>> Thị trường bán lẻ: Lo ngại trước nguy cơ bị thôn tính

Tại Diễn đàn “Thị trường bán lẻ Việt Nam: Cơ hội và Thách thức” tổ chức sáng nay, ngày 18/5, TS Lê Huy Khôi, Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, thị trường bán lẻ Việt Nam là miếng bánh hấp dẫn khi có quá nhiều tiềm năng để khai thác. “Theo hãng nghiên cứu A.T.Kearney (Mỹ), Việt Nam đứng thứ 28 trong danh sách các thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất trên thế giới”, ông dẫn chứng thêm.

Với sức hấp dẫn như trên, từ năm 2015, thị trường bán lẻ Việt đã trở thành tâm điểm của nhiều thương vụ mua bán sáp nhập (M&A) lớn. Nhiều tập đoàn lớn ngành bán lẻ nước ngoài (Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc…) đã ồ ạt đổ bộ vào nước ta.

Theo thống kê, trong năm 2015, Việt Nam có tổng cộng 525 thương vụ M&A với giá trị lên đến trên 4,3 tỷ USD, tăng 40% so với năm 2014. Trong đó, phải kể đến các thương vụ điển hình như Tập đoàn Aeon (Nhật Bản) mua 30% cổ phần của Fivimart và 49% của Citimart; Tập đoàn Berli Jucker (BJC, Thái Lan) mua toàn bộ hoạt động kinh doanh của Công ty Metro Cash & Carry Việt Nam (MCC Việt Nam)...

Còn TS. Ngô Tuấn Anh, Đại học Kinh tế Quốc dân cũng cho biết: “Gần đây nhất, cả hai hệ thống bán lẻ có quy mô đứng hàng lớn nhất là Metro và Big C Việt Nam đã bị đại gia bán lẻ Thái thâu tóm, tương đương với 50% thị phần bán lẻ hiện đại của Việt Nam”.

Hệ thống Metro đã nằm trong tay người Thái. Ảnh: Tố Uyên

Trước sự choán “ngôi” của các đai gia bán lẻ nước ngoài ngay trên “sân nhà”, thị trường ngày càng bị thu hẹp khiến nhiều doanh nghiệp bán lẻ trong nước lo lắng. “Trong tương lai, cuộc cạnh tranh giành giật thị trường bán lẻ của nước ta sẽ còn tiếp tục cam go và khốc liệt hơn nữa”, ông Anh nhận định.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến chuyên gia tại Diễn đàn cho rằng, vẫn còn nhiều dư địa thị trường để cho doanh nghiệp trong nước phát triển. Phân tích thêm, ông Khôi dẫn chứng, năm 2015, quy mô thị trường bán lẻ Việt Nam có tốc độ tăng trưởng đạt 7,3% trong giai đoạn 2010-2015. Trong khi đó, thị phần bán lẻ hiện đại ở Việt Nam chiếm khoảng 25% tổng mức bán lẻ, nhưng vẫn đạt mức tăng bình quân 12% trong giai đoạn 2010 - 2015. Bên cạnh đó, so với tình hình thực tế phân bố dân cư ở Việt Nam thì mạng lưới bán lẻ còn quá thưa thớt.

“Khi nghiên cứu, tìm hiểu và đi sâu vào các ngõ ngách của thị trường chúng ta sẽ thấy ngay, theo tính toán, trung bình 100.000 dân cần có 1 đại siêu thị, 1 trung tâm thương mại, 10.000 dân cần 1 siêu thị cỡ trung, 1.000 dần cần 1-3 cửa hàng tiện lợi. Đây chính là “khoảng trống” để các doanh nghiệp bán lẻ nước ta đặt chân chiếm lĩnh”, ông Khôi phân tích.

Thêm vào đó, theo quy hoạch cả nước đến năm 2020 sẽ có khoảng 1.200 - 1.500 siêu thị, 180 trung tâm thương mại, 157 trung tâm mua sắm. Dự báo, giai đoạn 2016-2020, tốc độ tăng trưởng thương mại bán lẻ sẽ đạt 11,9%, quy mô thị trưởng khoảng 179 tỷ USD vào năm 2020, trong đó bán lẻ hiện đại sẽ chiếm trên 45%. Những con số phát triển đó chính là thị trường, là cơ hội cho doanh nghiệp bán lẻ nội khi có được nhiều lợi thế về nguồn hàng, sự am hiểu văn hoá tiêu dùng, truyền thống...

Mặt khác, điểm tích cực của mở cửa thị trường bán lẻ là sẽ mang đến các cơ hội học tập kinh nghiệm quản lý, tiếp thu những phương thức kinh doanh hiện đại, thúc đẩy sự sáng tạo và nâng cao chất lượng dịch vụ...cho doanh nghiệp Việt vốn chưa mạnh về vấn đề này.

Các chuyên gia cũng cho rằng, điều quan trong là doanh nghiệp bán lẻ nội cần nâng cao chất lượng hàng hóa, chất lượng phục vụ và quản trị để tạo dựng uy tín và nâng cao cạnh tranh đối với nhà đầu tư ngoại.

Về phía nhà nước, theo ThS. Đặng Chương Linh - Viện Nghiên cứu Thương mại, nhà nước cần sử dụng các công cụ hỗ trợ doanh nghiệp trong nước. Hiện nay, các qui định về tỷ lệ hàng Việt tại các siêu thị đã bị xóa bỏ theo cam kết hội nhập. Do đó, cần sử công cụ duy nhất còn lại là kiểm tra nhu cầu kinh tế - ENT nhằm hạn chế khả năng mở chuỗi của nhà đầu tư ngoại. Tức là hạn chế số lượng mở điểm bán mới đối với các nhà bán lẻ nước ngoài và để hàng hóa trong nước có thể xuất hiện nhiều hơn”./.

Tố Uyên