Nhân viên BHXH tỉnh Bắc Ninh đôn đốc các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đóng BHXH, BHYT. Ảnh: Phạm Chính

Mới có 16.500 người tham gia BHXH tự nguyện

Thông tin về tình hình thực hiện công tác thu, thu nợ BHXH, BHYT, BH thất nghiệp 8 tháng năm 2017 tại Hội nghị trực tuyến về tình hình triển khai Quyết định số 595/QĐ-BHXH của BHXH Việt Nam gần đây, Trưởng Ban Thu - BHXH Việt Nam Nguyễn Trí Đại cho biết, tính đến hết ngày 31/8, tổng số người tham gia BHXH, BHYT, BH thất nghiệp là 79.029 nghìn người, đạt 99,7% kế hoạch giao. Số thu là 177.860 tỷ đồng, đạt 62,8% so với kế hoạch, tăng 24.734 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2016.

Một số địa phương đã đạt được kết quả cao công tác phát triển đối tượng, thu, thu nợ. Cụ thể, các địa phương có số thu phát sinh trong năm 2017 cao như Bắc Ninh 69,1%, Tiền Giang 69,1%; Vĩnh Phúc 68,5%, Hải Phòng 67,8%; có tỷ lệ nợ thấp hơn nhiều so với tỷ lệ nợ bình quân toàn ngành (6,6% số thu) như: Hải Dương 2%, Tiền Giang 2,3%, Đồng Nai 2,7%, Vĩnh Phúc 3,3%.

Báo cáo của Ban Thu cho thấy, mặc dù các đơn vị nghiệp vụ của BHXH Việt Nam và BHXH các địa phương đã rất chủ động trong thực hiện nhiệm vụ, song vẫn còn nhiều điểm hạn chế. Công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH bắt buộc chưa đạt hiệu quả, 8 tháng qua, toàn quốc mới phát triển được 330.000 đối tượng, đạt 95% kế hoạch giao (tương ứng 2,5%); 16.500 người tham gia BHXH tự nguyện, thấp hơn nhiều so với kế hoạch đề ra, thậm chí có nhiều địa phương giảm đối tượng tham gia so với năm 2016. Tổng số tiền nợ BHXH, BHYT, BH thất nghiệp của BHXH các tỉnh, thành phố cũng lên tới 17.510 tỷ đồng, chiếm 6,6% kế hoạch thu và chỉ giảm 0,1% so với cùng kỳ năm 2016. Có 24 địa phương có tỉ lệ thu thấp hơn bình quân chung toàn quốc, trong đó có 4 địa phương thu đạt dưới 60%. 29 địa phương có tỉ lệ nợ cao hơn bình quân chung toàn quốc.

Ngoài các nguyên nhân từ phía người dân và doanh nghiệp ảnh hưởng đến công tác thu và phát triển đối tượng tham gia, còn một số nguyên nhân chính trong tổ chức triển khai nhiệm vụ của cơ quan BHXH. Nhiều địa phương vẫn chưa phát huy vai trò tích cực trong công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền và phối hợp với các cơ quan chức năng trên địa bàn. Chưa xây dựng các giải pháp cụ thể để khai thác phát triển đối tượng, thu nợ phù hợp với từng nhóm đối tượng và từng loại hình đơn vị; chưa khai thác, sử dụng hiệu quả thông tin do cơ quan Thuế cung cấp để xây dựng kế hoạch đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra các đơn vị thực hiện đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp…

Thu hồi hơn 440 tỷ đồng nợ BHXH, BHYT

Trước tình hình nợ đóng, chậm đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp chưa có chiều hướng giảm, một số cơ sở khám chữa bệnh BHYT có biểu hiện lạm dụng, trục lợi quỹ BHYT, BHXH Việt Nam đã chủ động triển khai công tác thanh tra, kiểm tra trên toàn hệ thống. Ông Trần Đức Long, Vụ trưởng Vụ Thanh tra - Kiểm tra (BHXH Việt Nam) cho biết, trong 8 tháng năm 2017, toàn ngành BHXH đã thực hiện thanh tra tại 2.837 đơn vị, kiểm tra tại 3.033 đơn vị. Theo đó, đã phát hiện 19.603 lao động chưa đóng, đóng thiếu thời gian với số tiền truy đóng là 34,439 tỷ đồng; 16.333 lao động đóng không đúng mức quy định với số tiền truy đóng là 14,123 tỷ đồng; lập 154 biên bản vi phạm hành chính, ban hành 59 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với số tiền xử phạt 2,494 tỷ đồng.

Thực tế cho thấy, việc cơ quan BHXH được chủ động thực hiện chức năng thanh tra đã đạt được những kết quả tích cực, góp phần thu hồi nợ đọng BHXH, BHYT. Cụ thể, trong 8 tháng năm 2017, số tiền các đơn vị sử dụng lao động nợ khi có quyết định thanh tra, kiểm tra là hơn 1.056 tỷ đồng; số tiền nợ đóng đơn vị đã nộp trong thời gian thanh tra, kiểm tra là 336,298 tỷ đồng; số tiền nợ đóng được đơn vị nộp khi thực hiện kết luận thanh tra, kiểm tra là 104,29 tỷ đồng.

Báo cáo của Vụ Thanh tra - Kiểm tra cũng chỉ rõ, tình trạng trốn đóng, đóng chậm, đóng thiếu để nợ đọng BHXH, BHYT còn xảy ra ở một số đơn vị, nhất là khối doanh nghiệp, làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. Trong khi đó, công tác thanh tra, kiểm tra liên ngành và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH chưa đủ sức răn đe... Đến nay, thẩm quyền của tổ chức BHXH về một số hành vi sai phạm vẫn chưa được quy định rõ trong các văn bản quy phạm pháp luật như: Xử phạt các hành vi vi phạm về đóng BHXH, BHYT, BH thất nghiệp và cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính khi đối tượng vi phạm không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về lĩnh vực BHXH, BHYT (đặc biệt là các văn bản hướng dẫn) ban hành chậm, ảnh hưởng đến quá trình thực thi nhiệm vụ của ngành BHXH. Hiện nay, do lực lượng thanh tra còn mỏng, nên nhiều sai phạm trong lĩnh vực chi BHXH, BHYT chưa được các cơ quan chức năng thanh tra, xử lý kịp thời. Còn cơ quan BHXH có khả năng, điều kiện để thực hiện, thì lại chưa được giao nhiệm vụ thanh tra trong lĩnh vực này.

Thảo Miên