Cán bộ Hải quan Đắk Lắk phối hợp với Bộ đội Biên phòng kiểm tra hàng XNK

Để rõ hơn về vấn đề này, phóng viên TBTCVN đã có cuộc trao đổi với Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Vũ Ngọc Anh.

PV: Xin ông cho biết điều gì khiến cộng đồng DN hài lòng nhất sau 11 tháng Luật Hải quan đi vào cuộc sống? Về phía cơ quan hải quan, những cải cách này đem lại tiện ích như thế nào?

Ông Vũ Ngọc Anh: Có thể nói, trên cơ sở các quy định của Luật Hải quan 2014, thủ tục hành chính đã đơn giản hơn, tạo thuận lợi cho DN kinh doanh xuất nhập khẩu (XNK), được cộng đồng DN đánh giá cao.

Cải cách này thể hiện ở một số nội dung như hồ sơ hải quan tiếp tục được đơn giản hóa, chỉ có tờ khai hải quan là chứng từ bắt buộc phải có khi làm thủ tục hải quan, đối với các chứng từ khác tùy từng trường hợp phải nộp hoặc xuất trình phù hợp với văn bản pháp luật có liên quan. DN chủ động xác định hiệu quả kinh doanh thông qua cơ chế xác định trước về mã số, trị giá, xuất xứ hàng hoá.

Áp dụng Luật Hải quan, hoạt động của cơ quan hải quan được thực hiện minh bạch. Theo đó, thời gian kiểm tra hồ sơ hải quan chậm nhất là 2 giờ làm việc, thời gian kiểm tra thực tế hàng hóa là 8 giờ làm việc, như vậy số giờ nộp thuế được rút ngắn… Đặc biệt với việc cơ quan hải quan thực hiện hệ thống thông quan tự động (VNACCS/VCIS) từ 1/4/2014 đến nay, đã tạo thuận lợi cho DN trong việc đăng ký tờ khai hải quan.

VNACCS/VCIS giảm được gánh nặng chuẩn bị số lượng hồ sơ giấy rất lớn đối với DN, giảm chi phí trong quá trình làm thủ tục hải quan thông qua việc triển khai hệ thống tiếp nhận điện tử bản lược khai hàng hóa và các chứng từ có liên quan cho phương tiện vận tải biển xuất cảnh, nhập cảnh tại tất cả các cửa khẩu cảng biển trên phạm vi toàn quốc.

Về phía cơ quan hải quan, Luật Hải quan có ý nghĩa chính trị, tầm quan trọng đặc biệt đối với công tác cải cách, hiện đại hóa Hải quan Việt Nam, tạo nền tảng pháp luật để tiếp tục thực hiện Chiến lược phát triển Hải quan đến năm 2020…

PV: Bên cạnh những lợi ích do cải cách thủ tục hải quan đạt được, có ý kiến cho rằng, việc rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa so với yêu cầu của Nghị quyết 19/NQ-CP vẫn còn chậm, thủ tục kiểm tra chuyên ngành hàng hóa XNK còn gây khó khăn cho DN. Ông lý giải các vấn đề nêu trên ra sao?

Ông Vũ Ngọc Anh: Thực hiện Nghị quyết 19/NQ-CP của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Tổng cục Hải quan chủ trì, phối hợp với các bộ quản lý chuyên ngành xây dựng Đề án “Giải pháp tăng cường hiệu lực, hiệu quả kiểm tra chuyên ngành hàng hóa XNK” đã trình Thủ tướng Chính phủ xem xét phê duyệt. Đề án đề ra nhiều giải pháp đồng bộ để giảm thời gian thông quan hàng hóa, trong đó có các giải pháp cơ bản như sửa đổi hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật liên quan; triển khai Cơ chế một cửa quốc gia; giảm danh mục hàng hóa phải kiểm tra chuyên ngành; đầu tư trang thiết bị nguồn nhân lực; áp dụng thừa nhận lẫn nhau với các nước…

Bên cạnh đó, thời gian qua, các bộ, ngành đã phối hợp với Tổng cục Hải quan triển khai rà soát danh mục hàng hóa chuyên ngành kèm mã số HS (mã số hàng hóa); đơn giản hóa một số thủ tục kiểm tra chuyên ngành (kiểm tra chất lượng an toàn thực phẩm thủy sản xuất khẩu, kiểm dịch thực vật xuất khẩu …). Với những nỗ lực này, chắc chắn hoạt động XNK của DN sẽ được thông thoáng hơn rất nhiều.

PV: Theo phản ánh, hiện nay hầu hết các DN XNK đang có một cách hiểu mặc định là những khó khăn mà DN gặp phải đều do lỗi của cơ quan hải quan gây ra. Thực tế thời gian thực hiện thủ tục của hải quan chiếm một tỷ trọng khá nhỏ trong các thủ tục thông quan. Vậy, xin ông cho biết rõ hơn về trách nhiệm của cơ quan hải quan cũng như của các bộ, ngành trong quá trình thực hiện thông quan hàng hóa?

Ông Vũ Ngọc Anh: Cách hiểu mặc định nêu trên đã tồn tại trước đây. Hiện nay đa số các DN có hoạt động XNK đều đã hiểu được các vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan bắt nguồn từ các bộ, ngành theo quản lý chuyên ngành tại Nghị định số 187/2013/NĐ-CP (20/11/2013) quy định chi tiết thi hành Luật Thương mại về hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế và các hoạt động đại lý mua, bán, gia công và quá cảnh hàng hóa với nước ngoài.

Trên thực tế khó khăn đối với cơ quan hải quan là hệ thống văn bản pháp luật mà ngành phải phối hợp với các bộ, ngành thực hiện là khoảng 260 văn bản, (trong đó có 20 luật, pháp lệnh; 54 nghị định, chỉ thị, quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; 186 thông tư, quyết định của các bộ, ngành).

Thời gian thực hiện thông quan của cơ quan hải quan chỉ chiếm khoảng 28%, còn lại thời gian 72% thực hiện các thủ tục khác gồm: xuất nhập cảnh phương tiện, xếp dỡ hàng hóa, giám định, kiểm tra chuyên ngành…, có liên quan đến quyết định của các bộ, ngành…

Có thể tách bạch như sau: trách nhiệm của cơ quan hải quan trong thông quan hàng hóa XNK gồm: thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa XNK, phương tiện vận tải xuất nhập cảnh; kiểm tra giám sát hải quan; thu thuế và lệ phí; điều tra chống buôn lậu. Trách nhiệm của các bộ, ngành: quản lý chính sách XNK hàng hóa, kiểm tra chuyên ngành hàng hóa (kiểm dịch, kiểm tra chất lượng, an toàn thực phẩm). Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức khác: hoa tiêu dẫn dắt tàu biển (cảng vụ); xếp dỡ, vận chuyển, giám định hàng hóa (tổ chức dịch vụ)...

PV: Xin cảm ơn ông!

Phúc Hải