Đề xuất tăng tuổi hưu và các điểm thay đổi của Bộ luật Lao động sửa đổi thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp. Ảnh: L.V
* PV: Việc tăng tuổi hưu như trong đề xuất tại Bộ luật Lao động sửa đổi đang nhận được rất nhiều sự quan tâm của dư luận, với nhiều ý kiến khác nhau. Theo ông, tăng tuổi hưu đem lại lợi ích gì?
- TS. Bùi Sỹ Lợi: Trước hết, việc tăng tuổi nghỉ hưu sẽ khắc phục tình trạng già hóa dân số, tránh sự thiếu hụt lao động. Việt Nam đang quy định tuổi nghỉ hưu của nam là 60, nữ là 55. Nhưng trong 3 triệu người Việt Nam về hưu hiện nay, nữ chỉ đạt bình quân 53 tuổi, nam đạt bình quân 57 tuổi. Năm 2014, Việt Nam được bổ sung vào lực lượng lao động 1,2 triệu người, nhưng đến 2018 chỉ còn có 400.000 lao động bổ sung vào lực lượng lao động. Nếu tiếp tục xu hướng này thì đến 2035, Việt Nam sẽ bắt đầu thiếu lao động như Nhật Bản, Hàn Quốc và có thể phải nhập khẩu lao động như các nước này.
Đồng thời, tăng tuổi nghỉ hưu sẽ giữ lại được những người có kinh nghiệm, kỹ năng, tay nghề, chuyên môn nghiệp vụ, tránh tình trạng thiếu lực lượng lao động chất lượng cao. Có thể nhiều nguời nhìn thấy trong hiện tại chúng ta đang dư thừa lao động nên cảm thấy tăng tuổi hưu sẽ mất chỗ làm việc cho lớp trẻ. Kéo dài tuổi hưu thì đồng nghĩa với việc cũng có tình trạng thiếu chỗ làm việc cho một số vị trí nhưng vì chúng ta nâng rất chậm, nên quá trình này diễn ra chậm dần, mỗi năm tăng từ 3 - 4 tháng, không tới mức quá sốc cho thị trường lao động. Bên cạnh đó, thực tế là muốn làm việc tại cơ quan Nhà nước đều phải thi tuyển. Đồng thời, nếu lo ngại những người có chức có quyền giữ ghế quá lâu, thì theo cơ chế của Đảng, việc giữ chức vụ lãnh đạo không quá 2 nhiệm kỳ nên không làm mất cơ hội việc làm cho giới trẻ.
| |||||||||||||
* PV: Xin ông cho biết về các phương án tăng tuổi hưu trong Bộ luật Lao động sửa đổi sẽ được Chính phủ trình Quốc hội trong kỳ họp lần này?
- TS. Bùi Sỹ Lợi: Có 2 phương án tăng tuổi hưu sẽ được Chính phủ trình Quốc hội trong kỳ họp lần này. Phương án 1: Luật chỉ chốt tuổi nghỉ hưu, còn lộ trình tăng ra sao sẽ do Chính phủ điều chỉnh.
Theo đó, tuổi nghỉ hưu của người lao động (NLĐ) trong điều kiện làm việc bình thường được điều chỉnh theo lộ trình cho đến khi đủ 62 tuổi với nam và đủ 60 tuổi với nữ. Căn cứ theo ngành nghề, công việc, điều kiện lao động, nhu cầu thị trường, xu hướng già hóa dân số…, Chính phủ quyết định lộ trình tăng tuổi hưu từ 1/1/2021. Với NLĐ làm việc trong lĩnh vực nặng nhọc, độc hại, suy giảm sức khỏe được nghỉ hưu trước 5 năm và NLĐ có trình độ chuyên môn cao được nghỉ hưu muộn hơn 5 năm so với tuổi trên.
Phương án 2: Đưa ra mốc năm để đạt tuổi hưu, còn Chính phủ quy định chi tiết về lộ trình tăng. Theo đó, tuổi nghỉ hưu của NLĐ trong điều kiện làm việc bình thường được điều chỉnh theo lộ trình cho đến khi đủ 62 tuổi đối với nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi với nữ vào năm 2035. Kể từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu từ đủ 60 tuổi 3 tháng với nam và đủ 55 tuổi 4 tháng với nữ. Với NLĐ làm việc trong lĩnh vực nặng nhọc, độc hại, suy giảm vẫn như phương án 1. Bản chất của hai phương án này như nhau, đều là nâng lên tuổi nghỉ hưu của nam là 62, nữ là 60. Nâng tuổi nghỉ hưu ở đây chủ yếu ở NLĐ trong điều kiện làm việc bình thường, chủ yếu là khu vực công chức, lao động hành chính trong doanh nghiệp, còn lao động trực tiếp thì không điều chỉnh bao nhiêu. Đặc biệt, đối với gần 1.800 ngành nghề đặc biệt, nặng nhọc thì cơ bản là không nâng.
* PV: Vậy tại sao lại có sự chênh lệch trong quy định về tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ? Ông nhận định thế nào về yếu tố bình đẳng giới trong việc tăng tuổi hưu?
- TS. Bùi Sỹ Lợi: Về chênh lệch tuổi nghỉ hưu nam hơn nữ 2 năm, theo giải trình của Chính phủ, trong 187 nước thành viên của ILO (Tổ chức Lao động quốc tế) thì có 36% số quốc gia có tuổi hưu chênh lệch nữ so với nam 2 tuổi. Bên cạnh đó, Việt Nam suốt 60 năm nay đều thể hiện quan điểm bình đẳng giới là có phần ưu ái cho phụ nữ, do phụ nữ phải nuôi con và thực hiện nhiều thiên chức khác mà nam giới khó làm tốt như phụ nữ. Do quá trình phát triển đến nay, phụ nữ đã phát triển rất nhiều cả về năng lực, thể lực, sức khỏe nên cũng sẽ từng bước thực hiện để tuổi nghỉ hưu của nam và nữ tiến tới cân bằng, bởi nếu đạt được tuổi nghỉ hưu càng gần nhau giữa hai giới thì càng có lợi cho phụ nữ về thu nhập, về thăng tiến vị trí chính trị, đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) nhiều năm thì lương hưu cũng sẽ cao hơn.
Việt Nam đã ký Công ước Cedaw về chống mọi sự phân biệt đối xử với phụ nữ và đáng lẽ ra phải áp ngay tuổi nghỉ hưu của nam - nữ bằng nhau. Tuy nhiên, do điều kiện vẫn còn khó khăn nên tạm thời vẫn xử lý ở phương án tuổi nghỉ hưu chênh lệch nhau 2 tuổi giữa hai giới, để tạo cơ hội cho phụ nữ. 60 năm qua, Việt Nam thực hiện nghỉ hưu ở mốc nam hơn nữ 5 năm, bây giờ thực hiện ngay cần bằng tuổi hưu thì rất khó khăn cho phụ nữ nên cần có lộ trình và sẽ tiến tới dần dần cân bằng tuổi nghỉ hưu. Quan trọng là nếu phụ nữ về hưu thấp hơn 2 năm nhưng tiền nghỉ hưu đừng thấp hơn nam giới, đó mới là đảm bảo sự bình đẳng cho phụ nữ. Chúng tôi đang suy nghĩ sửa Luật BHXH và xử lý vấn đề này.
* PV: Xin cảm ơn ông!
Thảo Miên
