* PV: Thưa ông, giải ngân vốn ĐTC 8 tháng năm 2019 mới đạt hơn 41% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (thấp hơn so với cùng kỳ năm 2018), đặc biệt, hiện có 16 bộ, ngành và 1 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới 20%. Theo ông, việc chậm giải ngân vốn sẽ mang lại những hệ lụy như thế nào?

Ông Nguyễn Minh Phong

- Ông Nguyễn Minh Phong: Hiện nay, có một nghịch lý lớn đang xảy ra trên bình diện quốc gia đó là trong khi khu vực kinh tế tư nhân luôn khát vốn đầu tư, nhiều doanh nghiệp chạy đôn chạy đáo tìm cách có được vốn (kể cả với lãi suất cao) để triển khai dự án đầu tư mới hoặc mở rộng, thì ở khu vực công, các dòng vốn ngân sách, thực chất cũng là dòng vốn quý giá của xã hội, cứ đủng đỉnh và vô tư chậm tiến độ và được biện minh với mọi lý do đa dạng và bất khả kháng… Bởi vậy, giải ngân vốn ĐTC đã, đang là áp lực nội tại của Chính phủ và hiện Chính phủ cũng đang có những chỉ đạo rất quyết liệt để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn ĐTC.

Đánh giá về tác động, việc chậm giải ngân vốn ĐTC mang đến nhiều hệ lụy. Trước hết, việc chậm giải ngân vốn ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế. Bởi, ĐTC luôn chiếm khoảng 30% tổng đầu tư của toàn xã hội, là một thành tố cấu thành tăng trưởng GDP. Do đó, khi giải ngân vốn ĐTC chậm sẽ có những ảnh hưởng nhất định đến tăng trưởng kinh tế.

Thứ hai, việc chậm giải ngân vốn sẽ làm tăng chi phí đầu tư, bởi phải trả lãi vay do vốn ĐTC có một phần là vốn vay nước ngoài. Đặc biệt, việc kéo dài dự án còn có thể gây thất thoát, lãng phí, do khi tính theo giá trượt nhiều công trình bị đội vốn lên gấp nhiều lần vốn dự kiến ban đầu…

Bên cạnh đó, vốn ĐTC, nhất là trong những dự án, công trình hạ tầng được coi là “vốn mồi” để thúc đẩy, kích thích những nguồn vốn khác như nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, nguồn vốn đầu tư của khu vực tư nhân… tăng cường đầu tư vào những dự án xây dựng kết cấu hạ tầng, qua đó đóng góp vào sự phát triển kinh tế của mỗi địa phương và của cả nước.

* PV: Mặc dù đã có những quy định về việc thu hồi và điều chuyển vốn ĐTC nếu giải ngân chậm, song thực hiện lại chưa thực sự quyết liệt. Ông có cho rằng, đây là giải pháp mạnh cần thực hiện quyết liệt hơn nữa, công khai việc điều chuyển vốn và công khai các bộ, ngành, địa phương giải ngân kém hiệu quả để thúc đẩy giải ngân vốn ĐTC hay không?

- Ông Nguyễn Minh Phong: Tại công điện thúc đẩy tiến độ giải ngân vốn ĐTC mà Thủ tướng Chính phủ ký, ban hành ngày 21/8 vừa qua cũng đã nhấn mạnh vấn đề Bộ Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm điều chuyển theo thẩm quyền, hoặc tổng hợp báo cáo Thủ tướng trước ngày 10/10 về những dự án không có khả năng giải ngân và thu hồi số vốn không có khả năng giao kế hoạch năm 2019. Tôi cho rằng, các quy định pháp luật về việc thu hồi và điều chuyển vốn ĐTC nếu giải ngân chậm đã được quy định cụ thể trong Luật ĐTC hiện hành. Chính phủ cũng thường xuyên có những chỉ đạo quyết liệt để đẩy nhanh tiến độ giải ngân ĐTC. Vấn đề còn lại là bộ, ngành chức năng được giao nhiệm vụ cần thực hiện rốt ráo, tăng cường hơn nữa trách nhiệm, thẩm quyền của mình để khắc phục sự trì trệ trong giải ngân vốn ĐTC.

Song song với đó, các vấn đề trong giải ngân vốn ĐTC như về tiến độ giải ngân, nguyên nhân chậm giải ngân… cần phải được công khai minh bạch, để một mặt nhận diện được các nút thắt cần tháo gỡ, mặt khác, có những chế tài xử lý cán bộ cố tình cản trở làm chậm giải ngân vốn ĐTC.

* PV: Từ thực trạng trên, theo ông, cần có những giải pháp như thế nào để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn ĐTC?

- Ông Nguyễn Minh Phong: Để thúc đẩy giải ngân vốn ĐTC cũng như nâng cao hiệu quả ĐTC cần nâng cao chất lượng, hiệu quả của cả một quy trình, bắt đầu từ khâu lập dự án cho đến khâu hoàn tất thủ tục để rút vốn ra khỏi kho bạc. Theo đó, ngay từ khâu lập dự án, cần xóa bỏ tình trạng các đơn vị và cá nhân có trách nhiệm lập ra các dự án với chất lượng thấp, cốt chỉ để “xếp hàng” xin vốn, chạy theo chủ nghĩa thành tích, lợi ích nhóm, hay tư duy nhiệm kỳ… Nếu dự án ĐTC được lập ra mà chất lượng thấp thì không thể có chuyện giải ngân nhanh được, thậm chí, với những trường hợp như vậy, giải ngân nhanh sẽ dẫn đến thất thoát, lãng phí rất lớn nguồn lực ngân sách nhà nước.

Tiếp đó, trong quá trình thực hiện dự án, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương có trách nhiệm phải theo dõi sát sao để đẩy nhanh tiến độ đền bù, giải phóng mặt bằng, đấu thầu và hoàn thiện các hồ sơ, thủ tục thanh toán... Đối với các nhà thầu vi phạm tiến độ, chất lượng xây dựng công trình, vi phạm các điều khoản hợp đồng đã ký kết… cần xử lý nghiêm, kịp thời.

Bên cạnh đó, các đại biểu Quốc hội tại các địa phương cần phát huy vai trò giám sát của mình đối với các dự án đã nằm trong kế hoạch ĐTC được phê duyệt, để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn ĐTC, thúc đẩy tăng trưởng… Đặc biệt, các cá nhân, người đứng đầu đơn vị mà có những biểu hiện vô cảm, nhũng nhiễu, cản trở, tắc trách gây chậm trễ trong triển khai thực hiện và giải ngân vốn ĐTC cần kiểm điểm rõ trách nhiệm, xử lý kỷ luật, kể cả bằng hình thức phạt hành chính cũng như có thể bị điều chuyển vị trí công tác hay buộc thôi việc…

* PV: Xin cảm ơn ông!

Diệu Thiện (thực hiện)