ĐB Nguyễn Thị Phúc (Bình Thuận) phát biểu. Ảnh: TTXVN

Tăng phân cấp, phân quyền cho địa phương

Sau khi nghe báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật TCCQĐP, đa số các ĐB đồng tình với phương án tất cả các đơn vị hành chính TCCQĐP gồm HĐND và UBND, không phân biệt ở nông thôn hay đô thị.

Đồng thời, ĐB Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng) đề nghị thể chế hóa các quy định của Hiến pháp đẩy mạnh việc phân cấp, phân quyền, tạo sự chủ động cho các cấp chính quyền địa phương, tạo “địa dư” nhất định để địa phương quyết định những vấn đề cụ thể gắn với đặc thù của mỗi địa phương.

Cùng quan điểm, ĐB Hồ Thị Thủy (Vĩnh Phúc) cho biết, dự thảo chưa quy định rõ cả về nguyên tắc, tiêu chí, điều kiện, dẫn đến các nội dung quy định nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương còn lẫn lộn giữa phân cấp và phân quyền, sẽ dẫn tới sự lạm dụng dồn việc, dồn trách nhiệm của cấp trên cho cấp dưới và khó xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành.

Nhiều ý kiến ĐB cũng tán thành việc quy định số lượng và tiêu chuẩn đại biểu HĐND trong Luật TCCQĐP tương tự như Luật tổ chức Quốc hội nhưng đề nghị tăng số lượng đại biểu HĐND chuyên trách ở một số cấp hành chính.

Nhận định số lượng đại biểu chuyên trách là nguyên nhân đầu tiên có tính quyết định đến hiệu quả hoạt động của HĐND, các ĐB cho rằng thời gian qua đại biểu HĐND kiêm nhiệm quá nhiều dẫn đến tình trạng "vừa đá bóng, vừa thổi còi" nên hoạt động còn mang tính hình thức, chưa đạt kết quả như mong muốn.

Vì vậy, để nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND, ĐB Huỳnh Nghĩa (Đà Nẵng) cho rằng, cần quy định ngay trong luật tỷ lệ đại biểu hoạt động chuyên trách của HĐND các cấp, ít nhất 30% đại biểu chuyên trách cấp tỉnh, 20% cấp huyện, 15% cấp xã. Đồng thời quy định số lượng đại biểu HĐND là lãnh đạo, cán bộ, công chức trong cơ quan chuyên môn UBND, tăng cường số lượng đại biểu HĐND khối đảng, đoàn thể, tổ chức xã hội.

Cùng quan điểm, ĐB Nguyễn Thị Phúc (Bình Thuận) cũng đề nghị quy định theo hướng ở cấp tỉnh mỗi ban nên có một trưởng ban, hai phó trưởng ban và một ủy viên hoạt động chuyên trách vì chức năng nhiệm vụ của một ban tương đương với một sở, trách nhiệm rất nặng nề, cần được quy định rõ số lượng tăng lên mới đáp ứng được yêu cầu. Cấp huyện nên quy định mỗi ban có một trưởng ban và phó trưởng ban chuyên trách, cấp xã có một trưởng ban chuyên trách để tham mưu cho HĐND xã, huyện các nội dung thuộc nhiệm vụ quyền hạn của mình, đồng thời thực hiện tốt chức năng giám sát theo quy định.

Tăng đại biểu có tăng hiệu quả?

Tuy nhiên, ĐB Phạm Xuân Thường (Thái Bình) có quan điểm trái ngược với các ý kiến này và cho rằng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội hay HĐND các cấp không phải do số đại biểu chuyên trách nhiều hay ít, mà chính là có cơ chế hoạt động phù hợp, các đại biểu có năng lực, trình độ và đặc biệt là nhiệt tình, có trách nhiệm cao.

ĐB phân tích, theo quy định của dự thảo luật, HĐND cấp tỉnh thành lập thêm 3 ban như ban kinh tế ngân sách, ban văn hóa xã hội…, có nơi thành lập thêm 2 ban là ban dân tộc và ban đô thị. Như vậy biên chế tăng thêm ở HĐND cấp tỉnh ít nhất 20 người. Ở cấp huyện, thành lập thêm 2, 3 ban mỗi huyện sẽ tăng ít nhất 2 người/huyện, với 700 huyện thì số người tăng thêm ít nhất là 1.400 người. Tương tự ở cấp xã, số biên chế tăng thêm ít nhất là 11.000 người. Như vậy, chỉ tính riêng số lượng tăng thêm biên chế theo Luật TCCQĐP ít nhất là 12.600 người, chưa kể số đại biểu và các trưởng ban chuyên trách, chưa tính đến số tăng thêm ở những nơi có ban dân tộc và ban đô thị.

Hơn nữa, chúng ta mới thông qua Luật Tòa án nhân dân, Viện kiểm soát nhân dân và nhiều luật tố tụng theo hướng mở rộng quyền cho tòa án nhân dân, cộng vào với số biên chế buộc phải tăng do chia tách các đơn vị hành chính mà UBTVQH mới thông qua. Lúc đó, số lượng biên chế tăng thêm sẽ rất lớn trong lúc chúng ta đang thực hiện tinh giản biến chế, ĐB cho biết.

Vì vậy, ĐB Phạm Xuân Thường đề nghị không bố trí thêm đại biểu chuyên trách ở HĐND cấp xã, vì đã thành lập thêm 2 ban, đủ điều kiện cho HĐND cấp xã hoạt động, quy định các trưởng ban của HĐND tỉnh, huyện là đại biểu chuyên trách, còn cấp phó có thể là đại biểu chuyên trách, vì thực tiễn đã chứng minh bố trí trưởng ban chuyên trách sẽ bảo đảm hiệu quả tốt hơn rất nhiều so với trưởng ban kiêm nhiệm.

Dự án Luật TCCQĐP đã được xem xét, cho ý kiến tại kỳ họp 8 và được chỉnh lý, hoàn thiện để trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp này. Theo dự thảo, Luật sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2016./.

H.Y