Tái cân bằng, cuộc đua thị phần thay đổi

Báo cáo của Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) cho thấy, tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường năm 2025 ước đạt 237.211 tỷ đồng, tăng 3,96% cùng kỳ năm 2024. Trong đó, khối bảo hiểm nhân thọ đạt khoảng 148.786 tỷ đồng, chiếm 62,7% tổng doanh thu toàn ngành và phát đi tín hiệu phục hồi khi ghi nhận mức tăng nhẹ trở lại sau giai đoạn trầm lắng.

Trong bối cảnh đó, bức tranh doanh thu phí bảo hiểm khai thác mới của các doanh nghiệp nhân thọ cũng phản ánh rõ nét mức độ cạnh tranh về thị phần. Số liệu 10 tháng 2025 của Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm cho thấy, tổng doanh thu phí bảo hiểm khai thác mới trong 10 tháng 2025 ước đạt hơn 19.483 tỷ đồng. Đáng chú ý, bức tranh thị phần doanh thu phí bảo hiểm gốc cho thấy sự hoán đổi rõ nét về thứ hạng của từng doanh nghiệp trong quá trình tái phân bổ "niềm tin" trên thị trường.

Nguồn: Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính).

So sánh với năm gốc 2022 - thời điểm thị trường chưa chịu biến động, có thể thấy một trật tự mới đang dần định hình, mở ra giai đoạn phát triển cân bằng, chọn lọc và lành mạnh hơn cho toàn ngành.

Theo đó, Bảo Việt Nhân thọ nổi bật nhất khi chiếm 21,7% thị phần, tăng thêm 5,1 điểm phần trăm so với năm 2024 và tăng mạnh nhất thị trường 11,31 điểm phần trăm so với năm 2022, đưa doanh nghiệp này dẫn đầu thị phần toàn ngành.

Dai-ichi Life dù giữ vị trí thứ 2, lại cho thấy sự thu hẹp dần thị phần khi giảm 2,6 điểm phần trăm so với năm 2024 và 1,02 điểm phần trăm so với năm 2022. Điều này cho thấy Dai-ichi vẫn nỗ lực giữ quy mô, nhưng đang chịu áp lực cạnh tranh rõ rệt trong giai đoạn thị trường phục hồi chậm và chọn lọc hơn.

AIA cũng là điểm sáng đáng chú ý khi vươn lên thứ 3 với 12,1% thị phần, tăng mạnh 5,8 điểm phần trăm so với năm 2024 và tăng 4,86% so với 2022. Đây là doanh nghiệp có mức cải thiện thị phần lớn thứ hai sau Bảo Việt, phản ánh chiến lược tái cơ cấu sản phẩm và kênh phân phối đang phát huy hiệu quả trong giai đoạn hậu biến động.

MB Life cũng sớm lấy lại phong độ và duy trì trạng thái tương đối ổn định, chiếm khoảng 6,5 - 7% thị phần giai đoạn khảo sát. Điều này phản ánh khả năng giữ nền khách hàng và cải thiện dần trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt. Bên cạnh các doanh nghiệp dẫn đầu, một số tên tuổi khác cũng ghi dấu ấn khi nằm trong nhóm có thị phần doanh thu phí khai thác mới cao trên thị trường, tiêu biểu như: Generali (7,3%) và BIDV MetLife (4,3%)...

Trái ngược, hầu hết các doanh nghiệp khác ghi nhận sự suy giảm về thị phần doanh thu phí bảo hiểm khai thác mới.

Cơ cấu nghiệp vụ bảo hiểm cũng phản ánh rõ quá trình tái cân bằng của thị trường bảo hiểm nhân thọ qua số liệu của Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm. Theo đó, năm 2022, bảo hiểm liên kết đầu tư áp đảo 92,37%, cho thấy thị trường nghiêng mạnh về tích lũy, đầu tư, trong khi các nghiệp vụ bảo vệ chiếm tỷ trọng nhỏ. Sang 10 tháng 2025, cơ cấu tiếp tục điều chỉnh khi tỷ trọng bảo hiểm liên kết đầu tư tiếp tục giảm xuống 66,9%; bảo hiểm tử kỳ tăng lên 8,2%, cho thấy nhu cầu bảo vệ thuần túy dần trở lại, thị trường dịch chuyển sang phát triển cân bằng và bền vững hơn.

Tái cấu trúc từ gốc, tư vấn viên buộc phải thay đổi

Theo ông Lê Bá Chí Nhân - chuyên gia kinh tế, động lực phục hồi của thị trường bảo hiểm cùng triển vọng tăng trưởng thực chất năm 2026 đang dần hình thành theo hướng tích cực và bền vững hơn. Sau giai đoạn biến động, ngành bảo hiểm đã chủ động chuyển sang chu kỳ tái cấu trúc sâu.

Cũng theo ông Nhân, các quy định mới của Bộ Tài chính, tiêu biểu như Nghị định 46/2023/NĐ-CP bổ sung quy định mới cho bảo hiểm liên kết đầu tư, loại bỏ lạm dụng tình trạng bán kèm và đưa trọng tâm trở lại giá trị bảo vệ thực chất cho người tham gia.

Song song đó, xu hướng già hóa dân số diễn ra nhanh tại Việt Nam, đặc biệt với thế hệ “bánh mì kẹp” (thế hệ vừa phải nuôi bố mẹ, vừa phải nuôi con cái) chịu áp lực kép về tài chính - xã hội, đang làm gia tăng nhu cầu bảo vệ tài chính dài hạn và lập kế hoạch an sinh.

"Yếu tố quyết định là khả năng tuân thủ quy định mới để xây dựng lòng tin lâu dài, tránh lặp lại khủng hoảng" - ông Nhân nhấn mạnh.

Cùng chung quan điểm, chuyên gia bảo hiểm Thạch Long cho rằng, năm vừa qua, nhiều doanh nghiệp phải thiết kế lại danh mục sản phẩm. Sản phẩm chính trở nên tinh gọn, minh bạch; quyền lợi bổ trợ trở thành tùy chọn, thay vì khách hàng mặc định phải mua. Cùng với đó, doanh số bảo hiểm tử kỳ ghi nhận xu hướng tăng lên nhờ mức phí hợp lý, khả năng tiếp cận cao và sự dịch chuyển rõ nét của người dân sang ưu tiên giá trị bảo vệ thuần túy.

Doanh nghiệp cũng buộc phải chuyển từ thiết kế sản phẩm để bán sang để khách hàng hiểu và chọn. Doanh thu ngắn hạn có thể giảm vì hợp đồng không còn phí cao, nhưng niềm tin thị trường sẽ tăng, vì khách hàng thấy rõ tính minh bạch. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp khẳng định chất lượng tư vấn và xây dựng thương hiệu dài hạn, thay vì chạy theo số lượng hợp đồng.

Điều này cũng đòi hỏi tư vấn viên phải nâng cấp nghiệp vụ "đóng gói sản phẩm" theo đúng tình hình thực tế của từng khách hàng. "Tư vấn viên yếu nghề, không đầu tư học tập rèn luyện nghiệp vụ sẽ bị đào thải" - ông Long đánh giá.