Năm 2015 các khoản thu từ dầu thô và thu từ hoạt động xuất nhập khẩu giảm mạnh

Tuy nhiên, các hoạt động này cũng có những tác động ngắn hạn đến nguồn thu ngân sách”. Đây là một đánh giá được nêu ra tại phiên họp thứ 42 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) khi xem xét tình hình kinh tế xã hội, ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2015 và kế hoạch năm 2016.

Hoàn thành 13/14 chỉ tiêu Quốc hội đặt ra

Đánh giá chung, Ủy ban Kinh tế cho rằng, dù trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động bất thường, tình hình kinh tế xã hội nước ta tiếp tục có chuyển biến tích cực, dự kiến có 13/14 chỉ tiêu của năm 2015 đạt và vượt kế hoạch theo Nghị quyết của Quốc hội. Tăng trưởng kinh tế cao nhất trong 5 năm, lạm phát thấp. An sinh xã hội được bảo đảm, chính sách tiền lương được điều chỉnh góp phần cải thiện đời sống của người lao động…

Bên cạnh kết quả tích cực, một số ý kiến cũng cho rằng việc phục hồi tăng trưởng thiếu yếu tố bền vững, khai thác dầu vượt kế hoạch trong điều kiện giá dầu ở mức thấp. Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản 9 tháng đầu năm chỉ tăng trưởng 2,08% so với mức 3% của cùng kỳ năm 2014. Nhập siêu trở lại sau 3 năm xuất siêu. Cân đối NSNN khó khăn, nợ công nằm trong giới hạn cho phép nhưng tăng nhanh trong giai đoạn 2011 - 2015. Hiệu quả sử dụng vốn ODA chưa cao, chưa gắn với chính sách huy động vốn đối ứng.

Khái quát ban đầu kết quả thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2011 - 2015, nhiều ý kiến trong Ủy ban Kinh tế cho rằng nước ta đạt được những thành tựu quan trọng trong những năm qua, kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát thấp, tăng trưởng cao dần. Thu nhập bình quân đầu người từ 642 USD năm 2010 tăng lên dự kiến 2.228 USD năm 2015.

Về tình hình thực hiện NSNN năm 2015, Ủy ban Tài chính ngân sách (UBTCNS) cơ bản nhất trí với đánh giá của Chính phủ và cho rằng, trong bối cảnh nền kinh tế trong nước đã có bước phục hồi tích cực, tổng thu NSNN năm 2015 ước vượt dự toán 16.400 tỷ đồng (tăng 1,8% so dự toán và tăng 7,4% so ước thực hiện 2014) là kết quả đáng ghi nhận, thể hiện sự quyết liệt trong điều hành của Chính phủ, tinh thần trách nhiệm cao, nỗ lực, cố gắng hoàn thành vượt dự toán được giao của các bộ, ngành trung ương và địa phương.

Mặc dù đạt được kết quả khả quan, song nền kinh tế còn gặp nhiều khó khăn trong điều kiện tình hình kinh tế thế giới và khu vực chưa thực sự ổn định, môi trường đầu tư và kinh doanh trong nước chưa được cải thiện nhiều, giá dầu thô giảm mạnh...

Chủ nhiệm UBTCNS Phùng Quốc Hiển cho rằng những yếu tố này đã tác động không nhỏ đến kết quả thu NSNN năm 2015. Cơ cấu thu đã có những thay đổi, thu nội địa ngày càng chiếm vị trí chủ yếu, thu từ dầu thô và thu từ hoạt động xuất nhập khẩu giảm mạnh, mức độ huy động vào NSNN từ GDP qua thuế, phí có xu thế giảm so với giai đoạn trước.

Thu từ dầu thô chỉ chiếm 5,5% tổng thu cân đối ngân sách

Trình bày tại UBTVQH, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết tỷ trọng thu ngân sách/GDP thời gian qua có xu hướng giảm chủ yếu do tỷ trọng thu từ dầu thô, thu từ xuất nhập khẩu vào tổng thu cân đối NSNN giảm mạnh qua các năm. Trong đó, thu từ dầu giảm từ 5,2% GDP và 18,4% tổng thu giai đoạn 2006 - 2010 xuống còn tương ứng 1% GDP và 6% tổng thu cân đối NSNN giai đoạn hiện nay. Năm 2016, dự kiến tỷ trọng thu từ dầu sẽ chiếm 0,9% GDP và 5,5% tổng thu cân đối NSNN.

“Giá dầu giảm ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách, nhưng mặt tích cực là làm giảm chi phí đầu vào của nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng. Mức tăng trưởng cao 6,5% trở lên của năm nay có sự đóng góp lớn của giá dầu giảm”, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng bình luận.

Đối với thu từ xuất nhập khẩu, tỷ lệ giảm từ bình quân 5,9% GDP và 20,7% tổng thu giai đoạn 2006 - 2010 xuống 3,4% GDP và 17,5% tổng thu cân đối trong dự toán 2016, do hàng năm chúng ta phải liên tục cắt giảm thuế theo các cam kết hội nhập. “Với thu nội địa, chúng ta điều chỉnh giảm một số loại thuế nhanh hơn dự kiến, miễn giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp, cắt giảm, bãi bỏ hàng trăm các loại phí. Con số ước giảm tỷ lệ thu từ thuế và phí xấp xỉ 1% GDP hàng năm”, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết.

Ngoài ra, hoạt động tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và hệ thống ngân hàng, bên cạnh những kết quả tích cực đạt được, cũng phát sinh chi phí lớn ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách. Với DNNN, đó là chi phí xử lý các khoản đầu tư không hiệu quả, chi phí đầu tư, đổi mới, thay thế công nghệ. Với ngân hàng, việc xử lý nợ xấu, trích lập dự phòng rủi ro khá lớn của các ngân hàng thương mại cũng đã làm giảm mạnh số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp ngân sách, ước tính có thể lên đến hàng chục ngàn tỷ đồng.

Từ tình hình thực tế đặt ra, để khắc phục những khó khăn của công tác ngân sách, đạt mục tiêu huy động đảm bảo thanh khoản cho NSNN với chi phí hợp lý, đa số các ý kiến trong UBTCNS nhất trí với đề xuất của Chính phủ về việc đa dạng hóa kỳ hạn phát hành trái phiếu Chính phủ theo quy định tại Luật Quản lý nợ công, và việc huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ tại thị trường quốc tế.

H.Y