Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Vũ Ngọc Anh phát biểu tại buổi đối thoại. Ảnh Đ.Doãn

Hướng đến cơ chế hải quan một cửa APEC

Buổi đối thoại có chủ đề “Cân bằng giữa tạo thuận lợi thương mại và an ninh thương mại: Mục tiêu chung trong cơ chế thương mại quốc tế an toàn”, với sự tham gia của đại diện hải quan các nền kinh tế thành viên APEC, cộng đồng DN trong và ngoài nước, các tổ chức quốc tế…

Mục đích nhằm trao đổi thông tin, kinh nghiệm giữa các cơ quan hải quan, các nền kinh tế thành viên; đồng thời lắng nghe các ý kiến, đóng góp, đề xuất từ các hiệp hội, các cộng đồng DN, các tổ chức quốc tế… để có thể đồng hành cùng cơ quan hải quan thực hiện tốt nhiệm vụ bảo đảm tạo thuận lợi thương mại và đảm bảo an ninh thương mại.

Phát biểu tại buổi đối thoại, ông Vũ Ngọc Anh, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Việt Nam cho biết, trong một xu thế mất an ninh thương mại đang gia tăng mạnh, nhiều nhóm khủng bố nổi lên, vai trò của cơ quan hải quan cũng như của các cơ quan liên quan trong việc vừa thúc đẩy tạo thuận lợi thương mại, vừa bảo đảm an ninh thương mại rất quan trọng.

Trong những năm qua, các cơ quan hải quan của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) đã nỗ lực triển khai cải cách hiện đại hóa, tăng cường hợp tác trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, các chương trình xây dựng năng lực… để hoàn thiện hệ thống hải quan, trong đó có hệ thống hải quan điện tử, đơn giản hóa thủ tục hải quan nhằm thúc đẩy tạo thuận lợi thương mại với hai mục tiêu rất được cộng đồng DN ghi nhận và đánh giá khá cao. Đó là giảm thời gian thông quan và giảm chi phí cho DN.

Theo ông Ngọc Anh, trong hệ thống hải quan điện tử hiện có hai chương trình chính là DN ưu tiên và phát triển cơ chế một cửa. Cả hai chương trình này đều dựa trên khuyến nghị của tổ chức hải quan thế giới và hầu như tất cả các cơ quan hải quan thuộc APEC đã triển khai rồi, tuy nhiên mức độ triển khai còn có sự khác nhau giữa các nước có nền kinh tế phát triển và đang phát triển.

“Với mong muốn thúc đẩy tạo thuận lợi cho DN, mang lại lợi ích cho DN thì hai chương trình này cần được phát triển, trước hết là trong nội bộ nền kinh tế, sau đó phải có tính kết nối. Ví dụ như trong Tiểu ban thủ tục hải quan (thuộc Hội nghị APEC) đang có sáng kiến kết nối cơ chế một cửa trong APEC. Sáng kiến này rất hay nhưng khó thực hiện, nên hiện tại các cơ quan hải quan đang nỗ lực. Hy vọng trong tương lai, cộng với sự hợp tác của DN, thì mọi chuyện sẽ tốt hơn”, ông Ngọc Anh nói.

Toàn cảnh buổi đối thoại giữa hải quan các nước APEC với cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế. Ảnh Đ.Doãn

Cần sự đồng hành từ DN và các cơ quan hữu quan

Trên thực tế, các cơ quan hải quan vẫn đang nỗ lực vì mục tiêu tạo thuận lợi thương mại cho DN, tuy nhiên nếu thực hiện một mình chắc chắn sẽ khó nên cần có sự đồng hành cùng DN. Bên cạnh việc tạo thuận lợi thương mại, theo ông Trần Ngọc Liêm, Phó Giám đốc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh, công tác quản lý và an ninh thương mại cũng cần được chú trọng để đạt được mục tiêu cân bằng giữa tạo thuận lợi thương mại và quản lý nhà nước.

Để thực hiện tốt sự cân bằng này, cần thực hiện thật tốt các bước như triển khai thực hiện Hiệp định tạo thuận lợi thương mại trong khuôn khổ WTO (Việt Nam đã tham gia từ cuối năm 2015); triển khai kết nối cơ chế một cửa; phát triển chương trình DN ưu tiên; ứng dụng công nghệ thông tin và quản lý rủi ro trong quản lý hải quan, quản lý thuế; quản lý thực thi quyền sở hữu trí tuệ qua biên giới; thúc đẩy thương mại điện tử qua biên giới; tăng cường khung kết nối chuỗi cung ứng. Trong đó, có hai vấn đề ưu tiên trọng tâm.

Thứ nhất, đảm bảo an ninh thương mại trong kết nối chuỗi cung ứng, nhấn mạnh triển khai các biện pháp phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, chống hàng giả hàng nhái, thực thi quyền sở hữu trí tuệ qua biên giới. Thứ hai, tạo thuận lợi thương mại thông qua tăng cường triển khai và hoàn thiện kết nối cơ chế một cửa.

“Cân bằng giữa tạo thuận lợi thương mại và an ninh thương mại cần có sự đồng hành của 3 trụ cột: Cộng đồng DN, các cơ quan nhà nước và hải quan. Việc tạo thuận lợi thương mại giữ vai trò quan trọng hàng đầu, giúp DN kinh doanh hiệu quả hơn, tạo ra việc làm, thúc đẩy trao đổi hàng hóa, dịch vụ…”, ông Liêm nhìn nhận.

Buổi đối thoại cũng ghi nhận những ý kiến chia sẻ, những đóng góp, những kiến nghị, đề xuất của cộng đồng DN trong APEC; những ý kiến đóng góp của đại diện các cơ quan hải quan các nền kinh tế thành viên APEC liên quan đến việc làm thế nào để thực hiện tốt vấn đề tạo thuận lợi thương mại và đảm bảo an ninh thương mại. Đây là hai mục tiêu rất lớn nhằm góp phần đạt được mục tiêu chung về tự do hóa thương mại và đầu tư trong khu vực APEC vào năm 2020 (mục tiêu Bogor)./.

Đỗ Doãn