Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Bùi Quang Vinh
Trước đó, ngày 17/11, ĐB Nguyễn Văn Phúc (Hà Tĩnh) đã đặt câu hỏi cho 3 Bộ trưởng: “Xin gửi đến Bộ trưởng Bộ KH&ĐT, Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng Bộ Xây dựng như sau: Các bộ có thể giúp Chính phủ tính toán định lượng được những thất thoát, lãng phí vẫn còn nghiêm trọng trong việc quản lý, sử dụng các nguồn lực của nền kinh tế, nhất là thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng công trình sử dụng vốn nhà nước. Có thể ước tính được những thất thoát, lãng phí đó chiếm bao nhiêu phần trăm GDP trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII, từ năm 2011 đến nay không?”.
Thẩm định dự toán xây dựng cắt giảm được 10% thất thoát
Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng cho rằng, trong lĩnh vực xây dựng, thất thoát lãng phí được hiểu là tiền bỏ ra nhưng chất lượng công trình có đảm bảo hay không?
Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, hiện chưa có số liệu chính xác, chưa có nghiên cứu toàn diện để biết thất thoát trong lĩnh vực xây dựng công trình là bao nhiêu phần trăm, nhưng thất thoát có thật và là vấn đề hết sức bức xúc. Sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 15/2013/NĐ-CP, các cơ quan chuyên môn về xây dựng đã tiến hành thẩm định dự toán thiết kế. Đây là vấn đề rất quan trọng, bởi sau khi dự toán xong sẽ hình thành số liệu, giá trị gói thầu. Nhưng nếu đấu thầu không chặt, không kiểm soát được giá trị ban đầu thì sẽ gây thất thoát.
Theo số liệu báo cáo từ các địa phương, các ngành thì năm 2013, việc thẩm định dự toán thiết kế đã cắt giảm được 9,2%; năm 2014 cắt giảm được 5,39%; 9 tháng đầu năm 2015 cắt giảm được 5,66% tổng dự toán công trình. Như vậy, riêng khâu dự toán, chúng ta đã cắt giảm được trung bình trên 5%.
Ngoài ra, Bộ trưởng Dũng cho biết thêm, trong giai đoạn 2011-2015, Thanh tra Xây dựng tiến hành 286 đoàn kiểm tra, kiến nghị xử lý kinh tế 3.300 tỷ đồng trên tổng mức đầu tư 82.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, đây chỉ là mới kiểm soát được một số công trình lớn mà chưa làm được tất cả, mới chiếm 4,3% gồm: tiền áp sai đơn giá thuế đất, lập dự toán, điều chỉnh dự toán chưa đúng quy định...
Như vậy, “riêng hai khoản này cộng lại, thì đã giảm thất thoát được khoảng khoảng 10% thất thoát đầu tư nếu chúng ta làm chặt chẽ”, Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng nói.
Khó nhưng chắc chắn phải làm
Cùng trả lời câu hỏi của ĐB Nguyễn Văn Phúc, Bộ trưởng Bộ KH&ĐT Bùi Quang Vinh cho rằng: “Có thể, tuy nhiên chính xác thì khó có thể”. Bởi theo lý giải của Bộ trưởng Vinh, đây là câu hỏi rất rộng bao gồm cả thất thoát, lãng phí, hiệu quả trong quản lý các nguồn lực của đất nước.
Bộ trưởng nói thêm, việc thất thoát trong lĩnh vực đầu tư xây dựng còn nghiêm trọng, đang là hiện tượng mà chúng ta chưa kiềm chế được. Thời gian qua, Quốc hội, Chính phủ và cả các địa phương đã, đang làm rất quyết liệt, nhưng lượng thất thoát vẫn còn lớn.
“Chúng ta nên thống nhất là lớn, còn lớn là bao nhiêu, để định lượng được trên tất cả các lĩnh vực thì không phải đơn giản... Chúng ta cần làm, nhưng không đơn giản”, Bộ trưởng Vinh nói.
Cách đây 2 năm, ĐB Đỗ Văn Đương (TP. HCM) cũng có câu hỏi tương tự như thế này, nhưng có cụ thể hơn là đề nghị cho biết việc thất thoát, lãng phí, kém hiệu quả của các công trình đến năm 2012, ở địa phương nào, đơn vị nào?
“Tôi đã rất nghiêm túc làm công văn trả lời, giải thích rất rõ như thế nào là lãng phí, thất thoát theo luật và đề nghị các địa phương sử dụng vốn nhà nước trong đầu tư công báo cáo lại việc này để trả lời cho ĐB. Tuy nhiên, sau khoảng 7 tháng và đôn đốc rất nhiều lần mới chỉ nhận được văn bản kê khai của khoảng 5 tổng công ty, tập đoàn nhà nước lớn và 7 địa phương có lãng phí, thất thoát kém hiệu quả. Tuy nhiên, con số này không phản ánh được tất cả”.
Do vậy, theo Bộ trưởng Vinh, ba Bộ KH&ĐT, Tài chính, Xây dựng có thể giúp Chính phủ làm điều đó ở một mức độ nhất định, nhưng cần phải có thời gian và biện pháp tính toán.
Bộ trưởng Bộ KH&ĐT kể lại, khi thi công Quốc lộ 70 (Hà Nội-Lào Cai), công an Lào Cai đã bắt Đội trưởng đội thi công cầu Bản Phiệt vì hành vi rút thép trên cầu.
“Khi khai báo thì cậu Đội trưởng này cũng là kỹ sư và nói: Tôi lấy vì thiết kế thừa, cầu quá an toàn, tôi rút đi cũng chẳng sao cả. Tại vì ông thiết kế được ăn theo phần trăm giá trị công trình. Thiết kế càng lớn thì phần trăm càng cao”, Bộ trưởng kể.
Bởi vậy, Bộ trưởng Bộ KH&ĐT cho rằng, chúng ta cần xem lại quy trình, bởi thất thoát không chỉ xảy ra lúc thi công xây dựng, mà nằm ở nhiều khâu, trong đó có cả khẩu thẩm định dự toán đầu tư.
“Đây là công việc khó, lâu dài, nhức nhối, cần ngăn chặn, nhưng chắc chắn phải làm, vì nếu không làm thì đất nước không phát triển được”, Bộ trưởng Vinh nhấn mạnh.
Nói về trách nhiệm cụ thể trong tránh thất thoát, lãng phí đầu tư xây dựng từ vốn Nhà nước, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cho rằng, quản lý đầu tư xây dựng cơ bản “vẫn còn nhiều vấn đề”. Các bộ chủ quản các công trình, dự án, sử dụng đồng tiền của Nhà nước thì phải có trách nhiệm sử dụng cho hiệu quả nhất./.
Duy Thái
