“Chất” dần thay thế cho “lượng”

Khi thị trường chứng khoán không còn “rẻ”, câu hỏi then chốt không phải là VN-Index có thể tăng bao nhiêu điểm, mà là liệu nền tảng đã đủ vững để hấp thụ một mặt bằng định giá cao hơn.

Trong báo cáo mới đây, VCBS Research dự báo, VN-Index trong năm 2026 có thể hướng tới vùng 2.024 điểm ở kịch bản cơ sở và khoảng 2.279 điểm ở kịch bản tích cực. So sánh trong khu vực, chỉ số đánh giá mối quan hệ giữa giá thị trường của cổ phiếu với thu nhập trên một cổ phiếu (P/E) dự phóng năm 2026 của thị trường Việt Nam vào khoảng 15,7 lần, tương đương Thái Lan và thấp hơn đáng kể so với Indonesia hay Nhật Bản. Điều này phản ánh thực tế rằng, thị trường Việt Nam đã bước ra khỏi vùng “rẻ tương đối”, đồng nghĩa dư địa tăng trưởng trong giai đoạn tới sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng lợi nhuận và hiệu quả phân bổ vốn, thay vì kỳ vọng tái định giá mang tính đại trà.

Dự báo VN-Index năm 2026 có thể tiệm cận vùng 2.000 điểm. Ảnh: An Thư

Về nền tảng cơ bản, tăng trưởng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) toàn thị trường năm 2026 được dự báo khoảng 14%. Tuy nhiên, mức tăng này không đồng đều giữa các nhóm ngành. Những lĩnh vực hưởng lợi từ chu kỳ phục hồi đầu tư và tiêu dùng như bất động sản, bán lẻ, xây dựng, vật liệu và viễn thông được kỳ vọng ghi nhận mức tăng trưởng cao. Trong khi đó, ngân hàng và một số ngành có quy mô lớn khác duy trì mức tăng trưởng ổn định, nhưng không còn đóng vai trò dẫn dắt tuyệt đối như các chu kỳ trước.

Bức tranh lợi nhuận này cho thấy, thị trường đang bước vào pha chọn lọc rõ nét hơn giai đoạn tăng trưởng không còn lan tỏa diện rộng, mà tập trung vào các doanh nghiệp có năng lực triển khai dự án, kiểm soát chi phí và tạo dòng tiền bền vững. Đây cũng là đặc trưng của một thị trường trưởng thành hơn, nơi yếu tố “chất” dần thay thế cho “lượng”.

Bên cạnh đó, thanh khoản tiếp tục là một biến số quan trọng trong kịch bản năm 2026. Mức giao dịch bình quân dự kiến đạt 27.000 - 29.000 tỷ đồng/phiên phản ánh kỳ vọng về một thị trường đủ chiều sâu để hấp thụ dòng vốn lớn, nhưng không quá “nóng”.

Trên thực tế, những giai đoạn thanh khoản cao nhưng ổn định thường tạo điều kiện thuận lợi hơn cho dòng vốn trung và dài hạn, so với các nhịp bùng nổ ngắn hạn mang nặng yếu tố đầu cơ. Đây cũng là tiền đề quan trọng nếu thị trường kỳ vọng thu hút dòng vốn ngoại khi tiến gần hơn tới cột mốc nâng hạng.

Dòng tiền “thông minh” đã xoay trụ

Các chuyên gia cho rằng, thị trường đang vận hành theo cơ chế “bình thông nhau có điều hướng”. Việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất, cùng với điều tiết của Ngân hàng Nhà nước, đã giúp cởi bỏ áp lực thanh khoản mang tính chu kỳ cuối năm 2025, qua đó mở ra kỳ vọng mới cho năm 2026.

Đáng chú ý, cú hích quan trọng cho thị trường đến từ Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước. Nghị quyết gửi đi thông điệp rõ ràng về vai trò chủ đạo, tiên phong dẫn dắt của kinh tế nhà nước, qua đó tạo ra sự thay đổi đáng kể trong hành vi dòng tiền. Dòng tiền “thông minh” đã xoay trục mạnh mẽ sang các cổ phiếu vốn nhà nước, trải rộng từ tài chính ngân hàng, dầu khí, cao su, hóa chất đến hạ tầng, thay vì chỉ tập trung vào ngân hàng thương mại tư nhân hay bất động sản dân cư như trước đây.

Theo ông Nguyễn Anh Khoa - Giám đốc Phân tích, Công ty Chứng khoán Agribank, thời gian qua, thị trường đã phản ánh một phần kỳ vọng vào giá cổ phiếu, thể hiện qua đà tăng nhanh của nhiều mã ngân hàng và doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao.

“Nghị quyết số 79-NQ/TW mở ra một lộ trình cải cách sâu rộng về quản trị, phân bổ vốn và hiệu quả hoạt động. Những yếu tố này cần thời gian để chuyển hóa thành lợi nhuận thực tế, nên dư địa tăng giá vẫn còn, nhưng sẽ mang tính phân hóa mạnh. Theo đó, các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò then chốt trong các ngành chiến lược như ngân hàng, năng lượng, viễn thông - công nghệ sẽ là nhóm được hưởng lợi rõ nét hơn so với các doanh nghiệp chỉ tăng theo kỳ vọng ngắn hạn” - ông Khoa phân tích.

Nhìn về tổng quan cả năm 2026, các chuyên gia cho rằng, thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố tích cực: nền kinh tế tăng trưởng tốt hơn, lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện, mặt bằng lãi suất duy trì ở mức hợp lý và đặc biệt là kỳ vọng nâng hạng thị trường.

Các chuyên gia nhận định, năm 2026 sẽ là năm tăng trưởng theo chiều sâu, với sự phân hóa mạnh theo ngành và doanh nghiệp, thay vì một “con sóng đại trà”. VN-Index có thể chinh phục vùng 1.950 - 2.000 điểm, dựa trên kịch bản tăng trưởng GDP mục tiêu từ 10% trở lên và nền tảng chính sách từ các nghị quyết lớn về phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước, hội nhập quốc tế... Bên cạnh đó, yếu tố tái định giá được kỳ vọng sẽ diễn ra khi Việt Nam chính thức được FTSE nâng hạng vào tháng 9/2026.