Đoàn công tác Tổng cục Hải quan thực hiện kiểm tra giám định phế liệu nhập khẩu tại cảng Hải Phòng. Ảnh: Hải Anh

Không được NK phế liệu theo đường bộ, đường sắt

Tại Hội nghị trực tuyến giao ban công tác quý I/2019, triển khai nhiệm vụ quý II/2019 của Tổng cục Hải quan vừa diễn ra mới đây, Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Cẩn nhận định: “Dù đã quyết liệt thực hiện các giải pháp, nhưng hoạt động NK rác thải vẫn diễn ra phức tạp, hàng hóa tồn đọng tại các cảng vẫn chưa có chiều hướng giảm rõ rệt. Phế liệu lưu giữ trên 90 ngày kể từ ngày hàng đến cửa khẩu cảng trên cả nước chưa làm thủ tục hải quan vẫn lên tới 9.825 container. Do đó, Tổng cục Hải quan có chỉ đạo mới nhằm quyết liệt hơn với vấn nạn nhập rác thải gây ô nhiễm môi trường, quyết tâm ngăn chặn từ xa đối với các lô hàng có nguy cơ rác thải xâm nhập vào nội địa…”.

Theo đại diện Cục Giám sát quản lý hải quan, nhằm ngăn chặn rác đổ vào Việt Nam, thực hiện chủ trương của Chính phủ, chỉ đạo trực tiếp của Bộ Tài chính, từ giữa năm 2018, Tổng cục Hải quan đã có công văn hướng dẫn quản lý phế liệu NK từ nước ngoài vào Việt Nam. Tuy nhiên, đến thời điểm này, cơ quan hải quan nhận thấy cần thiết có chỉ đạo các cục hải quan tỉnh, thành phố siết chặt các khâu nghiệp vụ nhằm thực hiện quyết liệt và hiệu quả Chỉ thị 27/CT-TTg tăng cường quản lý hoạt động NK và sử dụng phế liệu NK làm nguyên liệu sản xuất.

Cụ thể, Tổng cục Hải quan chỉ đạo các cục hải quan tỉnh, thành phố tập trung áp dụng các biện pháp ngăn chặn từ xa. Phế liệu được phép NK từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất chỉ được NK qua các cửa khẩu theo quy định tại Thông tư số 01/2019/TT-BCT của Bộ Công thương; không được NK qua đường bộ, đường sắt.

Chỉ đạo mới của Tổng cục Hải quan thể hiện sự quyết liệt hơn đối với trách nhiệm của DN NK, DN kinh doanh cảng và các hãng tàu, đại lý hãng tàu. Cụ thể, cơ quan hải quan thực hiện rà soát, phân tích thông tin khai trên manifest trong thời hạn 4 giờ làm việc kể từ thời điểm tiếp nhận thông tin khai báo trên Hệ thống e-manifest (hệ thống tiếp nhận bản khai hàng hoá), chứng từ có liên quan và thông quan đối với tàu nhập cảnh, xuất cảnh và xử lý theo từng trường hợp cụ thể. Nếu có cơ sở xác định hàng hóa vận chuyển trên tàu biển là chất thải thì thông báo ngay cho hãng tàu và DN kinh doanh cảng về việc không được phép dỡ hàng hóa đó xuống cảng; đồng thời yêu cầu hãng tàu vận chuyển hàng hóa đó ra khỏi lãnh thổ Việt Nam và xử lý vi phạm theo quy định.

Trong trường hợp tàu biển chưa cập cảng Việt Nam hoặc đã cập cảng Việt Nam nhưng chưa dỡ hàng hóa xuống bãi cảng, có thông tin hàng hóa khai báo trên Hệ thống e-manifest là phế liệu, nhưng người nhận hàng trên manifest không có trong danh sách hoặc có trong danh sách nhưng Giấy xác nhận NK phế liệu đã hết hiệu lực hoặc DN đã NK hết số lượng trên Giấy xác nhận NK phế liệu hoặc DN chưa thực hiện ký quỹ bảo đảm phế liệu NK theo quy định thì cũng không được phép dỡ lô hàng phế liệu đó xuống cảng, đồng thời hãng tàu phải đưa hàng hóa đó ra khỏi lãnh thổ Việt Nam…

Kịp thời phát hiện và điều tra vi phạm

Cũng theo đại diện Cục Giám sát quản lý hải quan, chỉ đạo mới của Tổng cục Hải quan so với trước quy định rất rõ các bước nghiệp vụ từ khi phát hiện đến xử lý vi phạm để cán bộ công chức tuân thủ. Cụ thể, trường hợp lô hàng NK có thông tin chỉ đạo của Tổng cục Hải quan hoặc có dấu hiệu không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường, hoặc hàng hóa là chất thải thì chi cục hải quan nơi thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa, phối hợp với cục kiểm định/chi cục kiểm định hải quan thực hiện lấy mẫu đại diện của lô hàng để thực hiện phân tích đánh giá.

Trường hợp phát hiện tổng mức phóng xạ vượt quá mức giới hạn cho phép, cơ quan hải quan nhanh chóng yêu cầu sở khoa học và công nghệ phối hợp với đơn vị chức năng kịp thời thông báo cho cơ quan hải quan về điều kiện hàng hóa được phép xuất khẩu, NK hoặc không được phép xuất khẩu, NK để cơ quan hải quan thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định.

Trường hợp phát hiện có cất giấu hàng hóa thuộc diện cấm NK, tạm ngừng NK và hàng hóa không khai báo hải quan trong các container thì tiến hành kiểm tra thực tế toàn bộ lô hàng và xử lý theo quy định của pháp luật.

Trường hợp kết quả kiểm định hải quan xác định lô hàng không đủ điều kiện NK thì cục kiểm định/chi cục kiểm định hải quan thông báo ngay cho Tổng cục Hải quan để giám sát các lô hàng phế liệu NK tiếp theo của DN, thông báo cho Cục Điều tra chống buôn lậu để tiến hành các biện pháp nghiệp vụ điều tra, xác minh và xử lý theo đúng quy định của pháp luật; đồng thời gửi Cục Giám sát quản lý về hải quan để thông báo cho Bộ Tài nguyên và Môi trường phục vụ công tác quản lý, giám sát các tổ chức giám định.

Ngọc Linh