Ngân hàng Nhà nước đã ban hành các quy định chặt chẽ về an toàn trong các hoạt động cho vay.
tín dụng tăng nhanh có thể làm gia tăng quan ngại về chất lượng tài sản khi những rủi ro liên quan đến nợ xấu được tích lũy những năm qua chưa được giải quyết triệt để. Việt Nam cần tăng trưởng tín dụng cẩn trọng hơn.
Tăng trưởng tín dụng ở mức 15% là hợp lý
Báo cáo Điểm lại tình hình kinh tế Việt Nam được WB công bố gần đây cho thấy, tín dụng tại Việt Nam tiếp tục tăng mạnh trong điều kiện chính sách tiền tệ tạo thuận lợi. Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế WB Việt Nam, lãi suất chính sách chưa hề thay đổi kể từ năm 2014. Đến đầu năm 2017, lãi suất liên ngân hàng có xu hướng xoay quanh lãi suất chào mua giấy tờ có giá trị trên thị trường, nhưng sau đó có xu hướng giảm, dẫn tới lãi suất thực gần bằng không. Sau khi tăng trưởng mạnh trong các năm 2015 - 2016, tín dụng tiếp tục được đẩy mạnh trong những tháng đầu năm 2017, với mức tăng khoảng 7,6% kể từ đầu năm, tương đương khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước.
Theo ông Sebastian, mặc dù tăng trưởng GDP với hàm lượng tín dụng cao hỗ trợ đẩy mạnh đầu tư nhưng có thể gây lo ngại về hiệu suất của tín dụng mới và khả năng định giá rủi ro chưa hợp lý. Tín dụng tăng nhanh có thể làm gia tăng quan ngại về chất lượng tài sản, đặc biệt khi những rủi ro trên bảng cân đối liên quan đến nợ xấu được tích lũy những năm qua chưa được giải quyết triệt để.
Vì vậy, WB đồng tình với quan điểm cần kiềm chế tăng trưởng tín dụng nóng của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) tại Việt Nam. Phân tích điều này, ông Sebastian cho rằng, nếu quá phụ thuộc vào khu vực ngân hàng để huy động vốn cho nền kinh tế thì câu hỏi liên quan là tăng trưởng tín dụng nên cao hay nên thấp? Nhưng về lâu dài để cân đối khu vực tài chính và huy động trên thị trường vốn, cần giảm áp lực đối với khu vực ngân hàng. So với các quốc gia khác thì với thu nhập bình quân ở Việt Nam hiện nay, tỷ lệ tín dụng /GDP 130% là quá lớn.
Cũng theo ông Sebastian, tốc độ tăng trưởng tín dụng 18% đã là quá cao. Thời điểm này không nhất thiết phải kích cầu quá nhiều khi nền kinh tế trong nước vẫn tương đối tốt. Ví dụ: Ngành dịch vụ - hiện chiếm hơn 40% GDP – đang tiếp tục tăng trưởng mạnh; sản xuất công nghiệp được cải thiện; ngành nông nghiệp từng bước được phục hồi. “Vì vậy, tôi nghĩ chưa có lý do để kích cầu nhiều. Tăng trưởng tín dụng cần cẩn trọng hơn và WB đồng tình với con số phù hợp theo khuyến cáo của IMF là ở mức 15%” - ông Sebastian nhận định.
Nghị quyết về thí điểm xử lý nợ xấu là chỉ báo tốt
Để xử lý quan ngại gia tăng về tác động bất lợi của tăng trưởng tín dụng cao dẫn đến chất lượng cho vay, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành các quy định chặt chẽ về an toàn trong các hoạt động cho vay. Thông tư số 39/2016/TT-NHNN (có hiệu lực từ tháng 3/2017) quy định các tổ chức tín dụng không được cho vay vì các mục đích đảo nợ và các biện pháp xử phạt nghiêm khắc khách vay quá hạn. Các biện pháp trên dự kiến sẽ ngăn ngừa tình trạng nợ xấu tiếp diễn, khuyến khích áp dụng các chuẩn mực cho vay an toàn hơn, giảm thiểu bất cân đối tiềm năng giữa tài sản có - tài sản nợ và có thể cũng nhằm tiết chế tăng trưởng tín dụng.
Tuy nhiên, ông Sebastian cũng cho rằng, mặc dù một số biện pháp đã được thực hiện để giải quyết nợ xấu nhưng các vấn đề về chất lượng tài sản vẫn là một quan ngại. Kiểm toán Nhà nước cho biết, tổng nợ xấu (bao gồm nợ xấu theo báo cáo của các ngân hàng thương mại (NHTM), nợ xấu của các ngân hàng bán cho Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) và nợ xấu tiềm năng được nắm giữ trên tài khoản của các NHTM ước bằng khoảng 10,1% tổng dư nợ của khu vực ngân hàng trong năm 2016, cao hơn so với con số 8,85% năm 2015. Đến cuối năm 2016, các khoản nợ được các NHTM phân loại là nợ xấu chiếm ¼ tổng nợ xấu. Khối lượng lớn những tài sản xấu đã bán cho VAMC và những khoản nợ được phân loại là nợ xấu tiềm năng chiếm ¾ còn lại. Bên cạnh đó, tình hình giải quyết nợ xấu đang gặp phải những trở ngại pháp lý về bán và tái cấu trúc tài sản thế chấp, thiếu năng lực và khả năng ghi nhận thua lỗ.
Một số biện pháp quan trọng đã được triển khai nhằm tăng cường khung pháp lý về giải quyết nợ xấu. Cụ thể tháng 6/2017, Quốc hội thông qua Nghị quyết về thí điểm xử lý nợ xấu được thực hiện trong thời gian 5 năm kể từ ngày 15/8/2017. Theo ông Alwaleed Alatabani - Chuyên gia trưởng về Tài chính của WB Việt Nam, đây là động thái rất tích cực, là chỉ báo tốt để giải quyết nợ xấu trong khu vực ngân hàng.
Ngoài ra, Quốc hội cũng đã thảo luận dự thảo Luật sửa đổi và bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng và dự kiến, sẽ xem xét thông qua vào phiên họp tới. Ông Alwaleed cho rằng, các quy định pháp lý này sẽ trao quyền đầy đủ hơn cho các cơ quan có thẩm quyền để xử lý những thách thức nhằm đẩy mạnh giai đoạn II của kế hoạch tái cơ cấu khu vực ngân hàng, theo hướng phục vụ lợi ích chung là ổn định tài chính với chi phí thấp nhất cho người nộp thuế.
Kết quả chính của quy định quan trọng vừa ban hành là khung pháp lý được hài hòa hơn với các thông lệ quốc tế tốt nhất về giám sát ngân hàng và các chuẩn mực mới về xử lý ngân hàng. Điều đó tạo điều kiện cho các cơ quan có thẩm quyền giải quyết được một số trở ngại liên quan đến bán tài sản thế chấp và tái cơ cấu khu vực ngân hàng.
Mai Lâm
