Số thu thuế BVMT đối với mặt hàng xăng dự kiến tăng 1.000 đồng/lít. Ảnh: T.T

Thu 150.810 tỷ đồng thuế BVMT

Quốc hội khóa XII tại kỳ họp thứ 8 đã thông qua Luật thuế BVMT, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2012. Tại Luật thuế BVMT quy định Biểu khung thuế của từng hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế; đồng thời quy định giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) căn cứ vào Biểu khung thuế tại Luật để quy định mức thuế cụ thể đối với từng loại hàng hóa chịu thuế đảm bảo nguyên tắc: Mức thuế đối với hàng hóa chịu thuế phù hợp với chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước trong từng thời kỳ; và mức thuế đối với hàng hóa chịu thuế được xác định theo mức độ gây tác động xấu đến môi trường của hàng hóa.

Mức thuế BVMT hiện hành đối với từng hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế BVMT do UBTVQH quy định như sau: Xăng, dầu, mỡ nhờn (xăng, trừ etanol: 3.000 đồng/lít, nhiên liệu bay: 3.000 đồng/lít, dầu diezel: 1.500 đồng/lít, dầu hỏa, dầu mazut, dầu nhờn: 900 đồng/lít, mỡ nhờn: 900 đồng/kg); Than đá (than antraxit: 20.000 đồng/tấn, than nâu, than mỡ, than đá khác: 10.000 đồng/tấn); Dung dịch Hydro-chloro-fluoro-carbon (HCFC): 4.000 đồng/kg; Túi ni lông thuộc diện chịu thuế: 40.000 đồng/kg; Thuốc diệt cỏ thuộc loại hạn chế sử dụng: 500 đồng/kg; Thuốc trừ mối thuộc loại hạn chế sử dụng, thuốc bảo quản lâm sản thuộc loại hạn chế sử dụng, thuốc khử trùng kho thuộc loại hạn chế sử dụng: 1.000 đồng/kg.

Việc thực hiện quy định về mức thuế BVMT của UBTVQH đã góp phần nâng cao trách nhiệm và nhận thức của xã hội đối với môi trường; khuyến khích sản xuất, tiêu dùng hàng hóa thân thiện với môi trường; qua đó đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế bền vững, khuyến khích phát triển kinh tế đi liền giảm ô nhiễm môi trường.

Đồng thời, đảm bảo ứng phó kịp thời với diễn biến giá dầu trên thị trường thế giới; đảm bảo lợi ích quốc gia trong điều kiện hội nhập sâu khi thực hiện cắt giảm dần thuế nhập khẩu theo các cam kết quốc tế; động viên hợp lý đóng góp của xã hội vào ngân sách nhà nước (NSNN) để thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội của đất nước, trong đó có nhiệm vụ chi cho BVMT.

Theo thống kê của Bộ Tài chính, tổng số thu thuế BVMT giai đoạn 2012 - 2017 khoảng 150.810 tỷ đồng, bình quân khoảng 25.135 tỷ đồng/năm, chiếm tỷ trọng khoảng 1,48% - 4,27% trên tổng thu NSNN và khoảng 0,34% - 0,98% trên tổng sản phẩm trong nước (GDP) hàng năm. Trong đó: năm 2012 là 11.160 tỷ đồng; năm 2013 là 11.512 tỷ đồng; năm 2014 là 11.970 tỷ đồng; năm 2015 là 27.020 tỷ đồng; năm 2016 là 44.323 tỷ đồng và năm 2017 khoảng 44.825 tỷ đồng.

Sửa biểu thuế - không thể trì hoãn

Tuy nhiên, để tiếp tục thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước về hoàn thiện chính sách tài chính hướng tới phát triển bền vững và nhằm mục tiêu cơ cấu lại nguồn thu NSNN; khắc phục những hạn chế về mức thuế BVMT hiện hành của một số hàng hóa; phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế ngày càng sâu, rộng thì việc nghiên cứu, xây dựng dự án Nghị quyết về Biểu mức thuế BVMT để điều chỉnh mức thuế BVMT là hết sức cần thiết.

Theo đó, dự thảo Nghị quyết đã đề nghị điều chỉnh mức thuế BVMT đối với một số hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế. Cụ thể, để khuyến khích tổ chức, cá nhân sản xuất, sử dụng sản phẩm thay thế, thân thiện với môi trường, đảm bảo lợi ích quốc gia trong điều kiện hội nhập sâu khi thực hiện cắt giảm dần thuế nhập khẩu theo các cam kết quốc tế, đề nghị tăng mức thuế đối với mặt hàng xăng từ 3.000 đồng/lít lên mức trần 4.000 đồng/lít; Dầu diesel tăng mức thuế từ 1.500 đồng/lít lên mức trần 2.000 đồng/lít; Dầu mazut, dầu nhờn tăng mức thuế từ 900 đồng/lít lên mức trần 2.000 đồng/lít; Mỡ nhờn tăng mức thuế từ 900 đồng/kg lên mức trần 2.000 đồng/kg.

Riêng nhiên liệu bay, dầu hỏa giữ như hiện hành vì mức thuế của nhiên liệu bay đang ở mức trần trong khung thuế suất; dầu hỏa là mặt hàng thiết yếu phục vụ cho đa số người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa.

Để khuyến khích hơn nữa việc sử dụng tiết kiệm nguồn tài nguyên than, khuyến khích sử dụng nhiên liệu thay thế, có ảnh hưởng ít hơn đến môi trường, đề nghị: Than antraxit tăng mức thuế từ 20.000 đồng/tấn lên 30.000 đồng/tấn; Than nâu, than mỡ, than đá khác tăng mức thuế từ 10.000 đồng/tấn lên 15.000 đồng/tấn; Dung dịch HCFC tăng mức thuế từ 4.000 đồng/kg lên mức trần 5.000 đồng/kg. Túi ni lông thuộc diện chịu thuế đề nghị tăng mức thuế BVMT từ 40.000 đồng/kg lên mức trần 50.000 đồng/kg.

Bộ Tài chính đã tính toán những tác động tới NSNN. Theo đó, tổng số thu thuế BVMT dự kiến khoảng 57.312 tỷ đồng/năm, tăng khoảng 15.684,2 tỷ đồng/năm. Trong đó, số thu thuế BVMT đối với xăng dầu dự kiến khoảng 55.591 tỷ đồng/năm, tăng khoảng 14.863 tỷ đồng/năm. Số thu thuế dự kiến đối với than đá khoảng 1.590,0 tỷ đồng/năm, tăng khoảng 795,0 tỷ đồng/năm. Số thu thuế BVMT dự kiến đối với dung dịch HCFC khoảng 63,5 tỷ đồng/năm, tăng 12,7 tỷ đồng/năm. Đối với túi ni lông thuộc diện chịu thuế, số thu thuế BVMT dự kiến khoảng 67,5 tỷ đồng/năm, tăng 13,5 tỷ đồng/năm.

Cùng với số thu thuế BVMT tăng lên, số thu thuế GTGT đối với các hàng hóa này cũng sẽ tăng lên khoảng 1.568,4 tỷ đồng. Khi đó, tổng số thu NSNN dự kiến tăng lên khoảng 17.252,6 tỷ đồng/năm.

Như vậy, bên cạnh việc góp phần hạn chế việc sử dụng các hàng hóa gây ô nhiễm với môi trường, khuyến khích việc sản xuất, tiêu dùng các hàng hóa thân thiện với môi trường (Xăng E5, túi ni lông thân thiện với môi trường), việc điều chỉnh tăng mức thuế BVMT đối với các hàng hóa trên sẽ góp phần tạo thêm nguồn thu để thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, trong đó có các nhiệm vụ chi cho BVMT.

Theo thống kê cho thấy, nhiệm vụ chi cho BVMT từ NSNN tăng dần trong giai đoạn 2012-2016. Tổng chi NSNN cho các nhiệm vụ BVMT giai đoạn 2012 - 2016 khoảng 131.857 tỷ đồng, bình quân khoảng 26.371 tỷ đồng/năm, cao hơn số thu thuế BVMT giai đoạn 2012 - 2016 (số thu thuế BVMT giai đoạn 2012 - 2016 theo báo cáo trên là 105.985 tỷ đồng, bình quân 21.197 tỷ đồng)./.

Minh Anh