Bản copy của Ngân sách liên bang Mỹ năm tài khóa 2014. Ảnh nguồn: WSJ
Đây là lầu tiên trong 5 năm qua (kể từ năm 2011), thâm hụt ngân sách Mỹ tăng lên, đảo ngược xu hướng giảm thâm hụt trong giai đoạn phục hồi của nền kinh tế.
Thâm hụt ngân sách mở rộng đến 587 tỷ USD trong năm tài khóa kết thúc vào 30/9, Bộ Tài chính Mỹ công bố vào thứ Sáu (14/10), tăng 34% so với năm tài khóa trước.
Khoản tăng lên này đưa thâm hụt chiếm 3,2% GDP, tương đương với mức trung bình Mỹ đã duy trì trong 40 năm qua và tăng từ 2,5% GDP của năm 2015. Tính toán bằng phần trăm trong GDP, đây là lần đầu tiên thâm hụt tăng lên từ năm 2009.
Thâm hụt đã giảm trong những năm gần đây, do cắt giảm chi tiêu và nền kinh tế mạnh lên đã hạn chế các khoản chi phí và tăng thu chính phủ. Nhưng con số người nhận bảo hiểm y tế chính phủ cho người già, người thu nhập thấp và phúc lợi an ninh xã hội tăng lên, cũng như việc nhích lên nhẹ trong lãi suất của các khoản nợ công, đưa tổng chi tiêu lên 5% năm 2016, trong khi đó tổng thu chỉ tăng 1%. Luật được thông qua vào cuối năm ngoái cũng cộng thêm hàng tỷ USD mới vào khoản chi tiêu và hạ thấp nguồn thu khi mở rộng phạm vi miễn giảm thuế.
Tăng trưởng việc làm nhanh chóng trong năm vừa rồi đã mang lại nguồn thu từ thuế thu nhập cá nhân và lương, tăng 4%. Nhưng nguồn thu từ thuế thu nhập doanh nghiệp giảm 11%, một phần vì lợi nhuận bị kiềm chế bởi tăng trưởng năng suất ì ạch, cầu nước ngoài yếu và một thị trường việc làm khắt khe đẩy tăng lương. Các doanh nghiệp sẽ bắt đầu công bố báo cáo tài chính quý III từ tuần này.
Tổng thu tăng 18 tỷ USD, so sánh với 12 tháng đến tháng 9/2015, thấp hơn 1%. Trong đầu quá trình mở rộng kinh tế, tổng thu chính phủ thường tăng 6% hoặc nhiều hơn hàng năm.
166 tỷ USD tăng lên trong chi tiêu ngân sách Liên bang trong 12 tháng qua tạo ra bởi một số nhân tố chính. Khoản phúc lợi an ninh xã hội tăng 3%, hay 33 tỷ USD. Bảo hiểm y tế tăng 9%, hay 58 tỷ USD, nhờ có nhiều người nhận phúc lợi hơn và phí dịch vụ cao hơn. Tỷ lệ lãi suất ròng của nợ công cũng đi lên.
Thâm hụt được dự đoán sẽ tăng trong dài hạn. Trong tháng Tám, Văn phòng Ngân sách Quốc hội phi đảng phái (CBO) đã ước tính thâm hụt sẽ tăng trong 10 năm tới, chạm ngưỡng 4,6% GDP vào năm 2026, khi mà nền kinh tế tăng trưởng chậm hơn kỳ vọng trước đó. Nhưng văn phòng cũng tính toán tỷ lệ lãi suất sẽ giữ thấp hơn trong dài hạn, giảm chi phí lãi suất trên nợ công. Chi tiêu chính phủ sẽ tiếp tục tăng, một phần do tăng chi cho quỹ phúc lợi an ninh xã hội và chăm sóc y tế khi dân số già hơn./.
Ngọc Trang (theo Wall Street Journal)
