Nhiều thách thức phải đối mặt

Gửi bài tham luận đến Diễn đàn Tài chính Việt Nam 2022, TS. Vũ Nhữ Thăng - Phó Chủ tịch phụ trách Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia phân tích, ở trong nước, hệ thống tài chính cũng đối mặt nhiều khó khăn thách thức, rủi ro đến từ kinh tế vĩ mô và nội tại thị trường tài chính.

Trong đó, các động lực tăng trưởng kinh tế bị ảnh hưởng. Mặc dù đã đạt được kết quả tăng trưởng kinh tế tích cực trong bối cảnh suy thoái toàn cầu (tăng trưởng 2,58% năm 2021 và dự báo tiếp tục tăng trưởng ở mức 6,5 - 7% trong giai đoạn 2021 - 2025), song nền kinh tế Việt Nam vẫn đang đối diện với những thách thức nội tại, ảnh hưởng tới chất lượng, tốc độ tăng trưởng và qua đó tác động tới thị trường tài chính.

Bên cạnh đó, ổn định kinh tế vĩ mô gặp nhiều thách thức, đặc biệt áp lực lạm phát gia tăng cũng ảnh hưởng mạnh đến thị trường tài chính. Quy mô và mức độ phát triển của hệ thống tài chính Việt Nam ngày càng được cải thiện, nhưng vẫn còn hạn chế so với các nước trong khu vực. Tổng tài sản của các định chế tài chính năm 2021 (bao gồm các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ) tăng 10,4% (năm 2020 tăng 12,3%), tương đương 189,3% GDP. Ngoài ra, khu vực ngân hàng đối mặt nhiều khó khăn, rủi ro; thị trường vốn còn nhiều hạn chế. Việc thu hút dòng vốn nước ngoài vào thị trường còn nhiều thách thức do các tiêu chí nâng hạng thị trường chậm cải thiện. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) mất cân đối, còn nhiều rủi ro. Phát hành chủ yếu là riêng lẻ, tập trung vào các ngành bất động sản, ngân hàng.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Văn Chung

Theo TS. Vũ Nhữ Thăng, hậu quả của các cuộc khủng hoảng tài chính cho thấy thể chế giám sát tài chính thường chưa theo kịp so với sự phát triển ngày càng sâu, rộng của thị trường tài chính. Các mô hình kinh doanh mới, phương thức liên kết mới, sản phẩm tài chính mới, xuất hiện ngày càng nhiều và gia tăng rủi ro đan xen giữa các thị trường, các khu vực và các định chế trong hệ thống tài chính nói riêng và đến nền kinh tế nói chung. Điều đó đặt ra thách thức phải tiếp tục cải cách, hoàn thiện thể chế giám sát thị trường tài chính.

Để thị trường vốn thực hiện tốt vai trò huyết mạch nền kinh tế

Dù đối mặt với nhiều rủi ro, thách thức khó lường, nhưng thị trường tài chính Việt Nam được kỳ vọng sẽ phát triển mạnh mẽ và cân bằng hơn trong giai đoạn mới, thực hiện tốt vai trò huyết mạch trong nền kinh tế.

TS. Vũ Nhữ Thăng cho rằng, trên cơ sở các kết quả đã đạt được trong thời gian qua, cần tiếp tục đặt mục tiêu phát triển thị trường tài chính an toàn, minh bạch, hiệu quả, bền vững. Theo đó, phát triển thị trường tiền tệ ổn định, minh bạch, hiện đại, phù hợp với định hướng và lộ trình cơ cấu lại thị trường tài chính. Các thành viên tham gia thị trường, các công cụ và phương thức giao dịch trên thị trường tiền tệ, thị trường vốn (đặc biệt là các công cụ phòng ngừa rủi ro) cần đa dạng hóa. Thị trường tài chính cần phát triển đồng bộ và tăng tính liên kết, giảm tình trạng phân khúc và thiếu tính liên thông giữa các thị trường bộ phận, bao gồm thị trường liên ngân hàng, thị trường mở, thị trường ngoại hối, thị trường tín dụng - huy động ngắn hạn.

Đồng thời, phát triển thị trường vốn theo chiều sâu nhằm gia tăng vốn trung và dài hạn, phục vụ phát triển kinh tế. Thị trường vốn cần được phát triển ổn định, bền vững với cơ cấu hợp lý giữa thị trường cổ phiếu và trái phiếu, trái phiếu chính phủ và TPDN; hỗ trợ tích cực quá trình cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế. Chú trọng phát triển thị trường TPDN để trở thành kênh huy động vốn trung, dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế.

Phát triển các dịch vụ tài chính hiện đại theo xu hướng của quốc tế về tài chính toàn diện, công nghệ tài chính cũng cần phải tính đến. Trong xu hướng nhu cầu ngày càng tăng về dịch vụ tài chính, ngân hàng, để tiến tới tài chính toàn diện vào năm 2030, cần bảo đảm mọi người dân và doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận đầy đủ, thuận tiện các dịch vụ tài chính, ngân hàng có chất lượng. “Tín dụng xanh”, “ngân hàng xanh” cần được phát triển để góp phần chuyển đổi nền kinh tế sang hướng tăng trưởng xanh, đóng góp tích cực cho phát triển bền vững…

Trong bối cảnh hiện nay, theo TS. Vũ Nhữ Thăng, thời gian tới cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến tình hình thế giới, để không bị động, kịp thời ứng phó, có kịch bản điều hành chính sách phù hợp với những diễn biến bất lợi từ kinh tế, tài chính thế giới.