Toàn cảnh cuộc họp lấy ý kiến tham gia xây dựng Dự án Luật quản lý, sử dụng tài sản công. Ảnh:Hạnh Thảo

Cơ chế quản lý tài sản công còn phân tán

Trình bày tại buổi họp, Cục trưởng Cục Quản lý Công sản Trần Đức Thắng cho biết, Luật Quản lý, sử dụng tài sản nhà nước (TSNN) năm 2008 là văn bản pháp luật cao nhất, lần đầu tiên được ban hành ở Việt Nam về quản lý, sử dụng TSNN.

Qua 6 năm thực hiện, công tác quản lý, sử dụng TSNN đã đạt được những kết quả quan trọng, giúp cho việc quản lý tài sản (TS) công ngày càng đi vào thực chất, tiết kiệm, tránh lãng phí.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, trong khi triển khai thực hiện, Luật cũng đã bộc lộ nhiều hạn chế và không còn phù hợp với điều kiện thực tế.

Đơn cử như cơ chế quản lý TS công còn phân tán, được điều chỉnh bởi nhiều luật khác nhau, chưa có luật chung để quy định những nguyên tắc thống nhất trong quản lý.

Luật hiện hành mới điều chỉnh đối với một bộ phận TS công tại cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị- xã hội,… dẫn tới chưa có những nguyên tắc chung trong quản lý. Vì vậy đã hạn chế hiệu quả, hiệu lực trong quản lý, sử dụng nguồn TS này.

Bên cạnh đó, quy trình đầu tư, mua sắm, xử lý TS công còn bị phân tán do nhiều cơ quan, đơn vị cùng làm, nặng về hành chính, bao cấp, tính chuyên nghiệp thấp. Khả năng điều tiết và vai trò của cơ quan quản lý TS công hạn chế, nên còn tình trạng nơi thừa nơi thiếu, sử dụng sai công năng, sai mục đích.

Hơn nữa, việc quản lý một số loại TS công trong một số lĩnh vực chưa được quan tâm đúng mức, chậm đổi mới, chưa đồng bộ với cơ chế quản lý tài chính, đặc biệt là TS công tại đơn vị sự nghiệp công, TS kết cấu hạ tầng. Trong khi đó, các cơ quan quản lý cũng không nắm được tổng thể về TS công dẫn đến công tác hạch toán không đầy dủ, thống nhất và chưa gắn với quản lý về giá trị với quản lý về hiện vật.

Nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, theo ông Trần Đức Thắng là do TS công có phạm vi rất rộng, công tác quản lý còn bị buông lỏng trong thời gian dài, hệ thống pháp luật chưa theo kịp với yêu cầu quản lý. Ý thức trách nhiệm của nhiều cấp, ngành trong việc quản lý chưa cao; công nghệ quản lý còn lạc hậu, đặc biệt là chế tài xử lý các vi phạm còn thiếu và yếu.

Do đó, Chính phủ đã quyết định trình Quốc hội ban hành Luật mới thay thế cho Luật hiện hành. Ban soạn thảo dự kiến để tên là "Luật quản lý, sử dụng tài sản công" cho phù hợp với thực tế.

Tại buổi họp, Cục trưởng Trần Đức Thắng cũng đọc Quyết định của Bộ Tài chính về việc thành lập Ban soạn thảo và Tổ biên tập Luật Quản lý, sử dụng TS công. Theo đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng làm Trưởng Ban soạn thảo, Thứ trưởng Nguyễn Hữu Chí làm Phó Ban. Tổ biên tập do Cục trưởng Cục QLCS Trần Đức Thắng làm Tổ trưởng, Cục phó Nguyễn Tân Thịnh làm Tổ phó.

Kế thừa - sửa đổi để TS công sinh lợi

Ông Trần Đức Thắng cho biết, dự thảo Luật Quản lý, sử dụng tài sản công được xây dựng theo hướng đảm bảo tất cả các loại TS đều được quản lý chặt chẽ, hiệu quả bằng pháp luật; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các Luật liên quan….

Theo đó, dự thảo Luật gồm 12 Chương, 146 Điều, quy định cụ thể từ quyền hạn, trách nhiệm của các cơ quan đối với TS công đến chế độ quản lý, sử dụng TS công tại các cơ quan, đơn vị; chế độ quản lý, sử dụng TS kết cấu hạ tầng; TS phục vụ hoạt động của dự án sử dụng vốn nhà nước; TS công tại doanh nghiệp nhà nước; TS được xác lập quyền sở hữu nhà nước…

Sau khi nghe báo cáo, các đại biểu đến từ các bộ, ngành liên quan đều nhất trí với Dự thảo Luật và đánh giá cao sự chuẩn bị kỹ lưỡng của Ban soạn thảo và Tổ biên tập.

Tuy nhiên, theo các đại biểu, Ban soạn thảo cũng cần xem xét, điều chỉnh và làm rõ một số vấn đề để khi Luật ra đời đi vào cuộc sống không bị “chết yểu”.

Đại diện đến từ Bộ Quốc Phòng cũng nêu ra sự bất cập khi tại Dự thảo Luật có quy định 2 cấp quản lý TS công, một thuộc Bộ Tài chính, một thuộc Sở Tài chính. Đây là sự nhất thể hóa trong việc quản lý, nhưng cơ chế phối hợp sẽ như thế nào? Bởi hiện nay tại địa phương nào cũng có cơ quan quản lý công sản. Do đó, đại biểu này đề nghị cần quy định rõ cơ chế phối hợp giữa Bộ Tài chính, Sở Tài chính với các cơ quan quản lý công sản tại các địa phương.

Góp ý vào vấn đề liên quan đến việc thu hồi, điều chuyển TS, theo vị đại biểu đến từ Bộ Quốc Phòng, trong Dự thảo mới quy định việc điều chuyển giữa cơ quan trung ương với cơ quan ở địa phương mà chưa có quy định giữa các cơ quan ở địa phương với nhau. Do đó cần phải bổ sung quy định này.

Về nguyên tắc quản lý TS công, theo đại biểu đến từ Bộ Tư pháp: Dự thảo cũng mới chỉ tập trung vào việc bảo vệ và duy trì TS, khi quy định TS công đã được giao cho các cơ quan, đơn vị nếu không sử dụng thường xuyên thì được khai thác trong thời gian không sử dụng theo hình thức cho thuê, kinh doanh dịch vụ… mà chưa có quy định TS đó phải phát triển, phải sinh lợi.

Do đó, theo đại biểu này, phải thêm quy định phát triển và sinh lợi từ TS công vào Dự thảo Luật.

Ngoài ra, các đại biểu cũng yêu cầu cần bổ sung quy định quản lý đối với các TS bị chôn giấu, bị thất lạc đã tìm thấy… bên cạnh các quy định cho TS vô chủ trong Dự thảo Luật….

Sau khi nghe ý kiếm tham gia xây dựng từ các đại biểu, Thứ trưởng Nguyễn Hữu Chí đã đề nghị Ban soạn thảo và Tổ biên tập cần chủ động và mạnh dạn đưa ra các ý kiến vào trong Dự thảo Luật, để dễ dàng cho việc chọn lọc sau này (bao nhiêu ý kiến đồng ý và không đồng ý) thay vì phải chờ lấy ý kiến của tất cả các bộ, ngành, địa phương vì như thế sẽ rất mất rất nhiều thời gian.

Bên cạnh đó cũng cần chọn một số đơn vị lớn để khảo sát, tập hợp số liệu để rút ra những kinh nghiệm tránh cho việc thực hiện gặp khó khăn khi Luật được ban hành./.

Hạnh Thảo