Các đại biểu Quốc hội ấn nút thông qua Luật Chứng khoán (sửa đổi).

Theo đó, đối tượng tham gia đợt chào bán cổ phiếu, trái phiếu chuyển đổi riêng lẻ của công ty đại chúng chỉ bao gồm nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp và nhà đầu tư chiến lược.

Điều kiện đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng

Tại điểm d, Điều 15 Luật Chứng khoán (sửa đổi) quy định: Tối thiểu 15% số cổ phiếu có quyền biểu quyết của tổ chức phát hành phải được bán cho ít nhất 100 nhà đầu tư không phải là cổ đông lớn; trường hợp vốn điều lệ của tổ chức phát hành từ 1.000 tỷ đồng trở lên, tỷ lệ tối thiểu là 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết của tổ chức phát hành.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của QH Vũ Hồng Thanh đã trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý Luật Chứng khoán (sửa đổi). Theo ông Vũ Hồng Thanh, trước đó có ý kiến cho rằng, cần xem lại quy định này vì không phù hợp với điểm a khoản 1 Điều 32 và việc đặt ra mức sàn cho chào bán chứng khoán ra công chúng (IPO) không phù hợp với nguyên tắc tự do kinh doanh chứng khoán tại khoản 1 Điều 5 dự thảo luật.

UBTVQH cho rằng, theo quy định này thì tất cả các trường hợp IPO (chào bán lần đầu) thành công sẽ luôn bảo đảm đáp ứng được quy định là công ty đại chúng (điểm a khoản 1 Điều 32). Đồng thời, việc quy định về IPO thành công đối với công ty có mức vốn điều lệ thấp hơn 1.000 tỷ đồng thì tỷ lệ tối thiểu là 15% sẽ đáp ứng được tính đại chúng cao hơn và nhằm hướng tới việc gắn liền hoạt động chào bán chứng khoán ra công chúng với niêm yết cổ phiếu.

Có ý kiến cho rằng điểm h khoản 1 Điều 15 chưa hợp lý, do đây là điều kiện phải được đáp ứng trước thời điểm thực hiện chào bán, trong khi đó quy định này áp dụng sau khi chào bán.

Theo ông Vũ Hồng Thanh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã tiếp thu và bổ sung quy định là tổ chức phát hành có văn bản cam kết đáp ứng điều kiện, làm cơ sở cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) xem xét, chấp thuận việc đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng, đồng thời khẳng định cổ phiếu, trái phiếu này phải được niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên hệ thống giao dịch chứng khoán sau khi kết thúc đợt chào bán; khắc phục tình trạng nhiều công ty đại chúng không thực hiện niêm yết hoặc đăng ký giao dịch cổ phiếu sau khi kết thúc chào bán.

Quy định chặt chào bán chứng khoán riêng lẻ

Về chào bán chứng khoán riêng lẻ của công ty đại chúng (Điều 31), trước đó, có ý kiến cho rằng, quy định tại điểm b khoản 1 Điều 31 hạn chế khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp cũng như cơ hội đầu tư của các đối tác. UBTVQH cho biết, xuất phát từ tính chất rủi ro của hình thức đầu tư này, dự thảo luật quy định đối tượng tham gia đợt chào bán cổ phiếu, trái phiếu chuyển đổi riêng lẻ của công ty đại chúng chỉ bao gồm nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp và nhà đầu tư chiến lược. Đó là những người có trình độ, am hiểu, có đầy đủ kỹ năng, thông tin, có năng lực để đánh giá rủi ro cũng như chấp nhận tổn thất (nếu có) liên quan đến khoản đầu tư. Quy định như vậy chính là để bảo vệ nhà đầu tư, bảo đảm an toàn thị trường.

Theo đó, tại Luật Chứng khoán (sửa đổi) vừa được thông qua đã quy định cụ thể về điều kiện chào bán cổ phiếu riêng lẻ, trái phiếu chuyển đổi riêng lẻ, trái phiếu kèm chứng quyền riêng lẻ của công ty đại chúng, bao gồm: có quyết định của đại hội đồng cổ đông thông qua phương án phát hành và sử dụng số tiền thu được từ đợt chào bán; xác định rõ tiêu chí, số lượng nhà đầu tư; đối tượng tham gia đợt chào bán chỉ bao gồm nhà đầu tư chiến lược, nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. Cùng với đó là việc chuyển nhượng cổ phiếu riêng lẻ, trái phiếu chuyển đổi riêng lẻ, trái phiếu kèm chứng quyền riêng lẻ bị hạn chế tối thiểu là 3 năm đối với nhà đầu tư chiến lược và tối thiểu là 1 năm đối với nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp kể từ ngày hoàn thành đợt chào bán, trừ trường hợp chuyển nhượng giữa các nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp hoặc thực hiện theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của tòa án, quyết định của trọng tài hoặc thừa kế theo quy định của pháp luật.

Các đợt chào bán cổ phiếu riêng lẻ, trái phiếu chuyển đổi riêng lẻ, trái phiếu kèm chứng quyền riêng lẻ phải cách nhau ít nhất 6 tháng kể từ ngày kết thúc đợt chào bán gần nhất. Việc chào bán cổ phiếu, chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu, thực hiện chứng quyền phải đáp ứng quy định về tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài theo quy định của pháp luật.

Thủ tướng Chính phủ sẽ quyết định thành lập 1 sở giao dịch chứng khoán

Về mô hình và tổ chức của Sở Giao dịch chứng khoán (SGDCK) Việt Nam, trước đó, có ý kiến thống nhất chỉ có một SGDCK duy nhất làm đầu mối quản trị điều hành, quản trị rủi ro và trực tiếp tổ chức giao dịch chứng khoán. Có ý kiến đề nghị cần phải có các quy định mang tính định hướng và tạo sự chủ động cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ để tổ chức điều hành hoạt động của thị trường, tổ chức của SGDCK Việt Nam theo mô hình công ty mẹ - công ty con.

UBTVQH cho biết, mô hình 1 SGDCK duy nhất, là đầu mối quản trị điều hành, quản trị rủi ro và trực tiếp tổ chức giao dịch chứng khoán là phù hợp. Đây là bước thống nhất về bộ máy quản lý và điều hành, thống nhất về nền tảng công nghệ, thống nhất và chuẩn hóa tiêu chí niêm yết, chế độ báo cáo, công bố thông tin, tiêu chuẩn về thành viên và giao dịch... thay vì 2 hệ thống giao dịch và 2 hệ thống chỉ số chứng khoán thuộc 2 SGDCK như hiện nay.

Tuy nhiên, trước mắt chưa thể thực hiện ngay việc cơ cấu lại, sáp nhập 2 SGDCK hiện nay thành một SGDCK duy nhất mà theo hướng phân định lại chức năng, nhiệm vụ của SGDCK Hà Nội và SGDCK TP. Hồ Chí Minh để tổ chức, vận hành các thị trường chứng khoán (TTCK) riêng biệt nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các SGDCK. Theo đó, toàn bộ giao dịch trái phiếu và chứng khoán phái sinh sẽ được thực hiện tại SGDCK Hà Nội, toàn bộ giao dịch cổ phiếu sẽ được thực hiện tại SGDCK TP. Hồ Chí Minh, trên cơ sở đó sẽ tiến tới thống nhất 1 hệ thống chỉ số giao dịch.

Để bảo đảm bước đi phù hợp, không làm xáo trộn, ảnh hưởng đến TTCK, UBTVQH tiếp thu chỉnh lý toàn bộ các điều của Chương IV của dự thảo luật. Trên cơ sở nguyên tắc này, dưới SGDCK Việt Nam - công ty mẹ, sẽ tiếp tục duy trì 2 công ty con là 2 SGDCK sau khi đã được tổ chức, sắp xếp lại và có thể có công ty con khác. Khi điều kiện cho phép, Thủ tướng Chính phủ sẽ có thẩm quyền quyết định việc hình thành mô hình 1 SGDCK mà không phải sửa đổi luật.

Minh Anh