cũng kiến nghị bổ sung quy định về việc xác định giá khởi điểm đối với phần vốn nhà nước trước khi tổ chức bán theo phương thức giao dịch khớp lệnh trên sàn niêm yết.

Đấu giá phải do tổ chức chuyên nghiệp thực hiện

Cùng với việc bổ sung phương thức chuyển nhượng vốn, Dự thảo Nghị định 91 sửa đổi cũng sẽ quy định lại phương thức đấu giá công khai.

Theo quy định hiện hành của Nghị định 91, khi chuyển nhượng vốn có giá trị từ 10 tỷ đồng trở lên thực hiện tại Sở Giao dịch chứng khoán. Trường hợp chuyển nhượng phần vốn có giá trị dưới 10 tỷ đồng thì có thể thuê tổ chức tài chính trung gian bán đấu giá. Việc đấu giá có thể tự tổ chức tại doanh nghiệp, hoặc tại Sở Giao dịch chứng khoán.

Trên thực tế, quá trình tổ chức thực hiện bán đấu giá công khai theo quy định này, chủ sở hữu có vốn chuyển nhượng đều thuê dịch vụ bán đấu giá. Tuy nhiên do hiện nay khi quy định về chuyển nhượng vốn còn rải rác ở nhiều văn bản hướng dẫn khác nhau (Nghị định số 91/2015/NĐ-CP; Quyết định số 51/2014/QĐ-TTg; Quyết định số 41/2015/QĐ-TTg ), nên trình tự, thủ tục hồ sơ đấu giá do đơn vị làm dịch vụ đấu giá không được thống nhất (còn có phân biệt bán vốn theo Quyết định số 51/2014/QĐ-TTg và bán vốn theo Nghị định số 91/2015/NĐ-CP), dẫn đến khó cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện chuyển nhượng vốn.

Vừa qua Quốc hội đã ban hành Luật Đấu giá tài sản (Luật số 01/2016/QH14) và có hiệu lực từ ngày 1/7/2017. Căn cứ vào Luật này và Luật 69, dự thảo giao cơ quan đại diện chủ sở hữu, đơn vị tư vấn, DNNN thực hiện theo trình tự pháp luật về đấu giá để đảm bảo sự thống nhất. Các tổ chức đấu giá chuyên nghiệp phải thực hiện thông qua các hình thức: Đấu giá công khai (đấu giá công khai thông thường hoặc đấu giá công khai theo lô); chào bán cạnh tranh và phương thức thỏa thuận. Sau khi thực hiện bán thỏa thuận mà vẫn còn cổ phần chưa bán hết thì cơ quan đại diện chủ sở hữu căn cứ vào nhu cầu thị trường lựa chọn thời điểm để tiếp tục bán cổ phần theo một trong các phương thức nêu trên.

Bên cạnh đó, Dự thảo cũng quy định rõ, đấu giá công khai không thành công khi hết thời hạn đăng ký mà không có nhà đầu tư nào đăng ký tham gia; chỉ có 1 nhà đầu tư đăng ký tham gia đấu giá; không có nhà đầu tư nào trả giá; chỉ có 1 nhà đầu tư trúng đấu giá nhưng từ chối mua.

Còn phương thức chào bán cạnh tranh chỉ thực hiện khi có ít nhất 2 nhà đầu tư tham gia mua với lượng cổ phần tối thiểu bằng số lượng cổ phần chào bán. Nhà đầu tư tham gia chào bán cạnh tranh được chia tổng số cổ phần đăng ký mua thành các phần số lượng cổ phần để đặt giá mua khác nhau. Tương ứng với mỗi phần được chia ra từ tổng số cổ phần đặt mua, nhà đầu tư được đăng ký tối đa 3 mức giá đặt mua, nhưng không thấp hơn giá khởi điểm. Chào bán cạnh tranh không thành công khi chỉ có 1 nhà đầu tư nộp hồ sơ tham gia (kể cả trường hợp nhà đầu tư này đăng ký mua toàn bộ số lượng cổ phần chào bán) hoặc có từ 2 nhà đầu tư trở lên tham gia nhưng tổng cổ phần các nhà đầu tư đăng ký mua không bằng tổng số lượng cổ phần chào bán.

Đối với phương thức thỏa thuận chỉ thực hiện khi chào bán cạnh tranh không thành công trong trường hợp chỉ có 1 nhà đầu tư nộp hồ sơ tham gia. Việc bổ sung các quy định này, nhằm phản ánh đúng giá trị thực của doanh nghiệp và chỉ thực hiện thoái vốn khi giá thị trường cao hơn giá khởi điểm.

Minh Hà